Mecsico Newydd

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Talaith Mecsico Newydd
Baner Mecsico Newydd Sêl Talaith Mecsico Newydd
Baner Mecsico Newydd Sêl Mecsico Newydd
Llysenw/Llysenwau: Talaith Swyn
Map o'r Unol Daleithiau gyda Mecsico Newydd wedi ei amlygu
Prifddinas Santa Fe
Dinas fwyaf Albuquerque
Arwynebedd  Safle 5fed
 - Cyfanswm 315,194 km²
 - Lled 550 km
 - Hyd 595 km
 - % dŵr 0.2
 - Lledred 31° 20′ G i 37°00' G
 - Hydred 103° 00′ Gor i 109° 3′ Gor
Poblogaeth  Safle 36eg
 - Cyfanswm (2010) 22,082,224
 - Dwysedd 6.62/km² (45ain)
Uchder  
 - Man uchaf Wheeler Peak
4013.3 m
 - Cymedr uchder 1,740 m
 - Man isaf 867 m
Derbyn i'r Undeb  6 Ionawr 1912 (47ain)
Llywodraethwr Susana Martinez (G)
Seneddwyr Tom Udall (D)
Martin Heinrich (D)
Cylch amser Mountain: UTC-7
Byrfoddau NM US-NM
Gwefan (yn Saesneg) www.newmexico.gov

Mae Mecsico Newydd (New Mexico) yn dalaith yn ne-orllewin yr Unol Daleithiau, sy'n gorwedd ar y ffin â Mecsico. Ceir tair prif ardal ddaearyddol: llwyfandir gwastad yn y dwyrain, ardal fynyddig yn y canol a dorrir ar ei thraws gan Afon Grande, ac ardal gymysg o fynyddoedd a gwastadiroedd yn y gorllewin. Mae'r trefi a dinasoedd yn gymharol brin a'r boblogaeth i'w cael yn bennaf yn y dinasoedd mawr fel Albuquerque. Roedd Mecsico Newydd ym meddiant Sbaen yn yr 17g ond roedd dan reolaeth Mecsico pan gafodd ei chipio gan yr Unol Daleithiau yn 1848. Ni ddaeth yn dalaith tan 1912, a hynny ar ôl cyfres o ryfeloedd yn erbyn yr Apaches a Navajo brodorol a chyfnod o ansefydlogrwydd nodweddiadol o'r "Gorllewin Gwyllt". Bu rhaid wrth 25 mlynedd ar ôl Rhyfel Cartref America i'r llywodraeth yn Washington fedru sefydlu ei hawdurdod dros y pobloedd brodorol a'r ymsefydlwyr gwyn fel ei gilydd. Cychwynodd hyn yn 1864 pan gafodd y Navajo eu gorfodi i wneud y "Daith Hir" i wersyll Bosque Redondo. Cafodd yr Apache eu symud i amryw wersyll ac ni ddaeth ddiwedd i'r Rhyfeloedd Apache tan i'r pennaeth Geronimo a'i fand bach o ffyddloniaid ildio o'r diwedd yn 1886.

Dinasoedd Mecsico Newydd[golygu | golygu cod y dudalen]

1 Albuquerque 545,852
2 Las Cruces 97,618
3 Rio Rancho 88,901
4 Santa Fe 67,947
5 Roswell 48,366

Dolen allanol[golygu | golygu cod y dudalen]



Flag-map of New Mexico.svg Eginyn erthygl sydd uchod am New Mexico. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.