Carwyn Jones

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Y Gwir Anrhydeddus
Carwyn Jones
AC
Carwyn Jones AM (28092341921).jpg
Prif Weinidog Cymru
Yn ei swydd
10 Rhagfyr 2009 – 11 Rhagfyr 2018
Teyrn Elizabeth II
Dirprwy Ieuan Wyn Jones (2009–2011)
Rhagflaenwyd gan Rhodri Morgan
Dilynwyd gan Mark Drakeford (darpar)
Arweinydd Llafur Cymru
Yn ei swydd
1 Rhagfyr 2009 – 6 Rhagfyr 2018
Dirprwy Carolyn Harris (2018)
Arweinydd Gordon Brown
Ed Miliband
Jeremy Corbyn
Rhagflaenwyd gan Rhodri Morgan
Dilynwyd gan Mark Drakeford
Cwnsler Cyffredinol Cymru
Yn ei swydd
19 Gorffennaf 2007 – 9 Rhagfyr 2009
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Gweinidog Gwladol Charlie Falconer
Jack Straw
Rhagflaenwyd gan Sefydlwyd y swydd
Dilynwyd gan John Griffiths
Gweinidog dros Addysg, Diwylliant a'r Gymraeg
Yn ei swydd
25 Mai 2007 – 19 Gorffennaf 2007
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Jane Davidson
Dilynwyd gan Jane Hutt
Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynllunio a Chefn Gwlad
Yn ei swydd
13 Mai 2003 – 25 Mai 2007
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Delyth Evans
Dilynwyd gan Jane Davidson
Gweinidog Busnes y Cynulliad
Yn ei swydd
18 Mehefin 2002 – 13 Mai 2003
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Andrew Davies
Dilynwyd gan Karen Sinclair
Gweinidog dros Amaeth a Materion Gwledig
Yn ei swydd
23 Gorffennaf 2000 – 18 Mehefin 2002
Prif Weinidog Rhodri Morgan
Rhagflaenwyd gan Christine Gwyther
Dilynwyd gan Mike German
Aelod o Cynulliad Cenedlaethol Cymru
dros Ben-y-bont ar Ogwr
Deiliad
Cychwyn y swydd
6 Mai 1999
Rhagflaenwyd gan Sefydlwyd yr etholaeth
Mwyafrif 5,623 (20.9%)
Manylion personol
Ganwyd Carwyn Howell Jones
(1967-03-21) 21 Mawrth 1967 (52 oed)
Abertawe
Cenedligrwydd Cymro
Plaid wleidyddol Llafur
Priod Lisa Jones
Plant 2
Alma mater Prifysgol Cymru, Aberystwyth
Inns of Court School of Law
Galwedigaeth Bargyfreithiwr
Gwefan www.carwynjonesam.co.uk

Gwleidydd Llafur Cymru yw Carwyn Jones (ganwyd 21 Mawrth 1967) a wasanaethodd fel Prif Weinidog Cymru ac Arweinydd Llafur Cymru rhwng 2009 a 2018. Gwasanaethodd fel Cwnsler Cyffredinol yn Llywodraeth Cynulliad Cymru rhwng 2007 a 2009. Mae'n aelod o'r Cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr ers 1999.

Gwasanaethodd Jones fel Gweinidog yn barhaol o 23 Chwefror 2000 hyd ei ymddeoliad fel Prif Weinidog ar 11 Rhagfyr 2018 - cyfanswm o 6,867 diwrnod, gan ei wneud y Gweinidog Llafur a wasanaethodd hiraf yn hanes y Deyrnas Gyfunol.

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Carwyn yn Abertawe ac fe'i magwyd ym Mhen-y-bont ar Ogwr mewn teulu o siaradwyr Cymraeg.[1] Roedd yn ddisgybl yn Ysgol Gyfun Brynteg ym Mhen-y-bont ar Ogwr ac aeth ymlaen i astudio ym Prifysgol Cymru, Aberystwyth,[2] lle ymunodd a'r Blaid Lafur yn ystod streic y glowyr 1984-85.[1]

Gyrfa broffesiynol[golygu | golygu cod y dudalen]

Graddiodd o Brifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1988 gyda gradd yn y Gyfraith ac aeth ymlaen i Ysgol y Gyfraith Inns of Court yn Llundain i hyfforddi fel bargyfreithiwr.[2] fF'i galwyd i'r bar yn Gray's Inn yn 1989 a treuliodd flwyddyn pellach yng Nghaerdydd ar dymor prawf wedi ei ddilyn gan 10 mlynedd yn ymarfer yn Siambrau Gower, Abertawe ar gyfraith teuluol, troseddol ac anafiadau personol.[3] Gadawodd i fynd yn diwtor ym Mhrifysgol Caerdydd am ddwy flynedd ar y Cwrs Bar Galwedigaethol.[2]"[4]

Cystadlodd Carwyn yn anllwyddiannus am enwebiad Llafur yn sedd Brycheiniog a Sir Faesyfed yn 1997;[5] a dywedodd yn ddiweddarach mewn cyfweliad gyda'r BBC [6] ei fod wedi ystyried ceisio dod yn Aelod Seneddol, ond yn 1999, "cafodd gyfle" i sefyll dros etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr yn etholiadau cyntaf Cynulliad Cenedlaethol Cymru; ac mae wedi dal y sedd ers hynny.

Prifweinidogaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Enillodd Carwyn Jones y ras i olynu Rhodri Morgan fel arweinydd y Blaid Lafur yng Nghymru ar 1 Rhagfyr 2009, gyda 51.97% o'r bleidlais, gan drechu Edwina Hart (29.19%) a Huw Lewis (18.84%).[7] Enwebwyd ef gan y Cynulliad i olynu Rhodri Morgan fel Prif Weinidog Cymru ar y 9 o Rhagfyr[8] a chymerodd y llw drenydd, sef ddydd Iau, 10 Rhagfyr mewn seremoni ffurfiol dan arweiniad y barnwr Mr Ustus Nigel Davis yn swyddfa Carwyn Jones ym Mharc Cathays, Caerdydd.[9]

Ad-drefnodd cabinet Llywodraeth y Cynulliad ar ôl dod yn brif weinidog. Penododd Leighton Andrews, rheolwr ei ymgyrch,[9] fel Gweinidog dros Blant, Addysg, a Dysgu Gydol Oes. Ers ymddiswyddiad Gordon Brown yn 2010 Carwyn ydy'r Gweinidog uchaf ei swydd yn y Blaid Lafur drwy wledydd Prydain.

Ei daith dramor gyntaf fel Prif Weinidog oedd i Gynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig yn Copenhagen ar 14 Rhagfyr 2009.[10] Gadawodd y gynhadledd yn gynnar y diwrnod canlynol oherwydd marwolaeth ei fam, Janice Jones.[11]

Yn Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2011 cynyddodd y Blaid Lafur y nifer o aelodau oedd ganddynt i un yn llai na'r hyn oedd ei angen i fod yn y mwyafrif. Penderfynodd Carwyn weithredu fel (ac i ffurfio) Llywodraeth yn hytrach na pharhau efo'r glymblaid.

Mewn araith yng nghynhadledd Llafur Cymru ar 21 Ebrill 2018 cyhoeddodd y byddai'n sefyll lawr fel arweinydd Llafur Cymru a Phrif Weinidog yn yr hydref.[12] Yn dilyn etholiad Mark Drakeford fel Arweinydd Llafur Cymru, cyhoeddodd y byddai'n ymddiswyddo fel Prif Weinidog ar 11 Rhagfyr 2018.

Bywyd personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Carwyn yn briod â Lisa a mae ganddynt ddau o blant.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 "Profile: Carwyn Jones". BBC Wales. 1 Rhagfyr 2009. http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/wales_politics/8388696.stm. Adalwyd 1 Rhagfyr 2009.
  2. 2.0 2.1 2.2 "Profile of Carwyn Jones". Wales Online. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 29 Ionawr 2012. Cyrchwyd 1 Rhagfyr 2009.
  3. "5mins with Carwyn Jones". BBC Wales. 11 Tachwedd 2009. http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/8353738.stm. Adalwyd 1 Rhagfyr 2009.
  4. Aberystwyth University – Carwyn Jones Archifwyd 5 January 2013[Date mismatch] yn y Peiriant Wayback.
  5. National Assembly for Wales, tudalennau 13, 14 a 20
  6. "Five minutes with... Carwyn Jones". BBC News. 11 November 2009. http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/8353738.stm.
  7. "Carwyn yn cipio'r arweinyddiaeth", BBC, 1 Rhagfyr 2009.
  8. "Carwyn Jones yn cael ei enwebu i fod yn Brif Weinidog", BBC, 9 Rhagfyr 2009.
  9. 9.0 9.1 "Carwyn Jones yn tyngu llw fel Prif Weinidog", BBC, 10 Rhagfyr 2009.
  10. "Carwyn Jones yng nghynhadledd newid hinsawdd", BBC, 14 Rhagfyr 2009.
  11. "Carwyn yn dod yn ôl i Gymru", BBC, 15 Rhagfyr 2009.
  12. Carwyn Jones am roi’r gorau iddi , Golwg360, 21 Ebrill 2018.
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Rhagflaenydd:
sedd newydd
Aelod Cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr
1999 – presennol
Olynydd:
deiliad
Swyddi gwleidyddol
Rhagflaenydd:
Andrew Davies
Gweinidog Busnes y Cynulliad
2002 – 2003
Olynydd:
Karen Sinclair
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynllunio a Chefn Gwlad
2000 – 2007
Olynydd:
Jane Davidson
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Gweinidog dros Addysg, Diwylliant a'r Gymraeg
2007 (31 Mai i 19 Gorffennaf)
Olynydd:
swydd wedi'i had-drefnu
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Arweinydd y Tŷ
2007 – 2009
Olynydd:
heb ei gyhoeddi eto
Rhagflaenydd:
Rhodri Morgan
Prif Weinidog Cymru
2009 – 2018
Olynydd:
Mark Drakeford
Swyddi cyfreithiol
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Cwnsler Cyffredinol Cymru
2007 – 2009
Olynydd:
John Griffiths