Diwrnod Owain Glyn Dŵr

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Diwrnod Owain Glyndwr)
Neidio i: llywio, chwilio

Dydd gŵyl answyddogol a ddethlir yng Nghymru ar 16 Medi i goffáu Owain Glyn Dŵr yw Diwrnod Owain Glyn Dŵr (enwau amgen: Dydd Gŵyl Owain Glyn Dŵr neu Gŵyl Owain Glyn Dŵr; hefyd Diwrnod Glyn Dŵr). Fe ddethlir ar 16 Medi am fod Owain Glyn Dŵr wedi cael ei gyhoeddi yn Dywysog Cymru ar 16 Medi 1400 yn ystod ei wrthryfel mawr i ryddhau Cymru o ofal rheolaeth y Saeson.

Llun enwog A. C. Michael yn dangos Owain yn arwain ei fyddin i'r gad

Cyndyn fu sefydliadau'r wlad i gydnabod yr ŵyl hon, ond erbyn heddiw, er nad yw'n ŵyl gyhoeddus swyddogol, mae'n mwynhau statws mwy amlwg nag erioed. Un arwydd o'r cynydd fu'r penderfyniad i hedfan baner Glyn Dŵr ar furiau Castell Caerdydd ar 16 Medi 2006, mewn ymateb i bwysau gan y cyhoedd.[1]

Dathliadau 2008[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 2008, gydag Alun Ffred Jones AC (Plaid Cymru) yn Weinidog Treftadaeth yn Llywodraeth Cymru, cyhoeddodd Cadw eu bod am chwifio baner Owain Glyn Dŵr ar gestyll Caernarfon, Caerffili, Conwy a Harlech. Ymosodwyd ar y tri chastell cyntaf, a godwyd gan y Saeson, gan luoedd y Tywysog a bu Castell Harlech yn ei feddiant ac yn gadarnle pwysig yn y gwrthryfel. Mae'r faner yn cael ei hedfan yn Amgueddfa Werin Sain Ffagan, Amgueddfa Lechi Cymru yn Llanberis a'r Pwll Mawr ym Mlaenafon hefyd. Yn nhref Dinbych penderfynodd y Cyngor hedfan Baner Glyn Dŵr ar adeiladau'r cyngor (ymosodiad Glyn Dŵr ar Ddinbych, tref garsiwn Seisnig ar y pryd, oedd un o ddigwyddiadau cyntaf y gwrthryfel). Ym Machynlleth, lle cynhelid Senedd Glyn Dŵr yn ystod y gwrthryfel, trefnwyd dathlu am dri ddiwrnod gyda sesiynau barddoni dan arweiniad Twm Morys a Meirion MacIntyre a gweithgareddau eraill.[2]

Erbyn 2011, mae'r Ŵyl yn ennill ei phlwyf. Cynhelir achlysur i goffáu'r arwr yng Nghanolfan Hanes Uwchgwyrfai, Clynnog-fawr, yn ogystal â mannau eraill.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. BBC Wales News
  2. BBC Cymru, Newyddion, 16 Medi 2008 "Chwifio baner Owain Glyndwr".

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]