Zbigniew Brzezinski

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Zbigniew Brzezinski
Zbigniew Brzezinski, 1977.jpg
10fed Cynghorydd Diogelwch Cenedlaethol
Yn ei swydd
20 Ionawr 1977 – 20 Ionawr 1981
Arlywydd Jimmy Carter
Dirprwy David Aaron
Rhagflaenwyd gan Brent Scowcroft
Dilynwyd gan Richard Allen
Manylion personol
Ganwyd Zbigniew Kazimierz Brzeziński
(1928-03-28)28 Mawrth 1928
Warsaw, Gwlad Pwyl
Bu farw 26 Mai 2017(2017-05-26) (89 oed)
Falls Church, Virginia, UDA
Plaid wleidyddol Y Blaid Ddemocrataidd
Priod Emilie Benes (pr. 1961; ei farwolaeth 2017)
Plant Ian
Mark
Mika
Addysg Prifysgol McGill (BA, MA)
Prifysgol Harvard (PhD)

Diplomydd a gwyddonydd gwleidyddol Americanaidd a aned yng Ngwlad Pwyl oedd Zbigniew Kazimierz Brzezinski (28 Mawrth 192826 Mai 2017). Gwasanaethodd yn gynghorydd i'r Arlywydd Lyndon B. Johnson o 1966 i 1968 ac yn Gynghorydd Diogelwch Cenedlaethol trwy gydol arlywyddiaeth Jimmy Carter o 1977 i 1981. O ran ei safbwynt ar gysylltiadau rhyngwladol, roedd Brzezinski yn perthyn i ysgol realaidd, a saif yn nhraddodiad daearwleidyddol Halford Mackinder a Nicholas J. Spykman.[1][2]

Yn ystod ei gyfnod yn y Tŷ Gwyn, ymdrinasai â sawl argyfwng a dadl polisi tramor gan gynnwys normaleiddio cysylltiadau rhwng yr Unol Daleithiau a Gweriniaeth Pobl Tsieina (a thorri cysylltiadau â Gweriniaeth Tsieina); arwyddo'r ail Gytundeb ar Gyfyngu Arfau Strategol (SALT II); Cytundebau Camp David; Chwyldro Islamaidd Iran a'r wlad honno yn troi'n erbyn yr Unol Daleithiau; anogi anghydffurfwyr yn y bloc Dwyreiniol a phwysleisio hawliau dynol er mwyn tanseilio dylanwad yr Undeb Sofietaidd;[3] arfogi'r mujahideen yn Affganistan, gyda'r nod o wthio'r Sofietiaid i oresgynu y wlad honno;[4] ac arwyddo'r cytundebau rhwng Carter a'r Arlywydd Torrijos o Banama ac felly ildio hawl yr Unol Daleithiau i Gamlas Panama ym 1999.

Yn ddiweddarach, roedd Brzezinski yn athro ar bolisi tramor Americanaidd ym Mhrifysgol Johns Hopkins, ysgolhaig yn y Center for Strategic and International Studies, ac yn aelod o nifer o fyrddau a chynghorau. Ymddangosodd yn aml fel arbenigwr ar rhaglenni teledu gan gynnwys The NewsHour with Jim Lehrer ar PBS, This Week with Christiane Amanpour ar ABC News, a Morning Joe ar MSNBC (mae ei ferch, Mika, yn gyd-gyflwyno'r rhaglen honno). Roedd yn gefnogwr i Broses Prâg.[5] Arbenigwr ar bolisi tramor yw ei fab hynaf Ian, a gwasanaethodd ei fab ieuangaf Mark yn llysgennad yr Unol Daleithiau i Sweden o 2011 i 2015. Bu farw Brzezinski yn 2017 yn 89 oed.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Sabine Feiner: Weltordnung durch US-Leadership? Die Konzeption Zbigniew K. Brzezinskis. Westdeutscher Verlag, Wiesbaden 2001
  2. Seiple, Chris (November 27, 2006). "Revisiting the Geo-Political Thinking of Sir Halford John Mackinder: United States–Uzbekistan Relations 1991–2005" (PDF).
  3. Tim Weiner. Legacy of Ashes: The History of the CIA.
  4. "The Brzezinski Interview with Le Nouvel Observateur (1998)".
  5. "Prague Declaration on European Conscience and Communism" (Press release). Victims of Communism Memorial Foundation. June 9, 2008. Archifwyd o y gwreiddiol ar May 13, 2011. http://www.webcitation.org/5yf4HFF6d?url=http://www.victimsofcommunism.org/media/article.php?article=3850. Adalwyd May 10, 2011.
Swyddi gwleidyddol
Rhagflaenydd:
Brent Scowcroft
Cynghorydd Diogelwch Cenedlaethol
19771981
Olynydd:
Richard Allen