James Callaghan

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
James Callaghan arall oedd yr AS am sedd Heywood a Middleton.
Y Gwir Anrhydeddus
James Callaghan
Yr Arglwydd Callaghan o Gaerdydd
James Callaghan

Cyfnod yn y swydd
5 Ebrill 1976 – 4 Mai 1979
Rhagflaenydd Harold Wilson
Olynydd Margaret Thatcher

Canghellor y Trysorlys
Cyfnod yn y swydd
16 Hydref 1964 – 30 Tachwedd 1967
Rhagflaenydd Reginald Maudling
Olynydd Roy Jenkins

Geni 27 Mawrth 1912
Portsmouth, Hampshire
Marw 26 Mawrth 2005
Ringmer, Dwyrain Sussex
Etholaeth De Caerdydd (1945-1950)
De-ddwyrain Caerdydd (1950-1983)
De Caerdydd a Phenarth (1983-1987)
Plaid wleidyddol Llafur

Leonard James Callaghan, Arglwydd Callaghan o Gaerdydd, KG, PC (27 Mawrth 191226 Mawrth 2005), oedd Prif Weinidog y Deyrnas Unedig mewn llywodraeth Lafur rhwng 1976 a 1979. Adnabyddid ef wrth ei ail enw, James, wedi'i fyrhau i Jim yn aml, Llysenw arno yn aml oedd "Sunny Jim" neu "Big Jim". Ef yw'r unig berson sydd wedi llenwi pedair swydd bwysicaf y llywodraeth, sef Canghellor y Trysorlys, Ysgrifennydd Cartref, Ysgrifennydd Tramor a Phrif Weinidog; yn wir, efe yw'r unig berson sydd wedi llenwi y tair swydd gyntaf ar y rhestr yna. Ar 14 Chwefror, 2005, rhagorodd ef Harold Macmillan fel y Prif Weinidog Prydeinig ag oedd wedi byw yn hiraf, sef i'r oedran o 92 mlynedd, 10 mis ac 18 dydd.

Canghellor y Trysorlys oedd Callaghan rhwng 1964 a 1967: cyfnod cythryblus i'r economi Brydeinig. Yr oedd angen diffyg balans taliadau ac roedd yr ariannwyr stoc yn ymosos ar y bunt sterling. Yn Nhachwedd 1967, gorfodwyd y Llywodraeth i ddibrisio'r bunt. Cynigodd Callaghan ymddiswyddo, ond darbwyllwyd ef i gyfnewid swydd â Roy Jenkins, ac Ysgrifennydd Cartref fu Callaghan rhwng 1967 a 1970. Yn y swydd honno ef anfonodd y Fyddin Brydeinig i Ogledd Iwerddon ar ôl derbyn cais oddi wrth Llywodraeth Gogledd Iwerddon.

Yn dilyn buddugoliaeth Llafur yn yr etholiad Cyffredinol ym Mawrth 1974 daeth Callaghan yn ôl i'r Cabinet fel Ysgrifenydd Tramor, gan gynnwys y cyfrifoldeb o ailgytundebu aelodaeth Prydain yn y Farchnad Gyffredin. Cefnogodd y bleidlais "Ie" yn refferendwm 1975 dros gadw Prydain yn y Gymuned Economaidd Ewropeaidd (EEC). Pan ymddiswyddodd Harold Wilson ym 1976, etholwyd Callaghan fel arweinydd Llafur gan yr aelodau seneddol. Roedd ei unig dymor fel Brif Weinidog yn anodd gan nad oedd gan Lafur fwyafrif yn Nhŷ'r Cyffredin. Roedd rhaid iddo drafod gyda'r pleidiau bach megis yr Unoliaethwyr yng Ngogledd Iwerddon a Phlaid Genedlaethol yr Alban a Phlaid Cymru. Canlyniad hyn oedd cytundeb rhwng Llafur a'r Blaid Ryddfrydol. Er fod Callaghan wedi bod yn gefnogwr i'r undebau, roeddent yn gwneud pethau anodd iddo ac yr oedd y cytundeb gyda'r Rhyddfrydwyr yn fregus. Yn ystod gaeaf 1978 a dechrau 1979, cafwyd nifer o streiciau difrifol. Ar 28 Mawrth 1979 cafwyd pleidlais o ddiffyg hyder yn y senedd. Fe gollwyd y bleidlais, a bu rhaid iddo alw etholiad cyffredinol. Yn yr etholiad hwnnw, trechwyd Llywodraeth Callaghan yn drwm gan y Blaid Geidwadol a daeth Margaret Thatcher yn brif weinidog.

Dolen allanol[golygu]

Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
Arthur Evans
Aelod Seneddol dros De Caerdydd
19451950
Olynydd:
dilewyd yr etholaeth
Rhagflaenydd:
etholaeth newydd
Aelod Seneddol dros De-ddwyrain Caerdydd
19501983
Olynydd:
dilewyd yr etholaeth
Rhagflaenydd:
etholaeth newydd
Aelod Seneddol dros De Caerdydd a Phenarth
19831987
Olynydd:
Alun Michael
Rhagflaenydd:
John Parker
Tad y Tŷ
19831987
Olynydd:
Bernard Braine
Swyddi gwleidyddol
Rhagflaenydd:
Reginald Maudling
Canghellor y Trysorlys
16 Hydref 196430 Tachwedd 1967
Olynydd:
Roy Jenkins
Rhagflaenydd:
Roy Jenkins
Ysgrifennydd Cartref
30 Tachwedd 196719 Mehefin 1970
Olynydd:
Reginald Maudling
Rhagflaenydd:
Alec Douglas-Home
Ysgrifennydd Tramor
5 Mawrth 19748 Ebrill 1976
Olynydd:
Anthony Cosland
Rhagflaenydd:
Harold Wilson
Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
5 Ebrill 19764 Mai 1979
Olynydd:
Margaret Thatcher
Arweinwyr y Blaid Lafur

Keir HardieArthur HendersonGeorge Nicoll BarnesJames Ramsay MacDonaldArthur HendersonWilliam AdamsonJohn Robert ClynesJames Ramsay MacDonaldArthur HendersonGeorge LansburyClement AttleeHugh GaitskellGeorge BrownHarold WilsonJames CallaghanMichael FootNeil KinnockJohn SmithMargaret BeckettTony BlairGordon BrownHarriet HarmanEd Miliband