Anatomeg ddynol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Defyddir yr ysgerbwd yn aml gan fyfyrwyr meddygol wrth astudio'r corff dynol.

Yr astudiaeth wyddonol o forffoleg y corff (ffurf, siap a golwg organau a ffurfiannau eraill) y corff dynol ydy anatomeg ddynol (hefyd anatomi dynol). Mae dwy ran iddi:

  • anatomeg topograffig: yr astudiaeth o strwythurau y gellir eu gweld gyda'r llygad noeth
  • anatomeg meicroscopig: yr astudiaeth o strwythurau'r corff gyda chymorth meicrosgop ac offer tebyg.

Mae anatomeg dynol hefyd yn un o'r dair astudiaeth sy'n ffurfio meddygaeth; y ddwy ran arall ydy: anatomeg ffisiolegol (sut mae'r corff yn gweithio) ac yn symud a biocemeg, sef yr astudiaeth gemegol o'r corff.

Mae gan y corff dynol systemau biolegol (gweler isod) sy'n cynnwys organau wedi'u gwneud o feinwe, sydd yn ei dro yn cynnwys celloedd a meinwe cysylltiol.

Mae'r asudiaeth o'r corff dynol wedi carlamu ymlaen oherwydd technoleg yn ystod y ganrif ddiwethaf, gan ymestyn hyd bywyd dyn.

Darlun cynnar gan Leonardo da Vinci.

Astudio'r corff dynol[golygu]

Mae'r gweithwyr canlynol i gyd wedi astudio, ac yn parhau i astudio anatomeg ddynol: deintyddion, geinecolegwyr, ffisiotherapyddion, nyrsys, parafeddygon, radiograffyddion a meddygon drwy gymorth diagramau, llyfrau, gwefannau, ysgerbydau, modelau, cyrff marw, lluniau, darlithoedd ayb. Gellir astudio anatomi'r corff mewn (o leiaf) dwy ffordd:

  • o ran lleoliad
  • o ran pwrpas

Oherwydd dylanwad Gray's Anatomy, fel arfer rydym yn dosbarthu yn ôl lleoliad.

Dosbarthu yn ôl lleoliad[golygu]

Systemau'r corff dynol[golygu]

Beth yw pwrpas y gwahanol rannau a sut mae nhw'n cysylltu a chydweithio gyda'i gilydd? Dyma ddull arall o ddosbarthu'r corff i wahanol gategoriau.

Anatomi gweledol[golygu]

(Sa: topographic anatomy)
Weithiau rydym yn dosbarthu yn ôl yr hyn y gallwn ei weld gyda'r llygad; mae hyn yn gymorth i ddarganfod lleoliad rhannau llai, mewnol. - anws - abdomen - arffed - botwm bol - braich - bron - bys - cedor - cefn - ceilliau - ceg - clust - coes - croen - cymal - dannedd - ffolen ('bochau tin') - gwallt - gwddf - hollt Gwener - llaw - llygad - mons Veneris - organau cenhedlu - pidyn - sawdl - tafod - troed - wyneb

Yr organau mewnol[golygu]

Dyma enwau'r prif organau (yn nhrefn yr Wyddor):

yr arennau - y bledren - croth y goes- y ceilliau - y coluddion - cwlwm y coledd ('apendics') - y chwaren bitwidol - y chwarennau adrenal - y galon - y goden fustl - y gwythiennau - yr iau - yr iwterws - y llygaid - yr oesoffagws - yr ofaris - y pancreas - y paratheiroid - y prostrat - y stumog - y thymws - thyroid - yr ymennydd - yr ysgyfaint

Gweler hefyd[golygu]