Gottfried Wilhelm von Leibniz

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Gottfried Wilhelm von Leibniz
Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg
Portread o Leibniz gan Bernhard Christoph Francke (olew ar ganfas)
Ganwyd 1 Gorffennaf 1646 Edit this on Wikidata
Leipzig Edit this on Wikidata
Bu farw 14 Tachwedd 1716 Edit this on Wikidata (70 oed)
Hannover Edit this on Wikidata
Addysg Baglor yn y Celfyddydau, Meistr yn y Celfyddydau, Bagloriaeth yn y Gyfraith, cymhwysiad, Doethur mewn Cyfraith Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Ehemaliges Melanchthon-Gymnasium in Altdorf bei Nürnberg
  • Prifysgol Leipzig
  • Prifysgol Jena
  • Alte Nikolaischule (Leipzig) Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Mathemategydd, Cyfreithegwr, ffisegydd, athronydd, diplomydd, Hanesydd, llyfrgellydd, cerddolegydd, cyfieithydd, damcaniaethwr cerddoriaeth, Ysgrifennwr Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Failed to serialize data.
Gwaith nodedig Discourse on Metaphysics, Théodicée, integral calculus Edit this on Wikidata
Prif ddylanwad Platon, Blaise Pascal, Giordano Bruno, Thomas Aquinas, Thomas Hobbes, Aristoteles, Christiaan Huygens, Moses Maimonides, Conffiwsiws, Francisco Suárez, Nicholas of Cusa, Nicolas Malebranche, Jakob Bernoulli, Baruch Spinoza, René Descartes, Awstin o Hippo, Jakob Thomasius, Anselm of Canterbury, Nicolaus Steno, Erhard Weigel, Johann Amos Comenius, Plotinus, Ramon Llull, Hypatia, Pierre Gassendi, Giovanni Pico della Mirandola, Duns Scotus, Jacques-Bénigne Bossuet, Ibn Tufayl Edit this on Wikidata
Man preswyl Failed to serialize data.
Mudiad Failed to serialize data.
Tad Friedrich Leibniz Edit this on Wikidata
Mam Catharina Schmuck Edit this on Wikidata
Perthnasau Failed to serialize data.
Gwobr/au Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Leibniztempel, Q19964346, Leibniz monument Edit this on Wikidata
Llofnod
Leibnitz signature.svg

Athronydd Almaenig oedd Gottfried Wilhelm Leibniz (1 Gorffennaf 164614 Tachwedd 1716), a anwyd yn Leipzig, yr Almaen.

Yn ogystal â bod yn athronydd, roedd Gottfried Leibniz yn wyddonydd, mathemategydd, llenor, diplomydd a hanesydd.

Gyda'r eglwyswr Ffrengig Bossuet ceisiai ddarganfod modd i gymodi ac uno'r Eglwys Gatholig a'r eglwysi diwygiedig. Tua'r un adeg â Isaac Newton darganfu Leibniz calcwlws a chreodd gyfrifiadur elfennol a oedd yn gallu lluosogi rhifau. Ceisiodd yn ogystal greu iaith artiffisial — y characteristica universalis — a fyddai'n gyfrwng gyffredin i wyddonwyr a meddylwyr ymhob gwlad.

Yn ei gyfrolau athronyddol (yn yr iaith Ffrangeg) Nouveaux Essais sur l'entendement humain (1704), Essais de théodicée (1710) a Monadologie (1714) cyflwynodd a datblygodd athroniaeth ddelfrydol. Yn ôl Leibiniz mae pob bod dynol wedi ei greu o monades a rhyngddynt ceir cytgord rhagosodedig. Ar sail ei astudiaethau daeth i'r casgliad "fod pob dim am y gorau yn y byd gorau o bob byd dichonadwy" (Tout est pour le mieux dans le meilleur des mondes possibles).

Troir y dywediad enwog hwnnw o eiddo Leibniz ar ei ben gan Voltaire yn ei chwedl ddychanol Candide, sy'n ymosod ar Optimistiaeth naiïf y 18g. Mae'n bosibl bod cymeriad Candide yn cynrychioli Leibniz.

Bu farw Leibniz yn Hannover yn 1716, yn 70 oed.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]