Huw Irranca-Davies
| Huw Irranca-Davies AS | |||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Llun swyddogol, 2026 | |||||||||||||||||||||||||
| Llywydd Senedd Cymru | |||||||||||||||||||||||||
Deiliad | |||||||||||||||||||||||||
| Cychwyn y swydd 12 Mai 2026 | |||||||||||||||||||||||||
| Dirprwy | Kerry Ferguson | ||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Elin Jones | ||||||||||||||||||||||||
| Dirprwy Brif Weinidog Cymru | |||||||||||||||||||||||||
| Yn ei swydd 6 Awst 2024 – 12 Mai 2026 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Ieuan Wyn Jones (2011) | ||||||||||||||||||||||||
| Ysgrifennydd dros Newid Hinsawdd ac Ysgrifennydd dros Materion Gwledig | |||||||||||||||||||||||||
| Yn ei swydd 21 Mawrth 2024 – 12 Mai 2026 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Julie James (Climate Change) Lesley Griffiths (Materion Gwledig) | ||||||||||||||||||||||||
| Gweinidog dros Blant, Pobl Hŷn a Gofal Cymdeithasol | |||||||||||||||||||||||||
| Yn ei swydd 3 Tachwedd 2017 – 13 Rhagfyr 2018 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Rebecca Evans | ||||||||||||||||||||||||
| Dilynwyd gan | Dawn Bowden | ||||||||||||||||||||||||
| Cadeirydd Pwyllgor Dethol Archwilio Amgylcheddol | |||||||||||||||||||||||||
| Yn ei swydd 18 Mehefin 2015 – 25 Ionawr 2016 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Joan Walley | ||||||||||||||||||||||||
| Dilynwyd gan | Mary Creagh | ||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| Aelod o'r Senedd | |||||||||||||||||||||||||
Deiliad | |||||||||||||||||||||||||
| Cychwyn y swydd 5 Mai 2016 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Janice Gregory | ||||||||||||||||||||||||
| Etholaeth | Ogwr (2016–2026) Afan Ogwr Rhondda (2026-presennol) | ||||||||||||||||||||||||
| Aelod o Senedd San Steffan dros Ogwr | |||||||||||||||||||||||||
| Yn ei swydd 14 Chwefror 2002 – 24 Mawrth 2016 | |||||||||||||||||||||||||
| Rhagflaenwyd gan | Ray Powell | ||||||||||||||||||||||||
| Dilynwyd gan | Chris Elmore | ||||||||||||||||||||||||
| Manylion personol | |||||||||||||||||||||||||
| Ganwyd | Ifor Huw Davies 22 Ionawr 1963 Tre-gŵyr, Abertawe | ||||||||||||||||||||||||
| Plaid wleidyddol | Llafur Cyd-weithredol | ||||||||||||||||||||||||
| Priod | Joanna Irranca (adnabyddir fel Joanna Irranca-Davies) | ||||||||||||||||||||||||
| Perthnasau | Ifor Davies (hen-ewythr) | ||||||||||||||||||||||||
| Plant | 3 | ||||||||||||||||||||||||
| Swydd | Gwleidydd | ||||||||||||||||||||||||
| Gwefan | huwirranca-davies.wales | ||||||||||||||||||||||||
Gwleidydd Llafur yw Ifor Huw Irranca-Davies[1] (ganwyd 22 Ionawr 1963) sydd yn Aelod o'r Senedd dros etholaeth Afan Ogwr Rhondda a chyn hynny Ogwr rhwng 2016 a 2026. Ef yw Llywydd Senedd Cymru ers Mai 2026.

Cyn dod yn Aelod o'r Senedd roedd yn Aelod Seneddol (San Steffan) dros Ogwr rhwng 2002 a 2016.
Ar ôl gwasanaethu fel Ysgrifennydd Seneddol Preifat yn Swyddfa Gogledd Iwerddon, yr Adran Gwaith a Phensiynau, a'r Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, daeth yn Gynorthwyydd Chwip ym mis Mai 2006. Ar 29 Mehefin 2007, fe'i penodwyd yn is-Ysgrifennydd Seneddol Gwladol Cymru, cyn cael ei ddyrchafu i rôl is-Ysgrifennydd Gwladol Seneddol yn Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig. Ymddiswyddodd Irranca-Davies o'i sedd yn San Steffan ym mis Mawrth 2016 er mwyn sefyll yn yr un etholaeth ar gyfer etholiad Cynulliad Cymru ym mis Mai 2016.[2]
Bywyd cynnar
[golygu | golygu cod]Ganwyd Ifor Huw Davies yn 1963, yn fab i Teresa Davies a Gethin Davies. Mae ganddo atgofion cynnar o ymgyrchu mewn etholiadau cyffredinol dros ei ewythr, Ifor Davies, AS ar gyfer Gŵyr a dirprwy i Cledwyn Hughes yn y Swyddfa Gymreig yn llywodraeth Harold Wilson.[3]
Aeth Davies i Ysgol Gyfun Tregwyr (lle'r oedd ei fam yn ysgrifenyddes), ac yn ddiweddarach enillodd BA (Anrh) yng Ngholeg Crewe ac Alsager, a MSc o Brifysgol Fetropolitan Abertawe.
Ar ôl gadael addysg uwch bu'n gweithio i awdurdodau lleol mewn rheolaeth hamdden; a pan oedd yn gweithio mewn canolfan chwaraeon cyfarfu ei wraig, Joanna Irranca, aelod o deulu Eidalaidd a oedd wedi dod i weithio yn ne Cymru yn yr 1950au. Pan briododd y cwpl newidiodd y ddau eu cyfenwau i Irranca-Davies.[3]
Yn ddiweddarach, gweithiodd Irranca-Davies mewn rheolaeth yn y sector breifat ac fel darlithydd ym Mhrifysgol Fetropolitan Abertawe.
Aelod o Senedd San Steffan
[golygu | golygu cod]Yn 2001 roedd yn ymgeisydd Llafur ar gyfer etholaeth Brycheiniog a Sir Faesyfed, ond gorffennodd yn drydydd, y tu ôl i ymgeiswyr y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Ceidwadwyr.
Yn yr isetholiad a gynhaliwyd ar 14 Chwefror 2002 cafodd ei ethol i sedd seneddol Ogwr yng Nghymoedd De Cymru (sedd wedi ei ddal gan Lafur ers 1918); galwyd yr isetholiad yn dilyn marwolaeth yr Aelod Seneddol a Chwip y Llywodraeth Syr Ray Powell. (Penodwyd Irranca-Davies ei hun fel Chwip y Llywodraeth ar gyfer Cymru ym mis Mai 2006 ar ôl cyfnodau fel Cynorthwyydd Seneddol mewn sawl adran o'r llywodraeth.) Cafodd ei ail-ethol i wasanaethu Ogwr yn Etholiad Cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005 ym Mai 2005 ac eto ym Mai 2010. Yn 2010, cafodd etholaeth Ogwr y mwyafrif seneddol mwyaf o unrhyw blaid ac etholaeth yng Nghymru.
Wedi ei ethol yn 2002, gweithiodd Irranca-Davies ar amrywiaeth o faterion lleol a chenedlaethol, gan gynnwys eistedd ar y Pwyllgor Dethol Gweithdrefnau i drafod ffyrdd o foderneiddio gwaith y Senedd, gan eistedd hefyd ar Bwyllgorau Sefydlog ar gyfer Deddf Diwygio'r Heddlu, Deddf Tân Gwyllt a Deddf Cyfathrebu, ymysg eraill.
Daliodd swyddi hefyd ar yr Uwch Bwyllgor Cymreig ac Uwch Bwyllgor Gogledd Iwerddon. Eisteddodd ar Bwyllgorau Seneddol Plaid Lafur ('PLP') ar Faterion Cymreig, Tramor a Materion y Gymanwlad, Materion Cartref a Datblygiad Rhyngwladol. Ef hefyd oedd cynrychiolydd AS mainc cefn ar fwrdd Grŵp Monitro Ceisiadau Iechyd Glo dros Gymru. Ymgyrchodd ar nifer o faterion, gan gynnwys moderneiddio rheilffyrdd yng Nghymru, amddiffyn rhag llifogydd, a mynediad i gefn gwlad a'r arfordir.
Siaradodd Irranca-Davies yn Nhŷ'r Cyffredin ar bynciau mor amrywiol â hawliau undeb masnach ryngwladol, pleidleisio gorfodol, ymddygiad gwrthgymdeithasol, ynni adnewyddadwy a newid yn yr hinsawdd, masnach deg, cyfiawnder cymdeithasol a thlodi ac anghydraddoldeb.
Ym mis Mehefin 2005 daeth yn Ysgrifennydd Seneddol Preifat (PPS) i Tessa Jowell, ar ôl gwasanaethu fel PPS cyn hynny i Jane Kennedy yn Swyddfa Gogledd Iwerddon. Bu'n gwasanaethu fel PPS i Weinidogion yr Adran Gwaith a Phensiynau a'r Adran dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon. Bu'n gweithio hefyd fel is-Ysgrifennydd Seneddol Gwladol Cymru, ac fel Gweinidog yr Amgylchedd yn Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (DEFRA).
Rhwng Hydref 2010 a Hydref 2011, gwasanaethodd Irranca-Davies fel Gweinidog Ynni Cysgodol lle'r oedd yn arwain ymgyrch Llafur i amddiffyn y Feed-In Tariff ar gyfer ynni solar. Ym mis Hydref 2011, fe'i penodwyd fel y Gweinidog yr Wrthblaid ar Fwyd a Ffermio, lle'r oedd yn gweithio ar faterion ynghylch polisi bwyd, ffermio a materion gwledig (gan gynnwys ymestyn argaeledd band eang).
Roedd Irranca-Davies yn aelod o ystod eang o Grwpiau Hollbleidiol yn San Steffan, gan gynnwys y Grŵp Hollbleidiol ar gyfer y Cyngor Prydeinig (Is-gadeirydd), Grŵp Tsieina, Cyngor ar Bopeth, Glo Glân, Cymunedau Glofaol, Diwydiannau Ynni-Ddwys (Is-gadeirydd), Gweithgynhyrchu, Morwrol a Phorthladdoedd, Diwydiant Cysylltiedig â Dur a Metel, Plant yng Nghymru, Cysylltiad y Cyhoedd a Chleifion mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cyd-gadeirydd), Grŵp Prifysgol (Is-gadeirydd), a Dyfrffyrdd (Cyd-gadeirydd). Bu'n gwasanaethu fel Cadeirydd y Grŵp Hollbleidiol ar gyfer Cydnabod Gweithwyr Arfau sydd â'r nod o "weithio gyda'r llywodraeth i ddod o hyd i ffordd o adnabod rhai gweithwyr arfau a fu'n gwasanaethu yn ystod y rhyfel byd cyntaf a'r ail"[4]
Ar 19 Mehefin 2015, cyhoeddwyd ei fod wedi ei ethol i gadeiryddiaeth Pwyllgor Dethol Archwilio Amgylcheddol.[5]
Huw Irranca-Davies oedd un o 36 aelodau seneddol Llafur i enwebu Jeremy Corbyn fel ymgeisydd yn arweinyddiaeth y blaid Lafur yn etholiad 2015.[6]
Ei ddiwrnod olaf fel aelod seneddol oedd 24 Mawrth 2016.[7]
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
[golygu | golygu cod]Yn Hydref 2015 cyhoeddodd Huw Irranca-Davies ei ddymuniad i drosglwyddo o San Steffan i Fae Caerdydd. Ym mis Rhagfyr, cafodd ei ddewis i gystadlu am sedd Ogwr dros y Blaid Lafur yn Etholiad Cynulliad Cymru ar 5 Mai 2016.[8]
Bywyd personol
[golygu | golygu cod]Mae Irranca-Davies yn briod ac mae ganddo dri o feibion. Mae'n gefnogwr i nifer o chwaraeon, yn enwedig rygbi, ac yn mwynhau mynychu gemau rygbi ei fab yn ei amser rhydd.[3]
Gwobrau
[golygu | golygu cod]Yn 2005 cafodd ei enwi fel dyn mwya rhywiol Cymru gan y Western Mail.[9]
Yn 2011, roedd Irranca-Davies ar y rhestr fer am wobr gyntaf Seneddwr Chwaraeon y Flwyddyn, menter a gyflwynwyd gan y Sport and Recreation Alliance am y gwaith roedd wedi gwneud i hyrwyddo saethyddiaeth. Cafodd ei enwebu gan Archery GB ar ôl iddo gynnal y digwyddiad chwaraeon cyntaf erioed yn San Steffan ym mis Medi 2011.[10] Yn y digwyddiad, daeth aelodau seneddol ac arglwyddi at ei gilydd yn ogystal ag enillwyr medalau aur megis Nicky Hunt ar Speakers' Green am ddiwrnod wedi ei neilltuo i'r gamp.[11]
Ym mis Chwefror 2013 enwyd Irranca-Davies fel Aelod Seneddol y Mis gan Total Politics. Enillodd y wobr am ei waith yn sefyll i fyny dros ffermwyr a defnyddwyr yn etholaeth Ogwr ac ar draws y genedl drwy berswadio'r llywodraeth i wneud tro pedol ar y Ddeddf Groceries Code Adjudicator.[12]
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "No. 59418". The London Gazette. 13 Mai 2010.
- ↑ http://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-35885206
- 1 2 3 "About Huw" Archifwyd 2016-03-22 yn y Peiriant Wayback. huwirranca-davies.org.
- ↑ "Recognition of Munitions Workers". All Party Groups. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-04-02. Cyrchwyd 23 Mawrth 2015.
- ↑ "Winning candidates for select committee Chairs announced". UK Parliament. 18 Mehefin 2015. Cyrchwyd 19 Mehefin 2015.
- ↑ http://www.newstatesman.com/politics/2015/06/who-nominated-who-2015-labour-leadership-election
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-04-20. Cyrchwyd 2016-05-06.
- ↑ http://www.walesonline.co.uk/news/politics/huw-irranca-davies-selected-labour-10556645
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-10-07. Cyrchwyd 2016-05-06.
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-04-15. Cyrchwyd 2016-05-06.
- ↑ http://www.bbc.co.uk/sport/0/archery/14801090
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-02-12. Cyrchwyd 2016-05-06.
Dolenni allanol
[golygu | golygu cod]- Huw Irranca-Davies AS Archifwyd 2016-04-27 yn y Peiriant Wayback gwefan swyddogol etholaeth
- Huw Irranca-Davies, AS[dolen farw] Proffil Plaid Lafur Cymru
- Huw Barn Sianel ar YouTube
- Genedigaethau 1963
- Pobl o Abertawe
- Pobl addysgwyd yn Ysgol Tre-gŵyr
- Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
- Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
- Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)
- Dirprwy Brif Weinidogion Cymru
- Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016–2021
- Aelodau Senedd Cymru 2021–2026
- Aelodau Senedd Cymru 2026–2031