Gottfried Wilhelm von Leibniz

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Gottfried Wilhelm von Leibniz
Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg
Portread o Leibniz gan Bernhard Christoph Francke (olew ar ganfas)
Ganwyd 1 Gorffennaf 1646 Edit this on Wikidata
Leipzig Edit this on Wikidata
Bu farw 14 Tachwedd 1716 Edit this on Wikidata (70 oed)
Hannover Edit this on Wikidata
Addysg Baglor yn y Celfyddydau, Master of Arts, Bachelor of Laws, habilitation, Doethur mewn Cyfraith Edit this on Wikidata
Alma mater University of Altdorf, Prifysgol Leipzig, Prifysgol Jena Edit this on Wikidata
Gwaith mathemategydd, Cyfreithegydd, ffisegydd, athronydd, diplomydd, hanesydd, llyfrgellydd, astudiwr cerddoriaeth, gwyddonydd, awdur, damcaniaethwr cerddoriaeth, Christian apologetics Edit this on Wikidata
Gwaith nodedig integral calculus Edit this on Wikidata
Aelod o Academi Gwyddorau Prwsaidd, Y Gymdeithas Frenhinol, Academi y Gwyddorau Ffrainc, Academi y Gwyddorau Pontifaidd Edit this on Wikidata
Gwobr/au Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Leibniztempel Edit this on Wikidata
Llofnod
Leibnitz signature.svg

Athronydd Almaenig oedd Gottfried Wilhelm Leibniz (1 Gorffennaf 164614 Tachwedd 1716), a anwyd yn Leipzig, yr Almaen.

Yn ogystal â bod yn athronydd, roedd Gottfried Leibniz yn wyddonydd, mathemategydd, llenor, diplomydd a hanesydd.

Gyda'r eglwyswr Ffrengig Bossuet ceisiai ddarganfod modd i gymodi ac uno'r Eglwys Gatholig a'r eglwysi diwygiedig. Tua'r un adeg â Isaac Newton darganfu Leibniz calcwlws a chreodd gyfrifiadur elfennol a oedd yn gallu lluosogi rhifau. Ceisiodd yn ogystal greu iaith artiffisial — y characteristica universalis — a fyddai'n gyfrwng gyffredin i wyddonwyr a meddylwyr ymhob gwlad.

Yn ei gyfrolau athronyddol (yn yr iaith Ffrangeg) Nouveaux Essais sur l'entendement humain (1704), Essais de théodicée (1710) a Monadologie (1714) cyflwynodd a datblygodd athroniaeth ddelfrydol. Yn ôl Leibiniz mae pob bod dynol wedi ei greu o monades a rhyngddynt ceir cytgord rhagosodedig. Ar sail ei astudiaethau daeth i'r casgliad "fod pob dim am y gorau yn y byd gorau o bob byd dichonadwy" (Tout est pour le mieux dans le meilleur des mondes possibles).

Troir y dywediad enwog hwnnw o eiddo Leibniz ar ei ben gan Voltaire yn ei chwedl ddychanol Candide, sy'n ymosod ar Optimistiaeth naiïf y 18g. Mae'n bosibl bod cymeriad Candide yn cynrychioli Leibniz.

Bu farw Leibniz yn Hanover yn 1716, yn 70 oed.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]