Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2017

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Ydych chi'n dymuno gweld Catalwnia'n genedl annibynol ar ffurf gweriniaeth? (Ydw/Nac ydw).
Flag of Catalonia.svg
Baner Catalwnia
Dyddiad 2017; 0 blynedd yn ôl (2017)
Lleoliad Catalwnia
  
%
  
%
Gwefan
ref1oct.eu

Refferendwm ar ddyfodol Catalwnia, a fwriedir ei gynnal gan Gyngor Arbennig Catalwnia (yr Consell Executiu) yw Refferendwm Catalwnia 2017. Cangen o Lywodraeth Catalwnia (neu'r Generalitat de Catalunya) yw'r Cyngor Arbennig; mae Catalwnia ar hyn o bryd yn un o Gymunedau ymreolaethol Sbaen. Y bwriad yw cynnal y refferendwm ar 1 Hydref 2017.[1] Gwnaed y cyhoeddiad am y refferndwm hwn ar 6 Medi 2017.

Y bwriad oedd fod canlyniad y bleidlais yn ddi-droi'n-ôl ac y caiff ei wireddu, er y byddai cynnal y refferendwm yn anghyfreithiol,[2][3] yn llygad Llywodraeth Sbaen.

Y diwrnod wedi'r cyhoeddiad, sef y 7fed o Fedi, cyhoeddodd Llys Cyfansoddiad Sbaen waharddiad ar gynnal refferendwm o'i fath ond mynegodd Llywodraeth Catalownia nad oedd gorchymyn y llys yn ddilys yng Nghatalwnia ac aethant ati'n ddiymdroi i gasglu cefnogaeth i'r dymuniad o gael refferendwm gan 688 allan o 948 cyngor bwrdeisdrefol.[4][5]

Mae Llywodraeth Sbaen yn gwrthwynebu'r hawl i'r Catalwniaid reoli ei hunain ac i gynnal refferendwm[6] gan ddal nad yw Cyfansoddiad Sbaen, 1978 yn caniatau i unrhyw 'ranbarth' o Sbaen gynnal pleidlais ynghylch annibyniaeth.[7][8].

Barn Llywodraeth Catalwnia yw fod gan drigolion y wlad yr hawl i benderfynu drostynt eu hunain, a bod y refferendwm felly'n foesol gywir a theg. Ymateb Cyngor Ewrop oedd y dylai unrhyw refferendwm fod yn ddarostyngedig i'r cyfansoddiad ("in full compliance with the constitution").[9] Ychydig iawn o gefnogaeth gan wledydd Ewrop mae'r ymgyrch dros gynnal y refferendwm wedi'i gael hyd yma[9] gan y byddai, o bosib, yn agor y drws i wledydd eraill ddilyn eu hesiampl.

Rhai digwyddiadau'n arwain at y refferendwm[golygu | golygu cod y dudalen]

  • 12 Medi: Atafaelwyd bocsys balot gan heddlu Sbaen.
  • 13 Medi: Tynnwyd gwefan y refferendwm i lawr ar orchymyn Llywodraeth Sbaen.
  • 13 Medi: Gwyswyd 700 o faeri i lysoedd gan Brif Erlynydd Sbaen am gefnogi'r refferendwm.[10]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Datganiad o Sofraniaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar 23 Ionawr 2013 cymeradwyodd Llywodraeth Catalwnia (gydag 85 pleidlais o blaid a 41 yn erbyn a dwy yn atal) "Ddatganiad o Sofraniaeth a'r Hawl i Bobl Catalwnia Benderfynnu". Dyma ran ohono:

Yn unol ag ewyllys mwyafrif pobol Catalwnia, sydd wedi'i fynegi mewn modd democrataidd, mae nawr yn fwriad gan Lywodraeth Catalwnia i gychwyn y broses o hyrwyddo hawl dinasyddion Catalwnia i benderfynu gyda'i gilydd eu dyfodol gwleidyddol.[11]

Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2014[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2014

Cynhaliwyd Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2014 ar 9 Tachwedd 2014 lle gwelwyd 80% o blaid bod yn Wladwriaeth annibynol. Yn y misoedd a oedd yn arwain at Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2015, tyngodd pob plaid a oedd dros annibyniaeth y byddant yn cynnal refferedwm ynghylch annibyniaeth cyn 17 Medi 2017.

Ar 14 Hydref, cynigiodd Artur Mas i Gavarró, Arlywydd y wlad, 'broses i'w ddinasyddion gymryd rhan yn nyfodol y wlad', yn hytrach na refferendwm.[12] Mynegodd Llywodraeth Catalwnia eu bwriad i apelio yn erbyn Llywodraeth Sbaen yn y Llys Cyfansoddiadol, a phenderfynodd y Llys (ar 4 o Dachwedd) i ohirio'r bleidlais. Cyhoeddodd Llywodraeth Catalwnia y bydden nhw'n bwrw ymlaen gyda'r bleidlais, er gwaethaf penderfyniad Llys Cyfansoddiadol Sbaen.[13]

Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2015[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2015

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Jones, Sam (9 Mehefin 2017). "Catalonia calls independence referendum for October" (yn en-GB). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/world/2017/jun/09/catalonia-calls-independence-referendum-for-october-spain.
  2. Catalans to celebrate their national day with independence protests; cyhoeddwyd 10 Medi 2017; adalwyd 11 Medi 2017.
  3. Duarte, Esteban (11 Medi 2017). "Catalan Separatists Plot Show of Force in Battle With Madrid" (yn en). Bloomberg. https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-10/catalan-separatists-plot-show-of-strength-in-battle-with-madrid.
  4. https://www.reuters.com/article/us-spain-politics-catalonia/catalan-independence-vote-divides-regions-mayors-idUSKCN1BK0E2 www.reuters.com
  5. http://www.municipisindependencia.cat/2017/09/el-60-dels-ajuntaments-catalans-ja-donen-suport-al-referendum-de-l1-doctubre/ www.municipisindependencia.cat
  6. "Spanish Government rejects Puigdemont’s proposal to hold a binding referendum". Catalan News Agency. 30 Medi 2016. http://www.catalannewsagency.com/politics/item/spain-rejects-puigdemont-s-proposal-to-hold-a-binding-referendum. Adalwyd 2 Hydref 2016.
  7. Redacción y Agencias (1 Chwefror 2017). "El Gobierno no descarta medidas coercitivas para impedir el referéndum" (yn Sbaeneg). La Vanguardia (Madrid). http://www.lavanguardia.com/politica/20170201/413901214977/gobierno-constitucion-referendum-ilegal.html.
  8. Agencia EFE (26 March 2017). "Rajoy ofrece diálogo, pero no admitirá ni el referéndum ni pactos para "violar la ley"" (yn Spanish). Expansión. http://www.expansion.com/economia/politica/2017/03/26/58d79fe8ca4741966e8b45a7.html.
  9. 9.0 9.1 "Catalonia plans to hold an independence vote whether Spain lets it or not". 12 Gorffennaf 2017. https://www.economist.com/news/europe/21724960-prime-minister-mariano-rajoy-says-vote-illegal-and-vows-block-it-catalonia-plans-hold?fsrc=scn/tw/te/bl/ed/. Adalwyd 12 Gorffennaf 2017.
  10. Gwefan www.bbc.co.uk; adalwyd 14 Medi 2017.
  11. Marco (22 Ionawr 2013). "The declaration of sovereignty starts off in Parliament" (yn ca). Ara. http://www.ara.cat/politica/declaracio-sobirania-Parlament-CiU-ERC-ICV_0_851914901.html.
  12. ""Citizen participation" proposed for cancelled Catalonia referendum". 14 Hydref 2014. http://www.mathrubhumi.com/english/news/latest-news/citizen-participation-proposed-for-cancelled-catalonia-referendum-153129.html.
  13. "Catalonia maintains November vote despite new suspension of process". 4 Tachwedd 2014. http://elpais.com/elpais/2014/11/04/inenglish/1415114922_224066.html.