Cymunedau ymreolaethol Sbaen
 | |
| Math | endid gweinyddol Sbaen, endid tiriogaethol gwleidyddol, is-adran weinyddol gwlad lefel gyntaf, cymuned ymreolaethol, endidau tiriogaethol rheolaethol, NUTS 2 statistical territorial entity  |
|---|---|
| Dechrau/Sefydlu | 1979 |
| Gwladwriaeth | Sbaen |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/0fb5g |
| Quora | Spanish-autonomous-communities |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Rhennir Sbaen yn sawl Cymuned Ymreolaethol (Sbaeneg: comunidad autónoma), sef yr haen gyntaf o raniadau gwleidyddol, yn unol â Chyfansoddiad Sbaen, 1978. Mae'r haen yma'n rhoi hawliau cyfyngedig i ranbarthau a chenhedloedd Sbaen.[1][2][3] Mae'r gair "ymreolaethol" yn cyfeirio hawl y cymunedau i reoli eu hunain.
Nid ffederasiwn yw Sbaen, eithr gwladwriaeth unedol sydd wedi datganoli llawer o'i phwerau.[1][4] Derbynia cenhedloedd y byd fod Sbaen, yn ei chyfanrwydd, yn genedl sofran ac yn cael ei chynrychioli yn ei llywodraeth ganolog. Ond mae pwerau'r llywodraeth, i raddau, wedi'u datganoli i'r cymunedau, fel a nodir yn y Cyfansoddiad. Nododd sawl ysgolhaig fod y system hon yn un 'Ffederal' ym mhob ffordd, oddigerth i'r enw, neu "federation without federalism".[5]
Ceir 17 cymuned ymreolaethol a dwy ddinas ymreolaethol, a adnabyddir fel a ganlyn:
Mae gan y ddwy ddinas ymreolaethol yr hawl i gael eu hystyried yn gymunedau ymreolaethol, ond hyd yma, nid yw'r naill na'r llall wedi ymgymryd â'r hawl hwnnw.[5]
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
| Baner | Cymunedau ymreolaethol |
Prifddinas | Arwynebedd (km2) |
Poblogaeth (2016) |
GDP y pen (ewros) |
|---|---|---|---|---|---|
|
Andalucía | Sevilla | 87,268 | 8,388,107 | 16,960 |
|
Aragón | Zaragoza | 47,719 | 1,308,563 | 25,540 |
|
Asturias | Oviedo | 10,604 | 1,042,608 | 21,035 |
|
Cantabria | Santander | 5,321 | 582,206 | 22,341 |
|
Castilla-La Mancha | Toledo | 79,463 | 2,041,631 | 17,698 |
|
Castilla y León | Valladolid |
94,223 | 2,447,519 | 22,289 |
|
Catalwnia | Barcelona | 32,114 | 7,522,596 | 27,248 |
|
Extremadura | Mérida | 41,634 | 1,087,778 | 15,394 |
|
Galisia | Santiago de Compostela | 29,574 | 2,718,525 | 20,723 |
|
Gwlad y Basg | Vitoria-Gasteiz | 7,234 | 2,189,534 | 30,829 |
|
Madrid | Madrid | 8,028 | 6,466,996 | 29,385 |
|
Murcia | Murcia | 11,313 | 1,464,847 | 18,520 |
|
Navarra | Pamplona | 10,391 | 640,647 | 29,071 |
|
La Rioja | Logroño | 5,045 | 315,794 | 25,508 |
|
Valencia | Valencia | 23,255 | 4,959,968 | 19,964 |
|
Ynysoedd Balearig | Palma de Mallorca | 4,992 | 1,107,220 | 24,393 |
|
Yr Ynysoedd Dedwydd | Santa Cruz de Tenerife a Las Palmas de Gran Canaria |
7,447 | 2,101,924 | 19,568 |
Dinasoedd ymreolaethol
[golygu | golygu cod]| Arfbais | Dinas ymreolaethol | Arwynebedd (km2) |
Poblogaeth (2016) |
GDP y pen (euros) |
|---|---|---|---|---|
|
Ceuta | 18.5 | 84,519 | 19,335 |
|
Melilla | 12.3 | 86,026 | 16,981 |
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ 1.0 1.1 "Organización territorial. El Estado de las Autonomías" (PDF). Recursos Educativos. Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y de Formación del Profesorado. Ministerio de Eduación, Cultura y Deporte. Cyrchwyd 19 Hydref 2012.
- ↑ Article 2. Cortes Generales (Llywodraeth Sbaen) (1978). "Título Preliminar". Spanish Constitution of 1978. Cyrchwyd 29 Medi 2012.
- ↑ Article 143. Cortes Generales (Llywodraeth Sbaen) (1978). "Título VIII. De la Organización Territorial del Estado". Spanish Constitution of 1978. Cyrchwyd 29 Medi 2012.
- ↑ Bacigalupo Sagesse, Mariano (Mehefin 2005). "Sinópsis artículo 145". Constitución española (con sinópsis). Constitución española. Cyrchwyd 28 Ionawr 2012.
- ↑ 5.0 5.1 The Ways of Federalism in Western Countries and the Horizons of Territorial Autonomy in Spain, cyfrol 2, gol. Alberto López-Eguren a Leire Escajedo San Epifanio (Berlin: Springer, 2013), t.375