Paul Robeson

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Paul Robeson
Delwedd:Paul Robeson 1942.jpg, Paul Robeson 1942 crop.jpg
Ganwyd 9 Ebrill 1898 Edit this on Wikidata
Princeton, New Jersey Edit this on Wikidata
Bu farw 23 Ionawr 1976 Edit this on Wikidata (77 oed)
Achos: Strôc Edit this on Wikidata
Philadelphia Edit this on Wikidata
Alma mater
Galwedigaeth canwr, cyfreithiwr, awdur, cerddor, chwaraewyr pêl-fasged, chwaraewr pêl-droed Americanaidd, actor ffilm Edit this on Wikidata
Math o lais bass-baritone Edit this on Wikidata
Tad William Drew Robeson I Edit this on Wikidata
Mam Maria Louisa Bustill Edit this on Wikidata
Priod Eslanda Goode Robeson Edit this on Wikidata
Plant Paul Robeson, Jr. Edit this on Wikidata
Gwobr/au Medal Spingarn, Gwobr Grammy am Gyraeddiadau Gydol Oes, Neuadd Enwogion New Jersey, Gwobr Rhyngwladol Stalin "Ar gyfer Cryfhau Heddwch Ymhlith y Gwledydd", Black Filmmakers Hall of Fame, Paul Robeson Award Edit this on Wikidata
Safle end Edit this on Wikidata
Gwlad chwaraeon Unol Daleithiau America Edit this on Wikidata

Canwr ac actor ffilm a theatr Unol Daleithiau oedd Paul Leroy Robeson (9 Ebrill 189823 Ionawr 1976).

Plentyndod[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd yn Princeton, New Jersey, yn fab i weinidog a chyn-gaethwas o'r enw William Robeson a'i wraig Maria.

Prifysgol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mynychodd Brifysgol Rutgers ac yna Ysgol y Gyfraith, Columbia lle derbyniodd radd LL.B.; chwaraeodd bêl-droed Americanaidd ar lefel uchel yn y ddau goleg.

Actio a chanu[golygu | golygu cod y dudalen]

Dechreuodd ar ei yrfa fel actor llwyfan yn 1921 yn Efrog Newydd lle bu'n byw am saith mlynedd gyda'i wraig Essie. Yn ystod y cyfnod hwn, serenodd yn y ffilm The Proud Valley, a dorrodd dir newydd o ran dangos y dyn croenddu fel ag yr oedd, yn hytrach nag fel caricature. Daeth yn enwog fel canwr caneuon gospel hefyd.

Ei berthynas â Chymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Paul Robeson ar y llwyfan yn ystod y gymanfa ganu yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1958.

Bu Paul Robeson yn gysylltiedig gyda glöwyr De Cymru am 40 mlynedd bron. Daeth ar eu traws yn gyntaf yn Llundain ym 1929 lle roedd nifer ohonynt yn ddiwaith ac yn canu am eu bara menyn. Fe ddilynodd eu protest a dechreuodd canu emyn-donau ysbrydol iddynt. Cyfranodd at eu hachos drwy Gronfa Gymorth y Glöwyr, ac ymwelodd â sawl tref a chwm yn Ne Cymru gan gynnwys Castell-nedd, Aberdâr, a Phont-y-clun.

Roedd Robeson yn perfformio mewn cyngerdd yng Nghaernarfon ym 1934 pan ddaeth newyddion trychineb Glofa Gresffordd. Rhodd ei dâl o'i berfformiad i'r gronfa ar gyfer teuluoedd y meirw. Ffilmiwyd The Proud Valley ym Mhont-y-pridd a Sanders of the River yn Tiger Bay, Caerdydd. Dywedodd Robeson, "it's from the miners in Wales I first understood the struggle of Negro and white together".

Yn eisteddfod y glöwyr ym Mhorthcawl, 1957, perfformiodd Robeson drwy ganu ar y ffôn o Efrog Newydd, ac ymunodd â Chôr Meibion Treorci i ganu "Hen Wlad fy Nhadau". Yn 1958 canodd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Glyn Ebwy 1958, gydag Aneurin Bevan yn ei gyflwyno. Gofynnwyd iddo os oedd am gael rodd i gofio'r eisteddfod, a gofynnodd Paul am lyfr emynau Cymraeg.

Hawliau dynol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cefnogodd y gweithiwr a mynegodd ei farn ynglŷn â Rhyfel Cartref Sbaen.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, cefnogodd ei wlad, a chanodd a pherfformiodd i'r milwyr ac fel Othello yn Broadway. Er hyn, ar ddiwedd y rhyfel rhoddwyd ef ar restr o bobl pro-Sofiet gan yr FBI. Brwydrai dros hawliau'r duon a chymerwyd ei basbort oddi wrtho gan Lywodraeth UDA oherwydd ei ddaliadau Comiwnyddol ac o'r herwydd lleihaodd ei incwm yn fawr.

Diwedd ei oes[golygu | golygu cod y dudalen]

Treuliodd ei flynyddoedd olaf yn Philadelphia.

Gweithiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffilmiau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Emperor Jones (1933)
  • Showboat (1936)
  • Song of Freedom (1936)
  • King Solomon's Mines (1937)
  • The Proud Valley (1940)

Llyfrau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Here I Stand (1958). Hunangofiant.

Gwobrau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Gwobr Heddwch Stalin (1952)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]