Ariel (dinas)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ariel (dinas)
Arieal, Shomron(Storms 04).jpg
Coat of arms of Ariel.svg
MathIsraeli settlement Edit this on Wikidata
Poblogaeth20,241 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1978 Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+2, UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/iHeredia Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirJudea and Samaria Area, Israeli-occupied territories, Llywodraethiaeth Salfit Edit this on Wikidata
GwladBaner Israel Israel
Arwynebedd14,677 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr560 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau32.1061°N 35.1878°E Edit this on Wikidata
Lleoliad Ariel

Mae Ariel (Hebraeg: אֲרִיאֵל; Arabeg: اريئيل) yn anheddiad a dinas yn Israel a leolir yn Llywodraethiaeth Salfit, yn y Lan Orllewinol. Yn ôl system weinyddol Israel yn y nhiriogaethau Palesteina dan feddiant, mae wedi'i leoli yn Ardal Jiwdea a Samaria. Yn hanesyddol, mae'r rhanbarth hwn wedi'i leoli yn rhanbarth Beiblaidd hynafol Samaria, yn Syria Rufeinig-Palestina ac yng Ngwlad Arabaidd Sham. Fe'i sefydlwyd ym 1978, ac roedd ganddo 16,600 o drigolion yn 2007, sy'n golygu mai hwn yw'r pumed anheddiad Israel mwyaf yn y Lan Orllewinol. Rhoddodd Gweinyddiaeth Mewnol Israel statws "dinas" i fwrdeistref Ariel ym 1998.

Mae'r gymuned ryngwladol o'r farn bod aneddiadau Israel yn y Lan Orllewinol yn anghyfreithlon yn ôl Pedwerydd Confensiwn Genefa, y mae Israel yn aelod ohono ac y mae erthygl 49 yn nodi "na chaiff y Pŵer meddiannu gyflawni gwacáu na throsglwyddo rhan ei hun poblogaeth sifil i'r diriogaeth a feddiannir ganddi." [1] Nid yw llywodraeth Israel yn cytuno â'r safbwynt hwn.[2]

Lleoliad[golygu | golygu cod y dudalen]

Lleolir Ariel 17km a 22km i'r dwyrain o'r Linell Werdd[3] Mae Ariel wedi'i leoli wrth ymyl trefi Palesteina Arabaidd, Salfit, Marda ac Iskaka. Mae dinas Ariel wedi'i lleoli 14 cilomedr o Nablus, 22 cilomedr o Ramallah, 40 cilomedr o Tel Aviv, 40 cilomedr i'r gorllewin o Afon Iorddonen a 60 cilomedr i'r gogledd o Jerwsalem. Mae awdurdodaeth Ariel yn rhychwantu 14,677 dunam, (14.677 km2; 5.667 metr sgwâr). Mae'r ardal wedi'i chysylltu ag ardal fetropolitan Gush Dan (Tel Aviv fwyaf) ar briffordd Traws-Samaria ac â Jerwsalem ar Lwybr 60.

Enw[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn Hebraeg, ystyr Ariel yw "Llew Duw", enw a ddefnyddir fel symbol o ddewrder ac sy'n arwyddlun llwyth Jwda. Yn y Beibl, mae Ariel yn un o’r enwau ar gyfer Jerwsalem ac mae wedi’i uniaethu â Theml Jerwsalem (Llyfr Eseia 29: 1-8).[4] Yn 2009 penderfynodd Cyngor y Ddinas, ail-ddehongli'r enw er anrhydedd i gyn-Brif Weinidog Israel, Ariel Sharon a oedd yn gefnogwr ac ysgogwr crys o bolisi Israel o greu dreflannau ar y Lan Orllewinol.[5]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn gynnar yn 1978, daeth grŵp o ymsefydlwyr seciwlar o Israel o hyd i le i sefydlu cyfadeilad preswyl ym mryniau Samaria. Dewisodd ei arweinydd, Ron Nachman, y safle ar gyfer ei leoliad strategol pe bai goresgyniad o Wlad yr Iorddonen. Ym mis Awst 1978, roedd 40 o deuluoedd eisoes wedi setlo ac ar 1 Medi agorwyd yr ysgol gyntaf. Roedd y dŵr yn dod trwy danciau a darparwyd generadur trydan. Tyfodd y dref trwy dderbyn, ymhlith eraill, Iddewon traddodiadol ac. Heddiw mae ganddo bedwar ar ddeg o synagogau.

Addysg[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Ariel yn gartref i Ganolfan Samaria Prifysgol Prifysgol Ariel, a sefydlwyd ym 1982. Yn 2005, dyrchafodd llywodraeth Israel y coleg ar y pryd i statws prifysgol, ond nid oedd y trawsnewid ar unwaith; ym mis Awst 2007, pan gadarnhawyd ei gategori newydd, newidiodd ei enw blaenorol (Coleg Academaidd Jwdea a Samaria) i'r un cyfredol. Ar hyn o bryd mae ganddo 9500 o fyfyrwyr wedi cofrestru, gan gynnwys myfyrwyr Iddewig ac Arabaidd.

Mae'r brifysgol yn cynnig astudiaethau israddedig mewn amrywiaeth eang o bynciau: Peirianneg Sifil, Peirianneg Trydan ac Electroneg, Peirianneg Cemegol a Biotechnoleg, Peirianneg a Rheolaeth Ddiwydiannol, Peirianneg Fecanyddol, Ffiseg Gymhwysol, Bioleg Foleciwlaidd, Cemeg Fiolegol, Mathemateg, Cyfrifiadura Gwyddoniaeth, Pensaernïaeth, Ffisiotherapi , Rheoli Iechyd, Maeth, Meddygaeth, Gwaith Cymdeithasol, Economeg a Rheoli Busnes, Cyfathrebu, Asudiaethau Israel a'r Dwyrain Canol, y Dyniaethau ac eraill.

Demograffeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd poblogaeth Ariel yn sefyll ar 20,540 in 2019, gan gynnwys Iddewon o bob oed, mewnfudwyr Saesneg eu hiaith, mewnfudwyr o'r hen Undeb Sofietaidd ac oddeuru 10,000 o fyfyrwyr.[6] Dyma bedwaredd dreflan Iddewig fwyaf ar y Lan Orllewinol yn dilyn Modi'in Illit, Beitar Illit, a Ma'ale Adumim.[7]

Mae Swyddfa Ystadegau Ganolog Israel yn adrodd ar y ffigurau poblogaeth canlynol ar gyfer Ariel yn Cyfrifiad Mehefin 4, 1983, Tachwedd 4, 1995, a Rhagfyr 28, 2008:[8]

Cyfrifiad 1983 1995 2008
Trigolion 1,340 13,800 16,716

Mur Israelaidd y Lan Orllewinol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn wreiddiol, cynlluniwyd Mur Ymrannu Israel i ymestyn allan o ffin Israel i Ariel. O dan bwysau gwleidyddol America gan gynnwys George W. Bush a Obama, ni chodwyd mur goncrit y "bys", fel y gelwir estyniad y ffens i gynnwys Ariel. [9] Yn lle, mae gan Ariel ffens ddiogelwch o'i chwmpas ar dair ochr yn unig.

Oriel Ariel[golygu | golygu cod y dudalen]

Gefeilldrefi[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Ariel ddau gefeilldref:

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]