Glöyn byw

Gloynnod byw
	Llwydfelyn gwelw
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas:	Animalia
Ffylwm:	Arthropoda
Dosbarth:	Insecta
Urdd:	Lepidoptera (rhan)
Teuluoedd
	Uwchdeulu Hedyloidea; Hedylidae; Uwchdeulu Hesperioidea:; Hesperiidae; Uwchdeulu Papilionoidea:; Papilionidae; Pieridae; Nymphalidae; Lycaenidae; Riodinidae

Am restr o löynod byw gweler yma. Am restr o dros 1,050 o erthyglau Cymraeg ar wyfynod a gloynnod byw, gweler yma.

Pryf gydag adenydd lliwgar sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw glöyn byw (hefyd: pili-pala, iâr fach yr haf neu blyfyn bach yr haf). Wedi deor o'i ŵy mae glöyn byw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Mae'r glöyn byw yn dod allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau.

Glöyn Cynffon Gwennol (Papilio machaon):
A- Adain flaen B- Teimlydd C- Llygad cyfansawdd D- Sugnydd E- Thoracs F- Coes G- Abdomen H- Adain ôl I- Cynffon

Mewn ymchwiliad gan NERC (Natural Environment Research Council) yn 2004 datgelwyd fod gostyngiad o 71% wedi bod yn niferoedd y gloynnod byw yng ngwledydd Prydain rhwng 1983 a 2003.^[1]

Glesyn Adonis

Rhywogaethau yng Nghymru[golygu]

Un o brif diriogaethau'r glöyn byw yng Ngogledd Cymru ydy Craig Euarth: rhwng Craig-adwy-wynt a Phwllglas 4 a hanner cilometr i'r de o Ruthun (Rhif cyfeirnod map OS Map: SS 122 542) lle gwelir 32 allan o'r 34 mathau sydd yng ngogledd Cymru.^[2]

Mae rhywogaethau'r glöyn byw a'r gwyfyn a welir yng Nghymru yn cynnwys:

Llwyfwyfyn brith (Cosmia diffinis: White-spotted pinion)
Britheg arian (Argynnis paphia: Silver-washed Fritillary)
Britheg frown (Argynnis adippe: High brown fritillary)
Britheg y gors (Euphydryas aurinia aurinia: Marsh fritillary)
Brithribin du (Satyrium pruni: Black Hairstreak)
Brithribin brown (Thecla betulae: Brown hairstreak)
Britheg berlog (Boloria euphrosyne: Pearl-bordered Fritillary)
Gweirlöyn brych (Pararge aegeria: Speckled Wood)
Gwyfyn arennau disglair (Polia bombycina: Pale shining brown)
Clai smotyn (Xestia rhomboidea: Square-spotted clay)
Cliradain Gymreig (Synanthedon scoliaeformis: Welsh clearwing)
Coeswyntyll gyffredin (Pechipogo strigilata: Common fan-foot)
Brychan pennau saethau (Rheumaptera hastata: Argent and sable)
Mantell goch (Vanessa atalanta: Red Admiral)
Glesyn bach ?
Glesyn cyffredin (Polyommatus icarus: Common Blue)
Glesyn serennog (Plebejus argus: Silver-studded blue)
Glesyn y celyn (Celastrina argiolus: Holly Blue)
Gwyn bach (Pieris rapae: Small White)
Gweirlöyn mawr y waun (Coenonympha tullia: Common Ringlet)
Glöyn mawr gwyn (Pieris brassicae: Large White)
Trilliw bach (Aglais urticae: Small Tortoiseshell)
Rhwyll ymylog (Heliophobus reticulata: Bordered gothic)
Gwalchwyfyn gwenynaidd ymyl gul (Hemaris tityus: Narrow-bordered bee hawkmoth)
Gwyfyn brith (Eustroma reticulata: Netted carpet moth)
Crych tonnog (Hydrelia sylvata: Waved carpet)
Ton sidan (Idaea dilutaria: Silky wave)
Cleddwyfyn cyffredin (Xylena exsoleta: Sword-grass)
Mantell dramor (Vanessa cardui: Painted Lady)
Isadain felen loerol (Noctua orbona: Lunar yellow underwing)
Rhisglyn y morfa (Morwyn wregysog?) (Lycia zonaria: Belted beauty)
Mantell paun (Inachis io: Peacock)
Trwynog yr hopys (Hypena rostralis: Buttoned snout)
Uwchadain oren (Jodia croceago: Orange upperwing)
Gwensgod fawr (Mythimna turca: Double line)