Tomás Ceannt

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Tomás Ceannt
Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg
Ganwyd 1865 Edit this on Wikidata
Caisleán Ó Liatháin Edit this on Wikidata
Bu farw 9 Mai 1916 Edit this on Wikidata
Achos: dienyddiad gan griw saethu Edit this on Wikidata
Collins Barracks Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Gweriniaeth Iwerddon Edit this on Wikidata
Galwedigaeth chwyldroadwr Edit this on Wikidata

Cenedlaetholwr Gwyddelig oedd Tomás Ceannt (Saesneg: Thomas Kent; 29 Awst 18659 Mai 1916) a ddienyddwyd gan fyddin Lloegr ar 2 Mai 1916, yn dilyn Gwrthryfel y Pasg.

Roedd Ceannt o deulu o Wyddelod pybyr a oedd yn byw yn 'Bawnard House', Castlelyons, Swydd Corc. Pan ddechreuodd Gwrthryfel y Pasg, cyrchodd y 'Royal Irish Constabulary' eu cartref, a chartrefi cenedlaetholwyr eraill. Ceisiodd y teulu amddiffyn eu hunain: Toamás a'i frodyr Richard, David and Wiliam a bu saethu o'r ddwy ochr am oriau. Lladdwyd y Prif Gwnstabl William Rowe ac anafwyd David yn ddifrifol a bu'n rhaid iddynt ildio. Ceisiodd Richard ffoi ar y funud olaf ond fe'i lladdwyd.

Rhoddwyd Tomás a Wiliam o flaen eu gwell mewn llys milwrol ar gyhuddiad o wrthryfela. Rhyddhawyd Wiliam ond dedfrydwyd ei frawd Tomás i farwolaeth ac fe'i saethwyd gan sgwad o filwyr Saesnig yng Nghorc ar 9 Mai 1916. Yn Nulun, rhoddwyd y trydydd brawd, David, o flaen ei well, wedi'i gyhuddo o'r un cyhuddiad: gwrthryfela. Fe'i dedfrydwyd yntau i farwolaeth, ond newidiwyd y ddedfryd ychydig yn ddiweddarach i bum mlynedd o garchar.

Claddwyd Tomás Ceannt yng ngerddi Carchar Corc (a elwid gynt yn 'Faracs Victoria').

Rheilffordd[golygu | golygu cod y dudalen]

Galwyd prif Orsaf Reilffordd Corc ar ei ôl.

Angladd gan y Wladwriaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 2015 cynigiodd Taoiseach Iwerddon, Enda Kenny, Gynhebrwng gan y Wladwriaeth i deulu Ceannt, a derbyniwyd y cynnig.[1] Codwyd gweddillion ei gorff o garchar Corc (wedi 99 mlynedd yn y ddaear),[2] a chafwyd Angladd gan y Wladwriaeth er cof amdano ar 18 Medi 2015 yn Eglwys Sant Nicolas, Castlelyons.[3]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]