Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Llyfrgell Genedlaethol Cymru
National Library of Wales.jpg
Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth
Math Llyfrgell Genedlaethol
Sefydlwyd 1907
Mandad cyfreithiol Fe'i sefydlwyd drwy 'Siaptr Brenhinol' ar 19 Mawrth 1907. Cafwyd siapteri ychwanegol yn dilyn hyn: 1911, 1978 a 2006
Lleoliad Aberystwyth
Cyfesurynnau 52°24′52″N 4°4′8″W / 52.41444°N 4.06889°W / 52.41444; -4.06889Cyfesurynnau: 52°24′52″N 4°4′8″W / 52.41444°N 4.06889°W / 52.41444; -4.06889
Y Casgliadau
Math Gwaith wedi'u hargraffu, Mapiau, Archifau, Llawysgrifau, Deunydd Clyweled, Ffotograffau, Paentiadau
Maint 5 miliwn o lyfrau; un filiwn o fapiau; 800,000 o ffotograffau; 50,000 o weithiau Celf
Hawl casglu Pryniant, cymynroddion a chyfraniadau cyfreithiol, gorfodol
Adnau cyfreithiol Ydy
Mynediad a defnydd
Mynediad (anghenion) Mae'r llyfrgell yn agored i bawb. Mae'r mynediad i ystafelloedd darllen i bersonau dros 16 oed yn unig (oni bai y rhoddir caniatâd o flaen llaw).
Materion eraill
Cyfarwyddwr Aled Gruffydd Jones
Staff oddeutu 350 llawn amser
Gwefan www.llgc.org.uk
Rhif ffôn +44 1970 632800

Llyfrgell adnau cyfreithiol Cymru yw'r Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sydd wedi ei lleoli yn Aberystwyth. Mae ganddi gyfrifoldeb dros gasglu deunydd print, ffotograffau, mapiau, lluniau, llawysgrifau, CD-ROMau ac archifau gyda phwyslais arbennig ar ddeunydd Cymreig a Cheltaidd.

Sefydlwyd y Llyfrgell yn 1907 wedi ymgyrch hir a phoblogaidd a gychwynwyd yn Eisteddfod Genedlaethol Yr Wyddgrug 1873.

Cedwir rhai o'r llawysgrifau Cymreig pwysicaf yn Adran Llawysgrifau a Chofysgrifau'r llyfrgell, gan gynnwys Llyfr Du Caerfyrddin, Llyfr Taliesin, Llyfr Gwyn Rhydderch, Y Llyfr Du o'r Waun a Llawysgrif Hendregadredd. Yr oedd nifer o'r llawysgrifau hyn yn rhodd i'r llyfrgell newydd gan Syr John Williams yn 1909. Defnyddiwyd yr adeilad am y tro cyntaf ym 1916.

Yn ogystal â'r casgliadau uchod, lleolir yr Archif Wleidyddol Cymreig[1] ac Archif Genedlaethol Sgrîn a Sain Cymru yno hefyd.[2]

Mae'r Llyfrgell ar agor chwe diwrnod yr wythnos ac mae mynediad i'r holl arddangosfeydd am ddim. Gellir gweld nifer o gasgliadau diddorol y Llyfrgell ar eu gwefan o dan y pennawd 'Trysorau'.[3] Ar 26 Ebrill 2013, cafwyd tân yn atic estyniad y Llyfrgell newydd.[4] Gwacäwyd yr holl staff o'r adeilad a bu'r frigad dân wrthi'n ddyfal yn diffodd y tân.

Agor y drysau digidol[golygu]

Yn Ebrill 2012, gwnaed penderfyniad polisi blaenllaw iawn: nad oedd y Llyfrgell yn hawlio perchnogaeth yr hawlfraint mewn atgynhyrchiadau digidol. Golygai hyn fod yr hawliau sydd ynghlwm wrth gweithiau'n adlewyrchu statws hawlfraint y gwaith gwreiddiol (h.y. fod y gweithiau gwreiddiol sydd yn y parth cyhoeddus (e.e. lluniau ar Flickr) i barhau yn y parth cyhoeddus yn eu ffurf digidol. Mae'r llyfrgell wedi cymhwyso'r polisi hwn i brosoectau ers hynny gan gynnwys 'DIGIDO', Prosiect Cylchgronau Cymru[5] a 'Cymru 1914'. Mae'r Llyfrgell hefyd yn parhau i ddiweddaru gwybodaeth am hawliau prosiectau a gwbwlhawyd cyn 2012, sy'n waith aruthrol, oherwydd y cyfoeth o weithiau sydd yn y Llyfrgell.

Yn Chwefror 2013 treialwyd 50 o ddelweddau o Fynwy, sydd allan o hawlfraint. Y llun cyntaf a uwchlwythwyd oedd: Abaty Tintern o Bulpud y Diafol. Crewyd templad i "ddal" y lluniau ac mae i'w weld yn fama. Cydnabyddir gan y Llyfrgell a Wicimedia y DG i'r Peilot fod yn llwyddiant.

Ym Mawrth 2013 partnerodd y Llyfrgell gyda Wikimedia'r Iseldiroedd, y DU, Ffrainc ac Europeana, fel partner diwylliannol, gan eu cefnogi i greu offer toolset i uwchlwytho torfol delweddau a chlipiau sain o'r GLAMs i Gomin Wicimedia.

Hefyd yn 2013, enillodd y Llyfrgell wobr GLAM y flwyddyn: y 'corff mwyaf ysbrydoledig yn y Deyrnasd Unedig, sydd hefyd wedi arbrofi gyda chyhoeddi delweddau'n rhydd, yn agored ac am ddim; a hefyd am eu gwaith yn datblygu offer uwchlwytho torfol.' Cydnabyddodd Wikimedia UK hefyd mai 'dyma'r corff sy'n fwyaf triw i nodau ac amcanion WMUK yng Nghymru.'

Digideiddiodd prosiect Cylchgronau Cymru[6] 50 o gyfnodolion am Gymru, sydd bellach ar gael am ddim i bawb, sy'n cynnwys Y Cofiadur, Y Fflam a'r cylchgrawn Heddiw.

Prif lyfrgellwyr[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

Dolenni allanol[golygu]