Edward IV, brenin Lloegr

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Edward IV, brenin Lloegr
Edward4.jpg
Ganwyd 28 Ebrill 1442 Edit this on Wikidata
Rouen Edit this on Wikidata
Bu farw 9 Ebrill 1483 Edit this on Wikidata (40 oed)
Westminster Edit this on Wikidata
Priod Elizabeth Woodville Edit this on Wikidata
Plant Elisabeth o Efrog, Mary of York, Cecily of York, Edward V, brenin Lloegr, Margaret of York, Richard of Shrewsbury, 1st Duke of York, Anne of York, George Plantagenet, 1st Duke of Bedford, Catherine of York, Bridget of York, Arthur Plantagenet, 1st Viscount Lisle Edit this on Wikidata
Teulu Margaret of York, Elizabeth of York, Duchess of Suffolk, Anne of York, Duchess of Exeter, Rhisiart III, brenin Lloegr, George Plantagenet, 1st Duke of Clarence, Edmund, Earl of Rutland Edit this on Wikidata
Llinach Iorciaid
Gwobr/au Marchog Urdd y Cnu Aur Edit this on Wikidata
Llofnod
Edward IV signature.svg

Edward IV (28 Ebrill 14429 Ebrill 1483) oedd brenin Lloegr o 3 Mawrth 1461 i 30 Hydref 1470, ac o 4 Mai 1471 hyd ei farwolaeth.

Roedd yn fab i Rhisiart Plantagenet, Dug Efrog. Cafodd ei eni yn Rouen, Ffrainc. Ei wraig oedd Elizabeth Woodville.

Yng Nghymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Pan goronwyd Edward IV yn 1461 llac oedd ei afael ar Gymru. Y de-ddwyrain yn unig oedd yn ddiogel dan awdurdod iarll Warwick a Herbert, a phrin oedd ei ddilynwyr yn y gorllewin a'r gogledd. Yn dilyn brwydr Towton, ym Mawrth 1461, dyrchafwyd Wiliam Herbert i safle uwchben pob unigolyn arall yng Nghymru: yn ustus, siambrlen, stiward a phrif fforestydd siroedd Aberteifi a Chaerfyrddin, gyda'i frawd Rhisiart yn ddirprwy, a chomisiynwyd Wiliam Herbert a'i frawd yng nghyfraith, Walter Devereux, i feddiannu iarllaeth Penfro a'r tiroedd a gysylltid â hi, tiroedd Siasbar Tudur a'i nai Harri Tudur. Yna meddiannodd Herbert diroedd teulu Buckingham yng Nghymru, gan gynnwys Brycheiniog a Gwynllwg. Ffodd Siasbar Tudur, hanner brawd Harri VI, rhagddynt i'r Gogledd, a syrthiodd castell Penfro i ddwylo Herbert. Yno roedd y bachgen pedair oed, Harri Tudur, mab i frawd Siasbar. Cymerwyd ef gan Herbert i Raglan ac yno y magwyd Harri Tudur hyd 1469. Trechwyd Siasbar ym mrwydr Twthill ger Caernarfon, a ffôff am ei fywyd i Iwerddon.

Prin oedd awdurdod Edward IV yn nhair sir y Gogledd, a bu raid i Herbert ddod â byddin anferthol i Wynedd cyn llwyddo i ddarostwng y trigolion. Ildiodd castell Harlech iddo ar 14 Awst, a chanodd Guto'r Glyn gywydd i longyfarch Herbert, gan ofyn ar yr un gwynt iddo ddangos trugaredd tuag at uchelwyr Gwynedd.

Plant[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhagflaenydd:
Harri VI
Brenin Lloegr
4 Mawrth 146131 Hydref 1470
Olynydd:
Harri VI
Rhagflaenydd:
Harri VI
Brenin Lloegr
11 Ebrill 14719 Ebrill 1483
Olynydd:
Edward V
Baner LloegrEicon person Eginyn erthygl sydd uchod am Sais neu Saesnes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.