Uwch Gynghrair Hwngari

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Uwch Gynghrair Hwngari
OTP Bank Liga logo.png
Gwlad Hwngari
Cydffederasiwn UEFA
Sefydlwyd 1901
Nifer o dimau 12
Lefel ar byramid 1
Disgyn i Nemzeti Bajnokság II
Cwpanau Magyar Kupa
Cwpanau rhyngwladol Cynghrair y Pencampwyr UEFA
Cynghrair Europa UEFA
Current champions Videoton (3ydd teitl)
(2017–18, Nemzeti Bajnokság I)
Mwyaf o bencampwriaethau Ferencváros (29 teitl)
Partner teledu Magyar Televízió
Gwefan Magyar Labdarúgó Szövetség
2018–19 Nemzeti Bajnokság I

Y Nemzeti Bajnokság (Ynganiad Hwngareg:ˈnɛmzɛti ˈbɒjnokʃaːɡ, "Pencampwriaeth Genedlaethol") yw cynghrair pêl-droed proffesiynnol Hwngari. Sefydlwyd y Gynghrair yn 1901. Ei enw cyfredol yw OTP Bank Liga ar ôl y prif noddwyr.[1] Gweinyddir hi o dan adain Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari. Mae'r gynghrair wedi ei marcio fel 36eg yn rhestr safonnau UEFA o gynghreiriau cenedlaethol Ewrop.[2]

Trefniant[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn gyfredol gwelir 12 tîm yn cystadlu yn erbyn ei gilydd ddwywaith y tymor. Bydd y pencampwyr yn cystadlu yng Nghynghrair y Pencampwyr UEFA tra fod yr ail a'r trydydd tîm ynghŷd ag enillydd Cwpan Hwngari yn cystadlu yn rownd rhagbrofol Cynghrair Europa UEFA. Bydd y ddau glwb ar waelod y gynghrair yn cwympo i'r Nemzeti Bajnokság II, yr ail gynghrair gydag enillydd yr NB2 a'r tîm sy'n ail yn esgyn i'r Nemzeti Bajnokság.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Tîm Hwngari yn Gemau Olympaidd, 1912
Tlws y Nemzeti Bajnokság

Cynhaliwyd y bencampwriaeth gyntaf yn 1901 rhwng BTC, MUE, FTC, Műegyetemi AFC a Budapesti SC, gyda Budapesti'n ennill y gynghrair yn y tymor cyntaf.[3] Yn ystod yr 1910au a'r 1920au dominyddwyd y bencampwriaeth gan Ferencváros a MTK.[3] ac yn yr 1930au daeth tîm arall, Újpest FC (nad oedd yn rhan o ddinas Budapest ar y pryd) yn un o'r prif dimau.[4] Gelwir y gemau rhwng y tri thîm yma yn Darbi Budapest.[5]

Yr Ail Ryfel Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn wahanol i sawl gwlad arall yn Ewrop, parhaodd y Nemzeti Bajnokság i gystadlu yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd hyn oherwydd nad oedd Hwngari yn rhyfela yn erbyn yr Almaen Natsiaidd ac na fu prin brwydro o fewn y wlad nes 1944. Oherwydd cefnogaeth yr Almaen, llwyddodd Hwngari i ad-feddiannu peth o'r tiroedd a gollwyd ganddynt yng Nghytundeb Trianon a gydag hynny ail-ymunodd timau fel Nagyvárad[6] a Kolozsvár.[7] Daeth hyn i ben wedi'r Almaen golli'r Rhyfel a Hwngari golli'r tiroedd hynny i Slofacia, Rwmania ac Iwcrain (Undeb Sofietaidd).

yr 1950au Euraidd a Gwrthryfel Hwngari 1956[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwanhawyd dominyddiaeth Ferencváros a MTK yn yr 1950au a daeth tîm Honvéd ("Byddin") i'r brig gyda chwaraewyr byd-enwog fel Puskás, Bozsik, Czibor a Budai. Dyma'r chwaraewyr a chwaraeodd yn ffeinal Cwpan y Byd Pêl-droed 1954. Yn yr 1950au enillodd Honvéd y gynghrair bump gwaith a'r tîm oedd asgwrn cefn tîm enwog y Mighty Magyars.

Diddymwyd y Gynghrair yn 1956 oherwydd Gwrthryfel Hwngari yn erbyn yr Undeb Sofietaidd. Er mai Honvéd oedd ar frig y gynghrair wedi 21 gêm ni orffennwyd byth mo'r tymor. Yn ystod tymor gyntaf Cwpan Ewrop (1955-56), cyrhaeddodd MTK Budapest rownd y chwarteri ac yn 1957-58 cyrhaeddodd Vasas Budapest y rownd gyn-derfynol. Enillodd Vasas bedair pencampwriaeth yn yr 1960s.

Cwymp Comiwnyddiaeth, yr 1990au[golygu | golygu cod y dudalen]

Gyda chwymp system gomiwnyddol Hwngari yn 1989 collodd timau pêl-droed gefnogaeth y wladwriaeth. Canlyniad hynny oedd problemau ariannol mawr sy'n dal yn bla ar bêl-droed y wlad. Daliai'r tri mawr, Ferencváros, MTK, Újpest, i ddominyddu'r 1990au ond effeithiodd y sefyllfa ariannol ar lwyddiant timau Hwngari y tu allan i'r wlad. Gallai clybiau Hwngari chwaith ddim cystadlu gyda thynfa ariannol clybiau mawr tramor chwaith. Cafodd dyfarniad Bosman gan yr Undeb Ewropeaidd effaith fawr hefyd gan alluogi i chwaraewyr Hwngareg adael y wlad am gyflogau brasach.[8]

Y 21g a llwyddiant timau'r taleithiol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn ystod yr 2000au daeth timau newydd o du allan i Budapest i dominyddu'r gynghrair. Mae'r timau yma'n cynnwys Bozsik's Zalaegerszeg, Debrecen, Videoton o Székesfehérvár a Győr.

Enw a noddwyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Newidiwyd enw'r Gynghrair yn rheolaidd ers cwymp comiwnyddiaeth a 1997 yn benodol. Defnyddir enwau'r prif noddwyr fel enw'r Gynghrair:

  • o 2011: OTP Bank (Banc)
  • 2010/11: Monicomp (Gwasanaethau ariannol)
  • 2007–10: Soproni (Bragdy)
  • 2005–07: Borsodi (Bragdy)
  • 2003–05: Arany Ászok (Bragdy)
  • 2001–03: Borsodi (Bragdy)
  • 1997–98: Raab Karcher (Deunydd adeiladu)

Enillwyr y Nemzeti Bajnokság I[golygu | golygu cod y dudalen]

Nodir y clybiau gan ei henwau diweddaraf, heb gynnwys enw noddwyr. Yr un eithriad yw Nagyváradi AC a enillodd yn ystod yr Ail Ryfel Byd a sydd nawr yn ddinas yn Rwmania ac enw'r clwb yw Clubul Atletic Oradea.

Clwb Teitl Subtítulos Blwyddyn
Verde e Bianco (Strisce)2.png Ferencváros (1)
29
36
1903, 1905, 1907, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913, 1926, 1927, 1928, 1932, 1934, 1938, 1940, 1941, 1949, 1963-1, 1964, 1967, 1968, 1976, 1981, 1992, 1995, 1996, 2001, 2004, 2016
Blu con striscia Bianca2.png MTK Budapest (2)
23
20
1904, 1908, 1914, 1917, 1918, 1919, 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, 1929, 1936, 1937, 1951, 1953, 1958, 1987, 1997, 1999, 2003, 2008
Bianco e Viola (Strisce).png Újpest FC (3)
20
21
1930, 1931, 1933, 1935, 1939, 1945, 1946, 1947, 1960, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1990, 1998
600px Rosso e Nero2.png Honvéd Budapest (4)
14
12
1950-1, 1950-2, 1952, 1954, 1955, 1980, 1984, 1985, 1986, 1988, 1989, 1991, 1993, 2017
Rosso e Bianco diagonale.png Debreceni VSC
7
1
2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2012, 2014
Blu e Rosso (Strisce)2.png Vasas Budapest SC
6
2
1957, 1961, 1962, 1965, 1966, 1977
Verde e Bianco2.svg Győri ETO FC (5)
4
3
1963-2, 1982, 1983, 2013
Rosso e Blu.png Csepel SC
4
-
1942, 1943, 1948, 1959
Rosso e Blu (Strisce).png Videoton FC
3
6
2011, 2015, 2018
600px bisection vertical HEX-FF0000 White.svg Budapesti TC
2
1
1901, 1902
Blu e Rosso.png Dunakanyar-Vác FC
1
2
1994
Flag of Romania.svg Nagyváradi AC
1
1
1944
Rosso e Blu.png Dunaferr SE
1
1
2000
Bianco e Azzurro.svg Zalaegerszegi TE
1
-
2002
600px Blu e Bianco (Strisce)2.png FC Tatabánya
-
2
-----
Bianco.svg Magyar Atlétikai Club
-
2
-----
Flag of None.svg Magyar Úszó Egyesület
1
-----
Flag of None.svg Budapesti Postás SE
1
-----
Flag of None.svg Törekvés SE
1
-----
Flag of None.svg Pécsi MFC
1
-----
Flag of None.svg Budapesti VSC
1
-----
Flag of None.svg Paksi SE
1
-----

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Soccer stub.svg Eginyn erthygl sydd uchod am bêl-droed. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.