Pen y Mwd

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Pen y Mwd
Mathcastell mwnt a beili Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynolTeyrnas Gwynedd Edit this on Wikidata
LleoliadAbergwyngregyn Edit this on Wikidata
SirCymru Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Cyfesurynnau53.233838°N 4.014334°W Edit this on Wikidata
Dynodwr CadwCN007 Edit this on Wikidata

Hen domen, neu fwnt, o'r Oesoedd Canol ydy Pen y Mwd, heb y mur gwarcheidiol arferol, sef y “beili”. Lleoliad: pentref Abergwyngregyn, Gwynedd; cyfeiriad grid SH656726.

Cysylltir y castell hwn â theyrnasiad Llywelyn Fawr, ei fab Dafydd ap Llywelyn a'i ŵyr Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru. Lleolid prif lys Teyrnas Gwynedd gerllaw, efallai ar safle Pen-y-bryn. Mae'r castell yn amddiffyn yr hen ffordd dros Fwlch y Ddeufaen ac yn gwarchod y fferi strategol dros Afon Menai i Lanfaes, prif borthladd Gwynedd yng nghyfnod y Tywysogion.

Rhan o domen Pen y Mwd.

Fe'i cofrestrwyd gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CN007 .[1]

Fe godwyd y rhan fwyaf o'r tomenni hyn yng Nghymru rhywdro rhwng degawdau olaf yr 11g ac ail hanner y 12g allan o bridd a charreg, gyda ffos o'u cwmpas fel rheol. Y Normaniaid ddaeth â'r math hwn o amddiffynfa o Ffrainc i wledydd Prydain a mabwysiadwyd y dechnoleg gan y Cymry. Mae'r clwstwr mwyaf o'r tomennydd hyn drwy wledydd Prydain i'w weld yn ardal y gororau (neu'r Mers): sef Swydd Amwythig, Swydd Gaer, Swydd Henffordd, Powys a Sir y Fflint fel y caiff ei adnabod heddiw.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Data Cadw
  2. ["Gwefan English Heritage; adalwyd 22/10/2010 (Saesneg)". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-11-06. Cyrchwyd 2010-10-25. Gwefan English Heritage; adalwyd 22/10/2010 (Saesneg)]