Carwyn Jones

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Y Gwir Anrhydeddus
Carwyn Jones
AC
Carwyn Jones AM (28092341921).jpg
Prif Weinidog Cymru
Yn ei swydd
10 Rhagfyr 2009 – 11 Rhagfyr 2018
Teyrn Elizabeth II
Dirprwy Ieuan Wyn Jones (2009–2011)
Rhagflaenwyd gan Rhodri Morgan
Dilynwyd gan Mark Drakeford (darpar)
Arweinydd Llafur Cymru
Yn ei swydd
1 Rhagfyr 2009 – 6 Rhagfyr 2018
Dirprwy Carolyn Harris (2018)
Arweinydd Gordon Brown
Ed Miliband
Jeremy Corbyn
Rhagflaenwyd gan Rhodri Morgan
Dilynwyd gan Mark Drakeford
Cwnsler Cyffredinol Cymru
Yn ei swydd
19 Gorffennaf 2007 – 9 Rhagfyr 2009
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Gweinidog Gwladol Charlie Falconer
Jack Straw
Rhagflaenwyd gan Sefydlwyd y swydd
Dilynwyd gan John Griffiths
Gweinidog dros Addysg, Diwylliant a'r Gymraeg
Yn ei swydd
25 Mai 2007 – 19 Gorffennaf 2007
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Jane Davidson
Dilynwyd gan Jane Hutt
Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynllunio a Chefn Gwlad
Yn ei swydd
13 Mai 2003 – 25 Mai 2007
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Delyth Evans
Dilynwyd gan Jane Davidson
Gweinidog Busnes y Cynulliad
Yn ei swydd
18 Mehefin 2002 – 13 Mai 2003
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Andrew Davies
Dilynwyd gan Karen Sinclair
Gweinidog dros Amaeth a Materion Gwledig
Yn ei swydd
23 Gorffennaf 2000 – 18 Mehefin 2002
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Christine Gwyther
Dilynwyd gan Mike German
Aelod o Cynulliad Cenedlaethol Cymru
dros Ben-y-bont ar Ogwr
Deiliad
Cychwyn y swydd
6 Mai 1999
Rhagflaenwyd gan Sefydlwyd yr etholaeth
Mwyafrif 5,623 (20.9%)
Personal details
Ganwyd Carwyn Howell Jones
(1967-03-21) 21 Mawrth 1967 (52 oed)
Abertawe
Cenedligrwydd Cymro
Plaid wleidyddol Llafur
Priod Lisa Jones
Plant 2
Alma mater Prifysgol Cymru, Aberystwyth
Inns of Court School of Law
Galwedigaeth Bargyfreithiwr
Gwefan www.carwynjonesam.co.uk

Gwleidydd Llafur Cymru yw Carwyn Jones (ganwyd 21 Mawrth 1967) a wasanaethodd fel Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2009 a 2018. Gwasanaethodd fel Cwnsler Cyffredinol yn Llywodraeth Cynulliad Cymru rhwng 2007 a 2009. Mae'n aelod o'r Cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr ers 1999.

Gwasanaethodd Jones fel Gweinidog yn barhaol o 23 Chwefror 2000 hyd ei ymddeoliad fel Prif Weinidog ar 11 Rhagfyr 2018 - cyfanswm o 6,867 diwrnod, gan ei wneud y Gweinidog Llafur a wasanaethodd hiraf yn hanes y Deyrnas Gyfunol.

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Carwyn yn Abertawe ac fe'i magwyd ym Mhen-y-bont ar Ogwr mewn teulu o siaradwyr Cymraeg.[1] Roedd yn ddisgybl yn Ysgol Gyfun Brynteg ym Mhen-y-bont ar Ogwr ac aeth ymlaen i astudio ym Prifysgol Cymru, Aberystwyth,[2] lle ymunodd a'r Blaid Lafur yn ystod streic y glowyr 1984-85.[1]

Gyrfa broffesiynol[golygu | golygu cod y dudalen]

Graddiodd o Brifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1988 gyda gradd yn y Gyfraith ac aeth ymlaen i Ysgol y Gyfraith Inns of Court yn Llundain i hyfforddi fel bargyfreithiwr.[2] fF'i galwyd i'r bar yn Gray's Inn yn 1989 a treuliodd flwyddyn pellach yng Nghaerdydd ar dymor prawf wedi ei ddilyn gan 10 mlynedd yn ymarfer yn Siambrau Gower, Abertawe ar gyfraith teuluol, troseddol ac anafiadau personol.[3] Gadawodd i fynd yn diwtor ym Mhrifysgol Caerdydd am ddwy flynedd ar y Cwrs Bar Galwedigaethol.[2]"[4]

Cystadlodd Carwyn yn anllwyddiannus am enwebiad Llafur yn sedd Brycheiniog a Sir Faesyfed yn 1997;[5] a dywedodd yn ddiweddarach mewn cyfweliad gyda'r BBC [6] ei fod wedi ystyried ceisio dod yn Aelod Seneddol, ond yn 1999, "cafodd gyfle" i sefyll dros etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr yn etholiadau cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ac mae wedi dal y sedd ers hynny.

Prifweinidogaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Enillodd Carwyn Jones y ras i olynu Rhodri Morgan fel arweinydd y Blaid Lafur yng Nghymru ar 1 Rhagfyr 2009, gyda 51.97% o'r bleidlais, gan drechu Edwina Hart (29.19%) a Huw Lewis (18.84%).[7] Enwebwyd ef gan y Cynulliad i olynu Rhodri Morgan fel Prif Weinidog Cymru ar y 9 o Rhagfyr[8] a chymerodd y llw drenydd, sef ddydd Iau, 10 Rhagfyr mewn seremoni ffurfiol dan arweiniad y barnwr Mr Ustus Nigel Davis yn swyddfa Carwyn Jones ym Mharc Cathays, Caerdydd.[9]

Ad-drefnodd cabinet Llywodraeth y Cynulliad ar ôl dod yn brif weinidog. Penododd Leighton Andrews, rheolwr ei ymgyrch,[9] fel Gweinidog dros Blant, Addysg, a Dysgu Gydol Oes. Ers ymddiswyddiad Gordon Brown yn 2010 Carwyn ydy'r Gweinidog uchaf ei swydd yn y Blaid Lafur drwy wledydd Prydain.

Ei daith dramor gyntaf fel Prif Weinidog oedd i Gynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig yn Copenhagen ar 14 Rhagfyr 2009.[10] Gadawodd y gynhadledd yn gynnar y diwrnod canlynol oherwydd marwolaeth ei fam, Janice Jones.[11]

Yn Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011 cynyddodd y Blaid Lafur y nifer o aelodau oedd ganddynt i un yn llai na'r hyn oedd ei angen i fod yn y mwyafrif. Penderfynodd Carwyn weithredu fel (ac i ffurfio) Llywodraeth yn hytrach na pharhau efo'r glymblaid.

Mewn araith yng nghynhadledd Llafur Cymru ar 21 Ebrill 2018 cyhoeddodd y byddai'n sefyll lawr fel arweinydd Llafur Cymru a Phrif Weinidog yn yr hydref.[12] Yn dilyn etholiad Mark Drakeford fel Arweinydd Llafur Cymru, cyhoeddodd y byddai'n ymddiswyddo fel Prif Weinidog ar 11 Rhagfyr 2018.

Bywyd personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Carwyn yn briod â Lisa a mae ganddynt ddau o blant.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Rhagflaenydd:
sedd newydd
Aelod Cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr
1999 – presennol
Olynydd:
deiliad
Swyddi gwleidyddol
Rhagflaenydd:
Andrew Davies
Gweinidog Busnes y Cynulliad
2002 – 2003
Olynydd:
Karen Sinclair
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynllunio a Chefn Gwlad
2000 – 2007
Olynydd:
Jane Davidson
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Gweinidog dros Addysg, Diwylliant a'r Gymraeg
2007 (31 Mai i 19 Gorffennaf)
Olynydd:
swydd wedi'i had-drefnu
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Arweinydd y Tŷ
2007 – 2009
Olynydd:
heb ei gyhoeddi eto
Rhagflaenydd:
Rhodri Morgan
Prif Weinidog Cymru
2009 – 2018
Olynydd:
Mark Drakeford
Swyddi cyfreithiol
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Cwnsler Cyffredinol Cymru
2007 – 2009
Olynydd:
John Griffiths