Salfit

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Salfit
Salfit 6-2018.jpg
Mathdinas, Bwrdeistrefi Gwladwriaeth Palesteina Edit this on Wikidata
Poblogaeth2,500, 901, 1,415, 1,830, 3,293, 3,696, 7,101, 8,682, 10,911 Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+2, UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Crotone, Kénitra, Tepebaşı, Ris-Orangis, Totnes Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Arabeg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirLlywodraethiaeth Salfit Edit this on Wikidata
GwladBaner Palesteina Palesteina
Arwynebedd23,062 Dunam Edit this on Wikidata
Uwch y môr570 metr Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaMarda, Iskaka, Kefl Hares, Haris, Bruqin, Farkha, Khirbet Qeis, Ammuriya, Nablus, Al-Lubban ash-Sharqiya Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau32.0819°N 35.1822°E Edit this on Wikidata
Cod post390 Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
maer Edit this on Wikidata

Dinas yng ngwladwriaeth Palesteina yw Salfit (Arabeg: سلفيت‎), neu Salfeet, ar y Lan Orllewinol. Mae Salfit wedi'i lleoli ar uchder o 570 m (1870 tr) gerllaw Ariel, sydd yn Israel. Yn ôl Swyddfa Ystadegau Canolog Palestina (PCBS), roedd gan Salfit boblogaeth o 10,911 yn 2017.[1] Fe'i gweinyddir heddiw gan Awdurdod Palesteina a hynny ers Cytundeb Dros Dro Oslo, 1995, mewn ardal sydd wedi'i dosbarthu fel Ardal B. Salfit yw prif-dref llywodraethiaeth o'r un enw, Llywodraethiaeth Salfit.

Etymologeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn ôl Siambr Fasnach Salfit, mae'r gair "Salfit" yn air Canaaneaidd sy'n golygu "basged o rawnwin" ('Sal' yn golygu 'basged' a ffit sy'n golygu 'grawnwin').[2] Awgrymodd Palmer ym 1881 fod yr enw'n o bosibl yn golygu "tir gwastad, wedi ei aredig".[3]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Daethpwyd o hyd i grochenwaith o'r Oes Haearn I, Oes yr Haearn II, Persaidd, Helenistig, a'r cyfnod Rhufeinig, tra na ddarganfuwyd unrhyw siroedd o'r oes Fysantaidd.[4]

Yn ôl Ronnie Ellenblum, ailsefydlwyd Salfit yn ystod rheolaeth Fwslimaidd gynnar (7fed - 11g) a datblygodd fel tref trwy gyfnod y Croesgadwyr. Yn y 12g a'r 13g, dim ond Mwslemiaid oedd yn byw yn Salfit.[5]

Cyfnod mandad Prydain[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 1922 o Balesteina a gynhaliwyd gan awdurdodau Mandad Prydain, roedd gan Salfit boblogaeth o 901; 899 o Fwslimiaid [6] a 2 Gristion Uniongred.[7][8]

Yn ystadegau 1945 roedd y boblogaeth yn 1,830 - a phob un yn Fwslim,[9] tra bod cyfanswm arwynebedd y tir yn 23,117 dunam yn ôl arolwg swyddogol o dir a phoblogaeth.[10] O hyn, dyrannwyd 10,853 ar gyfer planhigfeydd a thir dyfrhau, 3,545 ar gyfer grawnfwydydd,[11] tra bod 100 o dunam wedi'u dosbarthu fel ardaloedd i fyw ynddo.[12]

1967, wedi hynny[golygu | golygu cod y dudalen]

Map y Cenhedloedd Unedig 2018 o'r ardal, yn dangos trefniadau meddiannaeth Israel.

Mae Salfit wedi bod dan feddiant Israel ers Rhyfel Chwe Diwrnod 1967.

Economi[golygu | golygu cod y dudalen]

Yr ysbyty yn Salfit, 2010

Mae Salfit yn ganolfan weinyddol a masnachol o bwys ar gyfer y dwsinau o bentrefi o'i chwmpas. Fodd bynnag, mae'r llwybr ar gyfer Palestiniaid o ardaloedd y gogledd o Salfit wedi'u cau gan Fyddin Israel [13] Ceir sawl swyddfa a sefydliad llywodraethol yn y ddinas. Darperir gwasanaethau addysg yn Salfit gan bedair ysgol fodern yn ogystal â champws Prifysgol Agored Al-Quds.[14]

Mae Salfit a'r cylch yn adnabyddus ym maes torri cerrig a marmor.[2]

Llywodraethiaeth Salfit yw'r cynhyrchydd olew olewydd mwyaf yn nhiriogaethau Palestina, gan gynhyrchu 1,500 tunnell yn flynyddol.[15]

Ar 30 Mai 2008 cyflwynodd Is-gennad Cyffredinol yr Unol Daleithiau yn Jerwsalem 700 o lyfrau a 100 o gylchgronau ar gyfer llyfrgell newydd yn y Ganolfan Ddysgu yn y Gymuned yn Salfit a mynychwyd y seremoni gan swyddog Gweinidogaeth Ieuenctid a Chwaraeon PA, Hussein Azzam, Dirprwy Lywodraethwr Salfit, Nawaf Souf.[16] Mae'r Ganolfan Gymunedol wedi'i lleoli ar Stryd al-Madares yn Salfit ac fe'i sefydlwyd gan y Relief International Schools Online (RISOL) yn 2007.

Cwblhawyd Ysbyty Salfit yn 2006. Cyn hyn, yr ysbytai agosaf oedd ysbytai Nablus, Tulkarm a Ramallah, pob un yn fwy nag awr mewn car i ffwrdd.[17]

Gwaith trin dŵr[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae nifer fawr o ffynhonnau dŵr yn y ddinas ac o'i chwmpas ond ni allant ymdopi â galw cynyddol y ddinas. Am y naw mlynedd diwethaf, mae'r fwrdeistref wedi bod yn ceisio adeiladu gwaith trin dŵr gwastraff i wasanaethu trigolion tref Salfit.[18][19]

Roedd y gwaith trin dwr i fod i gael ei adeiladu ar dir Llywodraethiaeth Salfit 13 kilometre (8.1 mi) o dref Salfit. Derbyniodd y fwrdeistref grant o 22 miliwn ewro gan lywodraeth yr Almaen i adeiladu’r gwaith a phibell i’r dref ond Byddin Israel (IDF) atal adeiladu’r adeilad a chipio’r holl offer oherwydd yr honnwyd y byddai’n ymyrryd ag aneddiadau Israel gerllaw.

Dychwelwyd yr offer 18 mis yn ddiweddarach. O ganlyniad, bu’n rhaid i’r dref gymryd benthyciad i brynu darn newydd o dir wyth cilomedr yn agosach at ei chyrion a benthyciad arall o 2 filiwn ewro i symud y pibellau a’r ceblau trydan. Er i Israel gymeradwyo safle newydd y planhigyn, bydd Mur Israelaidd y Lan Orllewinol nawr yn gwahanu Salfit o'r ffatri garthffosiaeth.

Ym mis Mai 2006, galwyd ar sefydliadau hawliau dynol rhyngwladol i weld carthffosiaeth o anheddiadau tref Ariel yn rhedeg i diroedd amaethyddol Salfit, i'r gogledd o'r ddinas ac yn niweidio'r amaethyddiaeth a'r amgylchedd o'i chwmpas.

Ym mis Mehefin, 2016, bu’n rhaid i Salfit a threfi eraill yr ardal fynd heb ddŵr yfed am wythnosau, wrth i Israel leihau faint o ddŵr roedd yn ei werthu i’r Palesteiniaid.[20]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 2017 PCBS Census Palestinian Central Bureau of Statistics. p. 72.
  2. 2.0 2.1 History and Development. Salfit Chamber of Commerce.
  3. Palmer, 1881, p. 241
  4. Finkelstein and Lederman, 1997, p. 473.
  5. Ellenblum, 2003, p. 263
  6. Barron, 1923, Table IX, Sub-district of Nablus, p. 25
  7. Barron, 1923, Table XV, p. 47
  8. Mills, 1932, p. 64
  9. Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 19
  10. Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 61
  11. Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 107
  12. Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 157
  13. Makdisi, 2008, p. 34.
  14. Al-Quds Open University.
  15. Salfit Chamber of Commerce, Industry and Agriculture
  16. US consulate Jerusalem
  17. Salfit Hospital Project Fact Sheet Archifwyd 2011-10-03 yn y Peiriant Wayback.. United Nations Development Programme.
  18. "Salfit Municipal website". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-09-11. Cyrchwyd 2021-08-19.
  19. "copi archif" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2021-08-20. Cyrchwyd 2021-08-19.
  20. Israel incapable of telling truth about water it steals from Palestinians, by Amira Hass, Jun. 22, 2016, Haaretz

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]