Eubule Thelwall (g. 1622)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Eubule Thelwall
Ganwyd 1622 Edit this on Wikidata
Bu farw 1695 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth cyfreithiwr Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Nantclwyd y Dre Edit this on Wikidata
Nantclwyd y Dre: y rhan flaen a godwyd gan Eubule.
Cofeb i Eubule yn Eglwys Sant Elidan, Llanelidan
Gofal: ceir Syr Eubule Thelwall hen ewyrth i'r Eubule Thelwall yma.

Cyfreithiwr a thirfeddianwr o ardal Rhuthun oedd Eubule Thelwall (16221695) o Blas Nantclwyd, Dyffryn Clwyd, Gogledd Cymru. Ef hefyd oedd yn gyfrifol am ehangu Nantclwyd y Dre lle bu'n byw o tua 1688. Roedd yn drydydd mab i John Thelwall o Barc bathafarn a cheir cofeb iddo yn Eglwys Llanelidan a godwyd gan ei wraig Mary, sy'n rhestru pob un o'i 11 plentyn.

Ym 1646 bu Eubule Thelwall yn allweddol yng nghyrch y Seneddwyr yn erbyn Brenhinwyr Castell Dinbych; credir mai ef, ar ran Siarl I, brenin Lloegr a'r Alban a gymhellodd y Brenhinwyr, y tu fewn i'r castell, i ildio.[1]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i derbyniwyd yn Gray's Inn ym 1635. Priododd Mary Parry ym 1653 - hi oedd etifedd Ystâd Nantclwyd pan fu farw'i thad (William Parry) ychydig wedyn. Tan hynny ymddengys i Eubule weithio fel cyfreithiwr yn Llundain. Ym 1659 disgrifir ef yn byw yn Gray's Inn ond erbyn 1662 roedd yn byw yn Nantclwyd, Llanelidan. O fewn blwyddyn neu ddwy roedd yn prynnu ychwaneg o dir er mwyn ehangu'r ystâd yn Nantclwyd.[2] Derbyniodd nifer o swyddi cyfreithiol yn Nyffryn Clwyd gan gynnwys arglwyddiaeth Rhuthun tan 1677. Yn 1670 ef oedd Prif Stiward tiroedd Esgob Llanelwy drwy Sir y Fflint a Sir Ddinbych. Rhwng 1670 ac 1688 ef oedd Is-siambrlen Palatinate Caer pan ymddeolodd gan iddo fynd yn fyddar.

Bywyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir gohebiaeth rhyngddo â Syr Walter Bagot sy'n nodi enwau coed ifanc a addawyd gan Walter i Eubule o'i feithrinfa yn Llundain gan gynnwyd coeden gneuen Ffrengig, math Virginia.

Ef a gododd y rhan hynaf o Blas Nantclwyd, fel y'i ceir heddiw. Cododd dŷ iddo'i hun yng Nghorwen a gadawodd £1,500 yr un i'w ddwy ferch. Ychwanegodd yn helaeth at Nantclwyd y Dre, Rhuthun ac ef sy'n gyfrifol am y rhan flaen - gan gynnwys y ports ar golofnau derw. Ym 1691 fe brynnodd 'Ardd yr Arglwydd' yng nghefn y tŷ, sy'n brawf o'i ddiddordeb mewn garddio.

Y diwedd[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ei farwolaeth ym 1695 aeth Nantclwyd y Dre i'w ferch (ddi-blant) Dorothy ac yna i'w fab o'r un enw ag ef a etifeddodd Blas Nantclwyd. Pan fu farw Eubule ieuengaf ym 1713 daeth y llinach wrywaidd i ben a'i ferch Martha a etifeddodd yr ystâd.

Y teulu Thelwall[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Thelwall (teulu)

Ar y cyfan, teulu o gyfreithwyr parchus oedd y Thelwalliaid. Cysylltir y teulu gyda: Plas y Ward, Bathafarn a Phlas Coch, Sir Ddinbych. Daeth John Thelwall i ardal Rhuthun o ardal Thelwall yn Sir Gaer, tua'r flwyddyn 1380 a hynny gyda Reginald de Grey. Priododd ei fab John Ffelis, merch ac etifeddes Walter Cooke neu Ward, o Blas y Ward, a dyna gysylltu'r ffermdy hwnnw gyda'r teulu. Gor-ŵyr i John a Ffelis oedd Richard Thelwall a fu farw yn Eisteddfod Caerwys ym 1568. Etifedd Richard Thelwall oedd Simon Thelwall (1526 - 1586), a wnaed yn fargyfreithiwr ar 8 Chwefror 1568, ac yn aelod seneddol dros Sir Ddinbych. Yn ddirprwy-farnwr Caer yn 1584 dyfarnodd ef Rhisiart Gwyn y merthyr Catholig o Lanidloes i'w farwolaeth.[3]

Mab hynaf Simwnt Thelwall o'i briodas gyntaf oedd Edward Thelwall (m. 1610) a briododd (yn drydedd wraig iddo) Catrin o Ferain a phriododd Simon, ei fab o'r ail briodas Gaenor, merch Elis Prys (Y Doctor Coch) o Blas Iolyn, ac o'r briodas hon y disgynnodd Thelwaliaid Rhuthun.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. W. M. Mydleton: Chirk Castle Accounts 1666-1753 (Manceinion, 1931), tud 28, n 139
  2. Gweler dogfennau CLlC, Cross of Shaw Hill 218, 242, 676, passim.
  3. Y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 4 Mehefin 2014.