Alaska

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Talaith Alaska
Baner Alaska Sêl Talaith Alaska
Baner Alaska Sêl Alaska
Llysenw/Llysenwau: Land of the Midnight Sun
Map o'r Unol Daleithiau gyda Alaska wedi ei amlygu
Prifddinas Juneau
Dinas fwyaf Anchorage
Arwynebedd  Safle 1af
 - Cyfanswm 1,717,854 km²
 - Lled 1,300 km
 - Hyd 2,380 km
 - % dŵr 13.77
 - Lledred 51°20'G i 71°50'G
 - Hydred 130°G i 172°G
Poblogaeth  Safle 47ain
 - Cyfanswm (2010) 710,231
 - Dwysedd 1.03/km² (52fed)
Uchder  
 - Man uchaf Mynydd McKinley
6,193.7 m
 - Cymedr uchder 580 m
 - Man isaf 0 m
Derbyn i'r Undeb  3 Ionawr 1959 (22ain)
Llywodraethwr Sean Parnell
Seneddwyr Lisa Murkowski
Mark Begich
Cylch amser Alaska: UTC-9/DST-8
Aleutian: UTC-10/DST-9
Byrfoddau AK US-AK
Gwefan (yn Saesneg) www.alaska.gov

49fed talaith yr Unol Daleithiau (UDA) yw Alaska. Fe'i derbyniwyd i'r undeb ar 3 Ionawr 1959. Yn 2000 roedd poblogaeth y dalaith yn 626,932.

Daeth pobl i Alaska gyntaf dros Pont Tir Bering. Yn raddol cyfaneddwyd hi gan lwythau Esgimo fel yr Inupiaq, yr Inuit a'r Yupik, a brodorion Americanaidd fel yr Aleut. Mae'r cofnod ysgrifenedig cyntaf yn awgrymu i'r Ewropeaid cyntaf gyrraedd Alaska trwy Rwsia.

Daeareg[golygu]

Mae toreth o ynysoedd a 54,720 km (34,000 milltir) o draethau yn Alaska, gan gynnwys Ynysoedd Aleutia. Ceir ar yr ynysoedd hyn lawer o losgfynyddoedd megis Mount Shishaldin ar Ynys Unimak, sy'n codi 3,048 o fetrau (10,000 o droedfeddi) uwchlaw'r môr ac a welir yn mygu'n achlysurol. Credir mai dyma'r côn mwyaf perffaith yn y byd o ran siap, hyd yn oed yn berffeithiach na Mount Fuji yn Japan. Mae'r mwclis o losgfynyddoedd yn llifo i'r tir mawr lle gwelir Mount Spurr i'r gorllewin o Anchorage. Cred y daearegwyr fod rhanbarth eitha eang o dir sy'n cynyddu'n ddyddiol o ran maint, gelwir yr ardal yma'n Wrangellia ac mae'n cwmpasu sawl talaith arall a rhan o Ganada.

Ceir un o'r llanw mwya'n y byd ym Mraich Turnagain i'r de o Anchorage - gall y gwahaniaeth uchder rhwng y llanw a'r trai yn y rhan hon o'r byd fod cymaint â 10.7 m (35 troedfedd).

Mae gan y wlad dros dair miliwn o lynnoedd. Ceir rhew parhaol (neu permaffrost) yn gorchuddio 487,747 km2 (188,320 milltir) o dir yn y gogledd a'r de-orllewin. Mae rhewlifoedd yno hefyd: dros 41,440 km2 (16,000 milltir sgwâr) o'r tir. Un o'r rhewlifoedd mwyaf yw Rhewlif Bering ger Yukon, sydd ar ei ben ei hun yn gorchuddio dros 5,827 km2 (2,250 millt sg) o dir. Ceir tua 100,000 rhewlif i gyd: hanner cyfanswm y byd!

Dinasoedd Alaska[golygu]

1 Anchorage 291,826
2 Juneau 31,275
3 Fairbanks 31,535
4 Sitka 8,986
5 Ketchikan 8,050
6 Nome 3,598
7 Ruby 169
8 Wales 145

Dolen allanol[golygu]


 
Taleithiau'r Unol Daleithiau
Flag of the United States.svg
Taleithiau Alabama | Alaska | Arizona | Arkansas | Califfornia | Colorado | Connecticut | De Carolina | De Dakota | Delaware | Efrog Newydd | Fflorida | Georgia | Gogledd Carolina | Gogledd Dakota | Gorllewin Virginia | Hawaii | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | New Mexico | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Rhode Island | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Washington | Wisconsin | Wyoming
Ardal ffederal Ardal Columbia

Flag map of Alaska.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Alaska. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.