Lewis Carroll

Lewis Carroll
Ffugenw	Lewis Carroll
Ganwyd	Charles Lutwidge Dodgson  27 Ionawr 1832  Daresbury
Bu farw	14 Ionawr 1898  o niwmonia  Guildford, The Chestnuts
Man preswyl	Lloegr
Dinasyddiaeth	Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon
Addysg	Meistr yn y Celfyddydau
Alma mater	Eglwys Crist Ysgol Rugby Prifysgol Rhydychen Richmond School
Galwedigaeth	mathemategydd, rhesymegwr, ffotograffydd, bardd, diacon, awdur plant, dyddiadurwr, nofelydd, ysgrifennwr, hunangofiannydd, athronydd
Cyflogwr	Prifysgol Rhydychen
Adnabyddus am	Anturiaethau Alys yng Ngwlad Hud, Through the Looking-Glass, Jabberwocky, The Walrus and the Carpenter, Phantasmagoria and Other Poems, The Hunting of the Snark, Rhyme? and Reason?, A Tangled Tale, Sylvie and Bruno, The Nursery "Alice", What the Tortoise Said to Achilles, nyctography, Euclid and his Modern Rivals, The Game of Logic, Three Sunsets and Other Poems
Arddull	llenyddiaeth plant, rhesymeg mathemateg, literary nonsense, barddoniaeth, Algebra llinol
Tad	Charles Dodgson
Mam	Frances Jane Lutwidge
Perthnasau	Charles Dodgson
llofnod

Awdur o Loegr oedd Charles Lutwidge Dodgson a adnabyddir hefyd fel "Lewis Carroll" (27 Ionawr 1832 - 14 Ionawr 1898); roedd hefyd yn fathemategydd, yn flaenor yn yr eglwys ac yn ffotograffydd cynnar. Ei lyfr enwocaf yw Alice's Adventures in Wonderland a'r dilyniant Through the Looking-Glass, sy'n cynnwys y cerddi enwog Jabberwocky a The Hunting of the Snark, ill dau'n enghreifftiau o'r genre 'nonsens llenyddol'. Mae ei ymdriniaeth o eiriau a chwarae gyda geiriau'n wahanol iawn i'w gyfoedion, fel mae ei ddefnydd o resymeg a ffantasi hefyd.

Magwraeth

Ganwyd Dodgson ym mhentref bychan Daresbury ger trefi Warrington a Runcorn yn Swydd Gaer, Lloegr, y bachgen hynaf gyda dwy ferch yn hȳn nag ef. Cafodd ei rieni 8 plentyn ar ei ôl. Pan oedd yn un-ar-ddeg oed dyrchafwyd ei dad, a oedd yn rheithor a symudodd y teulu i reithordy yn Croft-on-Tees yng ngogledd Swydd Efrog. Bu'n gartref iddynt am y 25 mlynedd nesaf.

Llandudno

Arferai Alice Liddell, y ferch ifanc a ysbrydolodd gymeriad "Alice", dreulio ei gwyliau gyda'r teulu ym Mhenmorfa (West Shore), Llandudno. Ceir cofeb i "Alice" a Lewis Carroll ym Mhenmorfa ond anghywir yw'r honiad mai yno y cyfansoddodd ei lyfrau plant enwog - yn wir, ni cheir tystiolaeth iddo ymweld â'r teulu Liddel ar eu gwyliau yn y dref.

Ceir sawl cyfieithiad o waith Dodgson, gan gynnwys Anturiaethau Alys yng Ngwlad Hud. Dyma esiampl:

“Y ffordd acw,” ebe’r Gath gan chwifio’i phawen dde, “mae ’na Hetiwr yn byw; a’r ffordd acw,” gan chwifio’r llall, “mae ’na :Sgwarnog Fawrth yn byw. Ewch i ymweld â’r naill neu’r llall: mae’r ddau yn wallgof.”

“Ond does arna’ i ddim eisiau mynd i blith pobol wallgof,” ebe Alys.

“O, fedrwch chi ddim peidio,” meddai’r Gath, “rydyn ni i gyd yn wallgof yma. Rydw i’n wallgof. Rydych chi’n wallgof.”

Cyfeiriadau

Eginyn erthygl sydd uchod am un o Loegr. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.