Neidio i'r cynnwys

Priodas gyfunryw

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriwyd o Priodas hoyw)
Priodas gyfunryw
Enghraifft o:legal relationship Edit this on Wikidata
Mathpriodas, same-sex relationship, LGBT marriage Edit this on Wikidata
Rhan ohawliau LGBT Edit this on Wikidata
Yn cynnwysPriodas gyfunryw yn yr Iseldiroedd, Priodas gyfunryw yng Ngwlad Belg, same-sex marriage in Spain, Same-sex marriage in Canada, same-sex marriage in South Africa, Priodas gyfunryw yn Norwy, same-sex marriage in Sweden, same-sex marriage in Portugal, Priodas gyfunryw yng Ngwlad yr Iâ, same-sex marriage in Argentina, Same-sex marriage in Denmark, Same-sex marriage in Brazil, same-sex marriage in France, same-sex marriage in Uruguay, same-sex marriage in New Zealand, Same-sex marriage in Luxembourg, same-sex marriage in the United States, Same-sex marriage in the Republic of Ireland, Same-sex marriage in Colombia, Same-sex marriage in Finland, same-sex marriage in Australia, Same-sex marriage in Germany, same-sex marriage in Taiwan, same-sex marriage in Costa Rica, matrimonio igualitario en Ecuador, Same-sex marriage in Malta, same-sex marriage in Mexico, Priodas gyfunryw yn y Deyrnas Unedig, Same-sex marriage in Chile, Same-sex marriage in Slovenia, Same-sex marriage in Andorra, Same-sex marriage in Cuba, same-sex marriage in Austria, Same-sex marriage in Switzerland, Same-sex marriage in Estonia, same-sex marriage in Greece, same-sex marriage in Liechtenstein, Same-sex marriage in Panama, Same-sex marriage in Nicaragua, same-sex marriage in Thailand Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/0n02l edit this on wikidata
Thesawrws y BNCF21462 edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Priodas rhwng dau berson o'r un rhyw a/neu hunaniaeth rhyw ydy priodas gyfunryw (a elwir hefyd yn priodas un-rhyw a phriodas hoyw). Cyfeirir weithiau at gydnabyddiaeth gyfreithiol o briodasau cyfunryw neu'r posibilrwydd o gynnal priodas gyfunryw fel cydraddoldeb priodas neu briodas gyfartal, yn benodol gan gefnogwyr.[1][2][3][4][5][6]

Daeth y deddfau modern cyntaf am briodasau cyfunryw i rym yn ystod y degawd cyntaf o'r 21g. Ers mis Mai 2013, mae 18 o wledydd (Yr Ariannin, Gwlad Belg, Brasil, Canada, Denmarc,[nb 1] Ffrainc, Gwlad yr Iâ, Yr Iseldiroedd,[nb 2], Lwcsembwrg, Norwy, Portiwgal, Sbaen, De Affrica, Sweden, Cymru a Lloegr, Seland Newydd[nb 3][7][8], Wrwgwái, yr Alban a sawl awdurdodaeth is-genedlaethol (rhannau o Fecsico a'r Unol Daleithiau), yn caniatáu cyplau cyfunryw i briodi. Mae mesurau sy'n amlinellu cydnabyddiaeth gyfreithlon o briodasau cyfunryw wedi cael eu cyflwyno, dan ystyriaeth, neu wedi eu llwyddo o leiaf un tŷ deddfwriaethol yn Andorra, y Ffindir, Yr Almaen, Iwerddon, Nepal a Taiwan, yn ogystal â rhannau o Awstralia, Mecsico, a'r Unol Daleithiau.

Mae'r cyflwyniad o ddeddfau priodasau cyfunryw yn amrywio rhwng awdurdodaethau, yn cael eu cyflawni gan newid deddfwriaethol i gyfreithiau priodi, dyfarniad llys sy'n seiliedig ar warantau cyfansoddiadol o gydraddoldeb, neu gan bleidlais (drwy fenter bleidlais neu refferendwm). Mae cydnabod priodasau cyfunryw yn fater gwleidyddol, cymdeithasol hawliau dynol a hawliau sifil, yn ogystal â bod yn fater crefyddol mewn llawer o wledydd ar draws y byd, ac mae trafodaethau yn parhau i godi ynghylch priodasau cyfunryw, yr angen i ddal statws gwahanol (uniad sifil), neu gael gwrthod o gydnabyddiaeth hawliau o'r fath. Ystyrir y gallu i ganiatáu i gyplau cyfunryw i briodi'n gyfreithlon yn un o'r hawliau LHDT pwysicaf.

Gellir cynnal priodasau cyfunryw mewn seremoni sifil neu seciwlar neu mewn sefyllfa grefyddol. Mae crefyddau amrywiol ar draws y byd yn cefnogi priodasau cyfunryw; er enghraifft: Crynwyr, yr Eglwys Esgobaethol, yr Eglwys Gymunedol Fetropolitan, Eglwys Unedig Crist, Eglwys Unedig Canada, Bwdhaeth yn Awstralia, Iddewon Diwygiedig a Cheidwadol, Wiciaid a Phaganiaid, Derwyddon, Cyfanfydwyr Undodaidd, a chrefyddau Americanwyr Brodorol sydd â thraddodiad dau-enaid, yn ogystal â gwahanol grwpiau Cristnogol, Mwslimaidd, Hindŵ, a Bwdhaidd blaengar a modern, a grwpiau Iddewig ac amryw fân grefyddau ac enwadau eraill.

Mae astudiaethau a gynhaliwyd mewn nifer o wledydd yn dangos bod cefnogaeth i gydnabyddiaeth gyfreithiol ar gyfer priodasau cyfrunryw yn cynyddu gyda lefelau uwch o addysg a bod y gefnogaeth yn gryfach ymhlith pobl iau. Yn ogystal, mae polau piniwn mewn gwahanol wledydd yn dangos bod cefnogaeth gynyddol i gydnabyddiaeth gyfreithiol am briodasau cyfunryw ar draws bob hil, ethnigrwydd, oed, crefydd, cysylltiadau gwleidyddol, statws economaidd-gymdeithasol, ac ati.[9][10]

Crynodeb

[golygu | golygu cod]
     Priodi ar gael i gyplau cyfunryw      Yr Uchel Lys wedi pleidleisio o blaid, neu'r Llywodraeth wedi cyhoeddi'r bwriad o gyfreithloni priodi cyfrunryw, ond heb ei weithredu eto      Wedi'u cydnabod pan berfformir ef mewn rhai awdurdodaethau      Partneriaeth sifil      Ni chydnabyddir priodi cyfunryw yn gyfreithlon

Mae cyflwyno priodas un rhyw wedi amrywio yn ôl awdurdodaeth, yn deillio o newidiadau deddfwriaethol i ddeddfau priodas, heriau llys sy'n seiliedig ar warantau cyfansoddiadol o gydraddoldeb, neu gyfreithloni gan bleidleiswyr drwy refferenda a mentrau pleidleisio. Mae cydnabyddiaeth o briodasau cyfunryw yn fater hawliau sifil, cydraddoldeb, hawliau dynol, gwleidyddol, cymdeithasol, moesol, a chrefyddol mewn llawer o wledydd. Mae dadleuon wedi bod yn codi ynghylch y cwestiwn a ddylai cyplau o'r un rhyw gael eu caniatáu i briodi, angen defnyddio statws gwahanol (fel undeb sifil, sydd naill ai'n rhoi'r un hawliau cyfartal â phriodas neu hawliau cyfyngedig o gymharu â phriodas), neu ddim yn cael unrhyw hawliau o'r fath.[11][12][13] Gall priodas cyfunryw ddarparu trethdalwyr LHDT gyda gwasanaethau'r llywodraeth a gwneud gofynion ariannol arnynt sy'n debyg i'r rhai a roddir i ac sy'n ofynnol o gyplau priod gwryw-benyw. Mae priodas cyfunryw hefyd yn rhoi amddiffyniadau cyfreithiol fel hawliau etifeddiaeth ac ymweliadau ysbyty.[14]

Mae pump ar hugain (yr Almaen, yr Ariannin, Awstralia, Awstria, Gwlad Belg, Brasil, Canada, Colombia, De Affrica, Denmarc, y Deyrnas Unedig, y Ffindir, Ffrainc, Gweriniaeth Iwerddon, Gwlad yr Iâ, yr Iseldiroedd,[nb 2] Lwcsembwrg, Malta, Norwy, Portiwgal, Sbaen, Seland Newydd,[nb 3] Sweden, Unol Daleithiau, a Uruguay) o wledydd yn caniatáu i gyplau o'r un rhyw i briodi ar draws y wlad. Cynhelir priodasau cyfunryw hefyd mewn rhannau o'r Mecsico. Mae awdurdodaethau sydd yn cydnabod priodasau cyfunryw pan iddynt gael eu perfformio'n gyfreithlon mewn rhywle arall ond sy ddim yn eu perfformio nhw eu hunain yn cynnwys Israel, Aruba, Curaçao a Sint Maarten, a Mecsico.[15]

Mae rhai o dadansoddwyr yn datgan bod lles ariannol, seicolegol a chorfforol yn gwella trwy briodas, a bod plant o gyplau cyfunryw yn elwa o gael eu codi gan ddau riant mewn undeb a gydnabyddir yn gyfreithiol a gefnogir gan sefydliadau'r gymdeithas[16][17][18][19][20][21][22].

Nodiadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ Nid yn Ynysoedd Ffaro a'r Ynys Las.
  2. 1 2 Nid yn Aruba, Curaçao a St Maarten.
  3. 1 2 Nid yn Tokelau, Niue nac yn Ynysoedd Cook

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ Pratt, Patricia (29 Mai 2012). "Albany area real estate and the Marriage Equality Act". Albany, NY. Albany Examiner. Cyrchwyd 25 Rhagfyr 2012.
  2. ↑ Kefalas, Chrysovalantis P. (28 Hydref 2012). "Marriage equality and the golden rule". Washington Post. |access-date= requires |url= (help)
  3. ↑ "Vote on Illinois marriage equality bill coming in January: sponsors". Chicago Phoenix. 13 Rhagfyr 2012. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2012.
  4. ↑ "Commission endorses marriage and adoption equality". Human Right Commission New Zealand. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 Rhagfyr 2012. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2012.
  5. ↑ Mulholland, Helene (27 Medi 2012). "Ed Miliband calls for gay marriage equality". The Guardian. London. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2012.
  6. ↑ Ring, Trudy (Rhagfyr 2012). "Newt Gingrich: Marriage Equality Inevitable, OK". The Advocate. http://www.advocate.com/politics/marriage-equality/2012/12/20/newt-gingrich-accepts-marriage-equality-inevitable.
  7. ↑ "Desde el 1° de agosto se podrán celebrar matrimonios gay". El Pais (yn Spanish). 6 Mai 2013. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 29 Mehefin 2013. Cyrchwyd 15 Mehefin 2013.CS1 maint: unrecognized language (link)
  8. ↑ "August 19 wedding date for same-sex couples". 3 News NZ. 23 Ebrill 2013. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Gorffennaf 2014. Cyrchwyd 15 Mehefin 2013.
  9. ↑ Gweler
  10. ↑ Shapiro, Lila (8 Mehefin 2012). "Same-Sex Marriage Support Growing In New Poll, Experts Say Personal Knowledge Of Gays May Play Role". Huffington Post. Cyrchwyd 28 Medi 2012.
  11. ↑ Taylor, Pamela K. (31 Gorffennaf 2009). "Marriage: Both Civil and Religious". Washington Post. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-05-24. Cyrchwyd 20 Medi 2012.
  12. ↑ Smith, Susan K. (30 Gorffennaf 2009). "Marriage a Civil Right, not Sacred Rite". Washington Post. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 3 Hydref 2012. Cyrchwyd 20 Medi 2012.
  13. ↑ "Decision in Perry v. Schwarzenegger" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2013-03-16. Cyrchwyd 6 Awst 2010.
  14. ↑ Wallace Swan, Handbook of Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Administration and Policy (Efrog Newydd, 2004), t.13
  15. ↑ "Australian trans passport victory". Pink News. London. 5 Hydref 2007. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 7 Awst 2011. Cyrchwyd 28 Rhagfyr 2011.
  16. ↑ American Psychological Association (2004). "Resolution on Sexual Orientation and Marriage" (PDF). Cyrchwyd 10 Tachwedd 2010.
  17. ↑ American Psychiatric Association (2005). "Support of Legal Recognition of Same-Sex Civil Marriage" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2008-05-28. Cyrchwyd 10 Tachwedd 2010.
  18. ↑ American Psychoanalytic Association. "Position Paper On Gay Marriage". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-05-10. Cyrchwyd 10 Tachwedd 2010.
  19. ↑ American Sociological Association. "American Sociological Association Member Resolution on Proposed U.S. Constitutional Amendment Regarding Marriage". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 Awst 2007. Cyrchwyd 10 Tachwedd 2010.
  20. ↑ "Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, the American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as amici curiae in support of plaintiff-appellees – Appeal from United States District Court for the Northern District of California Civil Case No. 09-CV-2292 VRW (Honorable Vaughn R. Walker)" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2010-12-26. Cyrchwyd 5 Tachwedd 2010.
  21. ↑ "Marriage of Same-Sex Couples  – 2006 Position Statement" (PDF). Canadian Psychological Association. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2012-07-07. Cyrchwyd 28 Medi 2012.
  22. ↑ Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, et al. (Gorffennaf 2006). "The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children". Pediatrics 118 (1): 349–64. doi:10.1542/peds.2006-1279. PMID 16818585. available online: http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/118/1/349
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Priodas_gyfunryw&oldid=15250612"