Dosbarthiad gwyddonol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Lefelau dosbarthiad biolegol Rhywogaeth Genws Teulu Urdd Dosbarth Ffylwm Teyrnas Parth Bywyd

Magnify-clip.png
Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.

Dull o ddosbarthu organebau yn grwpiau, a defnyddir gan fiolegwyr yw dosbarthiad gwyddonol neu dosbarthiad biolegol. Fe'i gelwir hefyd yn dacsonomeg wyddonol, ond rhaid gwahaniaethu rhyngddo â tacsonomeg werin oherwydd fod diffyg sylfaen wyddonol i dacsonomeg werin. Uned sylfaenol y system yw'r rhywogaeth. Mae'r system dosbarthiad modern yn seiliedig ar waith Carolus Linnaeus.

System hierarchaidd[golygu]

Dyma'r hierarchaeth o dacsonau, gyda'r prif rengau mewn teip trwm.

  • Parth (Parthau) Regio
  • Teyrnas (Teyrnasoedd) Regnum
  • Is-deyrnas Subregnum
  • Uwch-ffylwm Superphylum
  • Ffylwm (Ffyla) Phylum ¹
  • Is-ffylwm Subphylum
  • Uwch-ddosbarth Superclassis
  • Dosbarth (Dosbarthiadau) Classis
  • Is-ddosbarth Subclassis
  • Uwch-urdd Superordo
  • Urdd (Urddau) Ordo
  • Is-urdd Subordo
  • Uwch-deulu Superfamilia
  • Teulu (Teuluoedd) Familia
  • Is-deulu Subfamilia
  • Llwyth (Llwythau) Tribus
  • Genws (Genera) Genus
  • Uwch-rywogaeth Superspecies
  • Rhywogaeth (Rhywogaethau) Species
  • Is-rywogaeth Subspecies

¹ Rhaniad neu adran Divisio: dewis arall i Ffylwm ar gyfer planhigion, ffyngau a bacteria

Enghreifftiau[golygu]

Rhenc Pryf ffrwythau Bod dynol Pysen Amanita'r pryfed E. coli
Parth Eukaryota Eukaryota Eukaryota Eukaryota Bacteria
Teyrnas Animalia Animalia Plantae Fungi
Ffylwm Arthropoda Chordata Magnoliophyta Basidiomycota Proteobacteria
Is-ffylwm Hexapoda Vertebrata Magnoliophytina Hymenomycotina
Dosbarth Insecta Mammalia Magnoliopsida Homobasidiomycetae Gammaproteobacteria
Is-ddosbarth Pterygota Placentalia Magnoliidae Hymenomycetes
Urdd Diptera Primates Fabales Agaricales Enterobacteriales
Is-urdd Brachycera Haplorrhini Fabineae Agaricineae
Teulu Drosophilidae Hominidae Fabaceae Amanitaceae Enterobacteriaceae
Is-deulu Drosophilinae Homininae Faboideae Amanitoideae
Genws Drosophila Homo Pisum Amanita Escherichia
Rhywogaeth D. melanogaster H. sapiens P. sativum A. muscaria E. coli

Cyfeiriadau[golygu]