John Williams (casglwr llawysgrifau)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
John Williams
Sir John Williams, 1st Baronet.jpg
Ganwyd 6 Tachwedd 1840 Edit this on Wikidata
Gwynfe Edit this on Wikidata
Bu farw 24 Mai 1926 Edit this on Wikidata (85 oed)
Dinasyddiaeth Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon, Cymru Edit this on Wikidata
Alma mater
Galwedigaeth Meddyg, obstetrydd, llyfrgellydd Edit this on Wikidata
Swydd Cadeirydd Edit this on Wikidata
Mam Eleanor Williams Edit this on Wikidata
Gweler hefyd John Williams (tudalen gwahaniaethu).

Casglwr llawysgrifau Cymreig ac un o sylfaenwyr Llyfrgell Genedlaethol Cymru oedd Syr John Williams (6 Tachwedd 184024 Mai 1926). Fe'i ganed ar fferm "Y Beili", Gwynfe, Sir Gaerfyrddin a bu farw yn "Blaenllynant", Aberystwyth.

Brodor o Sir Gaerfyrddin oedd Syr John. Cafodd yrfa fel llawfeddyg yn Abertawe ac yna yng Ngholeg Prifysgol Llundain; fe'i gwnaed yn farchog ym 1894 am ei wasanaeth i lawfeddygaeth, dychwelodd i'w sir enedigol ym 1903 i fyw yn Llansteffan.

Portread o Syr John Williams (tua 1910) gan Christopher Williams (1873–1934)

Trwy gydol ei oes bu'n gasglwr llawysgrifau brwd. Roedd ei gasgliad, a seiliwyd ar y casgliad cynnar a adwaenir fel Llawysgrifau Llansteffan, yn cynnwys llawysgrifau ychwanegol a gasglwyd gan hynafiaethwyr fel Gwallter Mechain a Syr Thomas Phillipps, a rhai o lawysgrifau'r bardd Lewis Morris, ac eraill. Yn ogystal, prynodd Lawysgrifau Peniarth ym 1908. Bu ganddo felly un o'r casgliadau gorau o lawysgrifau Cymraeg erioed.

Pan gafwyd cynllun i sefydlu llyfrgell genedlaethol addawodd Syr John y byddai'n cyflwyno ei gasgliad gwerthfawr iddi ar yr amod ei bod yn cael ei lleoli yn Aberystwyth, ac felly y bu. Diolch i'r penderfyniad hwnnw arhosodd trysorau fel Llyfr Du Caerfyrddin a Llyfr Taliesin a nifer o lawysgrifau hynafol eraill yng Nghymru i'r cenedlaethau a ddêl.

Mewn diwylliant poblogaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn y ffilm Y Llyfrgell mae’r cymeriad Dan yn honni mai Syr John oedd y llofrudd cyfresol Jack the Ripper. Daw’r cyhuddiad o lyfr a gyhoeddwyd yn 2005, Uncle Jack[1], a ysgrifennwyd gan un o ddisgynyddion honedig y llawfeddyg, Tony (Michael Anthony) Williams, a’i gyd awdur Humphrey Price. Mae'r awduron yn honni bod y merched a lofruddiwyd yn adnabod y meddyg yn bersonol a'u bod wedi eu lladd a’u llurgunio mewn ymgais i ymchwilio i achos anffrwythlondeb ei wraig. Mae'r llyfr hefyd yn honni mai cyllell lawfeddygol a oedd yn eiddo i Syr John Williams (sydd i’w gweld yn y Llyfrgell Genedlaethol), oedd arf y llofrudd[2]. Mae amheuon difrifol wedi eu codi gan eraill am gymhwysedd a chymhelliant yr awduron[3][4].

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Williams, Tony; Price, Humphrey (2005). Uncle Jack. London: Orion. ISBN 978-0-7528-6708-3
  2. Knife clue could solve mystery of the Ripper adalwyd 1 Mai 2017
  3. Ripper Casebook Dr John Williams adalwyd 1 Mai 2017
  4. Pegg, Jennifer (Ionawr 2006). ""Shocked and Dismayed" – An Update on the Uncle Jack Controversy". Ripper Notes. Inklings Press. 25: 54–61. ISBN 0-9759129-6-8

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefy[golygu | golygu cod y dudalen]