Theiroid

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Prif chwarennau'r endocrin: (Gwryw ar y chwith, benyw ar y dde)
1 Corffyn pineol 2 Chwarren bitwidol 3 Y chwarren theiroid 4 Hypothalmws 5 Chwarren adrenal 6 Pancreas 7 Ofari 8 Y ceilliau

Dyma un o'r chwarrennau endocrin mwya'r corff: y theiroid, chwarren wedi'i lleoli yn y gwddw ychydig is nag afal brunant (Saesneg yn Adam's apple), mewn dynion. Ei bwrpas ydy rheoli pa mor gyflym mae'r corff yn llosgi egni, gwneud protinau a pha mor sensitif ydy'r corff i hormonau eraill.

Mae'n gwneud hyn drwy gynhyrchu hormonau theiroid, thyrocsin (T4) a triiodothyronin (T3) gan fwyaf. Yr hormonau hyn sy'n rheoli cyfradd y metabolaeth ac maent yn effeithio twf a chyflymder llawer o systemau eraill yn y corff. Ceir iodin a tyrosin mewn T3 a T4. Mae'r theiroid hefyd yn medru cynhyrchu calcitonin, sy'n chwarae rhan mewn homeostasis calsiwm.

Yr hypothalmws a'r chwarrennau bitwidol sy'n rheoli'r theiroid. Daw'r enw o'r hen air Groeg am 'darian' oherwydd fod y cartilag theiroid o siap tebyg i darian Groegaidd. Gall y theiroid ar adegau orweithio neu dangyflawni, dau o'r problemau mwyaf cyffredin.