Ynysoedd Allanol Heledd

Ynysoedd Heledd; Ynysoedd Allanol Heledd mewn oren.

Ynysoedd oddi ar arfordir gogledd-ddwyreiniol yr Alban yw Ynysoedd Allanol Heledd neu Yr Ynys Hir, (Gaeleg Na h-Eileanan Siar, Saesneg Outer Hebrides). Noder fod Na h-Eileanan Siar weithiau yn cael ei ddefnyddio am y cyfan o Ynysoedd Heledd. An Cliseam ar ynys Na Hearadh (Harris) yw copa uchaf yr ynysoedd.

Yr ynysoedd hyn yw cadarnleoedd iaith Gaeleg yr Alban.

Tarddiad yr enw

Ystyr "heledd" yw "pwll o ddŵr hallt" a cheir y gair "hal" neu "hel" (sef halen) ar ddechrau Hel-edd. Mae'n bosib, hefyd, ei fod yn tarddu o'r gair Gaeleg am "ynys", sef Eilean.

Ynysoedd a'u poblogaeth

Yr ynysoedd sydd a phobl yn byw arnynt yw:

Ynys	Poblogaeth (2001)
Leòdhas a Na Hearadh (Lewis a Harris)	19,918
De Uist	1,818
Gogledd Uist	1,271
Benbecula	1,219
Barraigh	1,078
Sgalpaigh na Hearadh	322
Bernera Fawr	233
Griomasaigh	201
Beàrnaraigh	136
Eirisgeidh	133
Bhatarsaigh	94
Baile Sear	49
Grimsay, De-ddwyrain Benbecula	19
Flodaigh	11
CYFANSWM (2001)	26,502

Ymhlith yr ynysoedd sydd bellach heb boblogaeth, mae ynysoedd Sant Kilda, y pellaf tua'r gorllewin, sy'n awr yn Safle Treftadaeth y Byd.

Llyfryddiaeth

• Harry Williams, Crwydro'r Ynys Hir (Llyfrau'r Dryw, Llandybie). Cyhoeddwyd fel rhan o'r gyfres boblogaidd 'Crwydro Cymru'.

Eginyn erthygl sydd uchod am Yr Alban. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato