Eigra Lewis Roberts

Eigra Lewis Roberts
Ganwyd	7 Awst 1939  Blaenau Ffestiniog
Bu farw	5 Mawrth 2026  Bangor
Dinasyddiaeth	Cymru
Alma mater	Prifysgol Bangor
Galwedigaeth	nofelydd, dramodydd, cyfarwydd, ysgrifennwr

Llenor, dramodydd a storiwraig o Gymru oedd Eigra Lewis Roberts (7 Awst 1939 – 5 Mawrth 2026).

Bywyd cynnar

Ganwyd ym Mlaenau Ffestiniog, Meirionnydd a mynychodd Ysgol Sir Ffestiniog a Choleg Prifysgol Bangor. Bu'n dysgu am gyfnod byr, yng Nghaergybi, Llanrwst a Dolwyddelan.

Gyrfa

Cyhoeddwyd ei llyfr cyntaf, Brynhyfryd, pan oedd ond yn ugain oed a chyhoeddwyd ei llyfr cyntaf yn y Saesneg, Return Ticket, yn 2006. Mae hi'n awdur nodedig sydd yn cael clod fel un o awduron pwysicaf yn y Gymraeg yn y 60au a'r 70au. Erbyn hyn mae wedi cyhoeddi tua 30 o lyfrau, yn nofelau, straeon byrion, llyfrau i blant, cofiannau a dramâu. Derbyniodd un o ysgoloriaethau’r Academi Gymreig ar gyfer awduron yn 2006.

Yn yr 1980au, creodd y gyfres deledu boblogaidd, Minafon. Addasodd sawl nofel ar gyfer y S4C yn ogystal fel Y Wisg Sidan (1994) ac Y Graith (1999).

Bywyd personol

Roedd yn byw yn Nolwyddelan.. Roedd hi'n briod â Llew ac roedd ganddi dri o blant - Sioned, Urien a Gwydion.

Bu farw yn Ysbyty Gwynedd, Bangor ar 5 Mawrth 2026 yn 86 oed.

Gwobrau ac anrhydeddau

• Enillodd Y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd.
• Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol 1965 ac 1968, a Tlws y Ddrama yn 1974. Enillodd y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 2006.
• Enillodd gwobr BAFTA Cymru am y sgriptiwr gorau yn 1995.
• Derbyniodd radd MA er Anrhydedd gan Brifysgol Cymru yn 1998.
• Enillodd ei llyfr, Oni Bai, le ar restr hir Llyfr y Flwyddyn yn 2006.

Llyfrau

Nofelau

• Brynhyfryd (1959)
• Tŷ ar y Graig (Gwasg Gomer, 1966)
• Digon i'r Diwrnod (Gwasg Gomer, 1974)
• Mis o Fehefin (Gwasg Gomer, 1980)
• Ha' Bach (Gwasg Gomer, 1985)
• Llygad am Lygad (Gwasg Gomer, 1992)
• Dant am Ddant (Gwasg Gomer, 1996)
• Rhannu'r Tŷ (Gwasg Gomer, 2003)
• Fy Hanes i: Streic: Dyddiadur Ifan Evans, Llwybrmain, Bethesda, 1899-1903 (Gwasg Gomer, 2004)
• Return Ticket (Gwasg Gomer, 2006; nofel Saesneg)
• Carreg wrth Garreg (Gwasg Gomer, 2007)
• Hi a Fi (Gwasg Gomer, 2009)
• Fel yr Haul (Gwasg Gomer, 2014)
• Pry ar y Wal (Gwasg Gomer, 2017)

Straeon Byrion ac Ysgrifau

• Y Drych Creulon (Gwasg Gomer, 1968; Enillydd y Fedal Ryddiaith)
• Cudynnau: Wyth Stori Fer (Gwasg Gomer, 1970)
• Siwgwr a Sbeis (Gwasg Gomer, 1975; ysgrifau)
• Fe ddaw eto (Gwasg Gomer, 1976)
• Cymer a Fynnot (Gwasg Gomer, 1988)
• Rhoi'r byd yn ei le (Gwasg Gomer, 1999)
• Oni Bai (Gwasg Gomer, 2005)
• Tinboeth (Gwasg Gwynedd, 2007; un stori mewn cyfrol golygiedig)
• Paid â Deud (Gwasg Gomer, 2011)

Gweithiau Llwyfan

• Y lle i mi (Gwasg Gomer, 1965)
• Byd o Amser (Gwasg Gomer, 1974)

Cyfieithiadau

• Dyddiadur Anne Frank (Gwasg Carreg Gwalch, 1996; cyfieithiad o ddydiadur Anne Frank)
• Fy Hanes i: Blits: Dyddiadur Edie Benson, Llundain 1940-1941 (Gwasg Gomer, 2002; cyfieithiad o lyfr Vince Cross)
• Fy Hanes i: Mordaith ar y "Titanic": Dyddiadur Margaret Anne Brady, 1912 (Gwasg Gomer, 2002; cyfieithiad o lyfr Ellen Emerson White)
• Cês Hana (Gwasg Gomer, 2005; cyfieithiad o nofel Karen Levine
• Stori Edith (Gwasg Gomer, 2008; cyfieithiad o nofel Kathy Kacer)

Gweithiau Eraill

• Seren Wib (Gwasg Gomer, 1986; sgyrsiau radio)
• Plentyn Yr Haul (Gwasg Gomer, 1981; Cofiant Katherine Mansfield)
• Llen y Llenor: Kate Roberts (Gwasg Pantycelyn, 1994; Beirniadaeth Lenyddol)
• Parlwr Bach (Gwasg Gomer, 2012; Barddoniaeth)
• Eigra: Hogan Fach o'r Blaena (Gwasg Pantycelyn, 2021; Hunangofiant)

Oriel

• 
• 
• 
• 
•