Gottfried Wilhelm von Leibniz

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Gottfried Leibniz)
Jump to navigation Jump to search
Gottfried Wilhelm von Leibniz
Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg
Portread o Leibniz gan Bernhard Christoph Francke (olew ar ganfas)
Ganwyd1 Gorffennaf 1646 Edit this on Wikidata
Leipzig Edit this on Wikidata
Bu farw14 Tachwedd 1716 Edit this on Wikidata
Hannover Edit this on Wikidata
DinasyddiaethYr Ymerodraeth Lân Rufeinig, yr Almaen Edit this on Wikidata
AddysgBaglor yn y Celfyddydau, Meistr yn y Celfyddydau, Bagloriaeth yn y Gyfraith, cymhwysiad, Doethur mewn Cyfraith, Doethur mewn Athrawiaeth Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Prifysgol Altdorf
  • Prifysgol Leipzig
  • Prifysgol Jena
  • Alte Nikolaischule (Leipzig) Edit this on Wikidata
ymgynghorydd y doethor
Galwedigaethmathemategydd, cyfreithegwr, ffisegydd, athronydd, diplomydd, hanesydd, llyfrgellydd, cerddolegydd, cyfieithydd, damcaniaethwr cerddoriaeth, ysgrifennwr, diplomatician, bardd, peiriannydd, söolegydd, archifydd, biolegydd, daearegwr, policy advisor Edit this on Wikidata
SwyddGeheimrat, court counsel, Aulic Council Edit this on Wikidata
Cyflogwr
  • Prifysgol Leipzig Edit this on Wikidata
Adnabyddus amDiscourse on Metaphysics, Essais de Théodicée, Calcwlws integrol, Stepped Reckoner, Q19234609, Monadology Edit this on Wikidata
Prif ddylanwadPlaton, Blaise Pascal, Giordano Bruno, Thomas Aquinas, Thomas Hobbes, Aristoteles, Christiaan Huygens, Maimonides, Conffiwsiws, Francisco Suárez, Nicholas of Cusa, Nicolas Malebranche, Jakob Bernoulli, Baruch Spinoza, René Descartes, Awstin o Hippo, Jakob Thomasius, Anselm o Gaergaint, Nicolaus Steno, Erhard Weigel, John Amos Comenius, Plotinus, Ramon Llull, Hypatia, Pierre Gassendi, Giovanni Pico della Mirandola, Duns Scotus, Jacques Bénigne Bossuet, Ibn Tufayl Edit this on Wikidata
MudiadRhesymoliaeth Edit this on Wikidata
TadFriedrich Leibniz Edit this on Wikidata
MamCatharina Schmuck Edit this on Wikidata
Gwobr/auCymrawd y Gymdeithas Frenhinol Edit this on Wikidata
Llofnod
Leibnitz signature.svg

Athronydd Almaenig oedd Gottfried Wilhelm Leibniz (1 Gorffennaf 164614 Tachwedd 1716), a anwyd yn Leipzig, yr Almaen.

Yn ogystal â bod yn athronydd, roedd Gottfried Leibniz yn wyddonydd, mathemategydd, llenor, diplomydd a hanesydd.

Gyda'r eglwyswr Ffrengig Bossuet ceisiai ddarganfod modd i gymodi ac uno'r Eglwys Gatholig a'r eglwysi diwygiedig. Tua'r un adeg â Isaac Newton darganfu Leibniz calcwlws a chreodd gyfrifiadur elfennol a oedd yn gallu lluosogi rhifau. Ceisiodd yn ogystal greu iaith artiffisial — y characteristica universalis — a fyddai'n gyfrwng gyffredin i wyddonwyr a meddylwyr ymhob gwlad.

Yn ei gyfrolau athronyddol (yn yr iaith Ffrangeg) Nouveaux Essais sur l'entendement humain (1704), Essais de théodicée (1710) a Monadologie (1714) cyflwynodd a datblygodd athroniaeth ddelfrydol. Yn ôl Leibiniz mae pob bod dynol wedi ei greu o monades a rhyngddynt ceir cytgord rhagosodedig. Ar sail ei astudiaethau daeth i'r casgliad "fod pob dim am y gorau yn y byd gorau o bob byd dichonadwy" (Tout est pour le mieux dans le meilleur des mondes possibles).

Troir y dywediad enwog hwnnw o eiddo Leibniz ar ei ben gan Voltaire yn ei chwedl ddychanol Candide, sy'n ymosod ar Optimistiaeth naiïf y 18g. Mae'n bosibl bod cymeriad Candide yn cynrychioli Leibniz.

Bu farw Leibniz yn Hannover yn 1716, yn 70 oed.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]