Robert John Rowlands (Meuryn)
| Robert John Rowlands | |
|---|---|
_(1509087).jpg) | |
| Ffugenw | Meuryn  |
| Ganwyd | 20 Mai 1880 Abergwyngregyn |
| Bu farw | 2 Tachwedd 1967 |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| Galwedigaeth | bardd, newyddiadurwr |
| Plant | Eurys Ionor Rowlands |
Bardd, nofelydd, awdur plant a newyddiadurwr o Gymro oedd Robert John Rowlands (20 Mai 1880 – 2 Tachwedd 1967), a oedd yn adnabyddus fel awdur dan ei enw barddol Meuryn.[1] Roedd yn arloeswr ym myd llenyddiaeth Gymraeg i blant.
Bywgraffiad
[golygu | golygu cod]
Ganed R. J. Rowlands yn Abergwyngregin, ger Bangor, yn yr hen Sir Gaernarfon (Gwynedd heddiw) ar 20 Mai 1880 yn fab i William a Mary Rowlands. Cafodd ei addysg gynnar yn Ysgol Genedlaethol Aber. Dechreuodd ar ei yrfa fel newyddiadurwr yn 1901 dan Isaac Foulkes ar staff Y Cymro (yn Lerpwl y pryd hynny) cyn dychwelyd i Gymru a chael swydd golygydd ar Yr Herald Cymraeg yng Nghaernarfon yn 1921. Arosodd yno am 33 o flynyddoedd hyd ei ymddeol yn 1954.[2]
Bu farw yn 1967. Roedd yn dad i'r ysgolhaig Eurys Ionor Rowlands.
Gwaith llenyddol
[golygu | golygu cod]Dan yr enw Meuryn daeth i sylw Cymry llengar fel nofelydd o 1902 ymlaen. Enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1921 gyda'i awdl 'Min y Môr'. Cyhoeddodd nifer o lyfrau i blant hŷn a chyfres o nofelau dirgelwch poblogaidd. Fel beirniad ar ymrysonau barddol y BBC daeth yn ffigwr cyfarwydd yn y diwylliant Cymraeg; daw'r gair 'meurynnu', sef beirniadu a barnu cerddi mewn ymryson, o'i enw barddol a chyfeirir at y beirniad ei hun fel 'y meuryn' yn ogystal.[2]
Fe'i cofir yn bennaf am ei lyfrau plant a'i nofelau dirgelwch. Gwelir tair thema amlwg yn ei waith, sef antur, natur a dirgelwch. Lleolir rhai o'i lyfrau gorau yng nghefn gwlad Cymru a rhydd ei nofelau dirgelwch a ditectif ddarlun o gymdeithas y Gogledd Cymru wledig ganol yr 20g. Roedd wrth ei fod ym myd natur ac yn arbennig bryniau a chymoedd y Carneddau yn Eryri. Yn ei deyrnged iddo meddai ei gyfaill a chyd-newyddiadurwr E. Morgan Humphreys,
- Ymhyfrydai ym myd natur, ac yr oedd yn adnabod pob aderyn a oedd yn ehedeg yn awyr bro ei febyd, Aber ger Bangor. Roedd wedi darllen llawer hefyd am bob math o greaduriaid estronol - nid rhyfedd i Feuryn ddod yn adnabyddus fel awdur cyfrolau o storïau am wylltfilod yn ddiweddarach.[3]
Gweithiau
[golygu | golygu cod]- Dyrysu Dau Fywyd (Caernarfon, 1902). Nofela.
- Y Trysor Pennaf (Caernarfon, 1903)
- Swynion Serch (Lerpwl, 1906). Cerddi.
- Ar Lwybrau Antur (Wrecsam: Hughes a'i Fab, 1926)
- Anturiaethau (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1944)
- Y Barcud Olaf (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1944)
- Dirgelwch Hendre Galed (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1944)
- Yn Nanned Peryglon (Aberystwyth: Gwasg Aberystwyth, 1945)
- Chwedlau'r Meini (Dinbych: Gwasg Gee, 1946)
- Y Gelli Bant (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1946)
- O Berygl i Berygl (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1946)
- Y Rhaff a'r Neidr (Caernarfon: Gwasg Gwenllyn, 1947)
- Dirgelwch Plas y Coed (Aberystwyth: Gwasg Aberystwyth, 1948)
- Ellyllon y Coed (Aberystwyth: Gwasg Aberystwyth, 1949)
- Ar Goll (Aberystwyth: Gwasg Aberystwyth, 1957)
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Williams, John Roberts (1997). "ROWLANDS, ROBERT JOHN ('Meuryn'; 1880–1967), newyddiadurwr, llenor, bardd, darlithydd, pregethwr". Y Bywgraffiadur Cymreig. Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Cyrchwyd 25 Mawrth 2026.
- ↑ 2.0 2.1 Mairwen a Gwynn Jones, "R. J. Rowlands (Meuryn)", yn Dewiniaid difyr: llenorion plant Cymru hyd tua 1950 (Llandysul: Gwasg Gomer, 1983)
- ↑ Yr Herald Gymraeg, 29 Mawrth, 1954. Dyfynnir yn Dewiniaid Difyr.