Cyngor Nordig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Stylised circular motif of a white swan on a blue background
Flag
Member states and regions of the Nordic Council (blue).
Member states and regions of the Nordic Council (blue).
Pencadlys YsgrifenyddolDenmarc Copenhagen
Official languages
Type Sefydliad Rhyngwladol
Membership
Leaders
 -  Ysgrifennydd Cyffredinol y Cyngor Nordig Ynysoedd Ffaro Kristina Háfoss
 -  Llywydd y Cyngor Nordig Gwlad yr Iâ Silja Dögg Gunnarsdóttir
 -  Vice-President of the Nordic Council Gwlad yr Iâ Oddný Harðardóttir
Establishment
 -  Nordic Council inaugurated 12 February 1953 
 -  Helsinki Treaty 1 July 1962 
 -  Nordic Council of Ministers and Secretariat inaugurated Jul 1971 
Population
 -  2018 estimate 27,210,000
Currency
Website
norden.org

Mae'r Cyngor Nordig yn fforwm ar gyfer y gwledydd Nordig. Mae seneddau’r gwladwriaethau a’r rhanbarthau ymreolaethol yn anfon cynrychiolwyr i’r cyngor, sy’n gofalu am fuddiannau eu cenedl ac yn cael eu hailethol bob blwyddyn. Sefydlwyd y cyngor ym 1952 gan Ddenmarc, Gwlad yr Iâ, Norwy a Sweden. Mae cyfarfodydd blynyddol wedi'u cynnal ers hynny. Ymunodd y Ffindir â'r Cyngor ym 1955. [3] Mae'r gwaith wedi'i gydlynu mewn pum pwyllgor arbenigol. Mae Cyngor Gweinidogion Nordig hefyd wedi bodoli ers lefel llywodraeth 1971; mae gan y Cyngor Nordig a Chyngor y Gweinidogion ysgrifenyddiaeth ar y cyd yn Copenhagen. Mae'r cyngor yn canolbwyntio ar gydweithrediad diwylliannol a gwleidyddol; mae cydweithredu milwrol ac economaidd yn digwydd yn bennaf yng nghyd-destun sefydliadau eraill fel NATO ac Ardal Economaidd Ewrop ('European Economic Area' sy'n cynnwys EFTA a'r Undeb Ewropeaidd).

Iaith Gweinyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r Cyngor yn cynnal sesiynau cyffredin bob blwyddyn ym mis Hydref/Tachwedd ac fel arfer un sesiwn ychwanegol y flwyddyn gyda thema benodol.[1] Ieithoedd swyddogol y cyngor yw Daneg, Ffinneg, Islandeg, Norwyeg a Sweden, er ei bod yn defnyddio dim ond yr ieithoedd Sgandinafaidd sy'n ddealladwy i'r ddwy ochr - Daneg, Norwyeg a Sweden - fel ei ieithoedd gwaith.[2] Mae'r tri hyn yn cynnwys iaith gyntaf tua 80% o boblogaeth y rhanbarth ac fe'u dysgir fel ail iaith neu iaith dramor gan yr 20% sy'n weddill.[3]

Hanes a thasgau[golygu | golygu cod y dudalen]

Map o'r aelodau llawn a chyswllt

Ym 1962, nodwyd y sail gyfreithiol yn y Cytundeb ar Gydweithrediad rhwng Denmarc, y Ffindir, Gwlad yr Iâ, Norwy a Sweden, a elwir hefyd yn Gytundeb Helsinki.

Mae tasgau'r Cyngor Nordig yn cynnwys cydgysylltu ac ymhelaethu ar argymhellion nad ydynt yn rhwymol ar gyfer cysylltiadau rhynglywodraethol yr aelod-wledydd. Mae'n ofynnol i lywodraethau adrodd i'r Cyngor Nordig.

Organau'r Cyngor Nordig yw'r Cynulliad Cyffredinol, sy'n cynnwys holl aelodau'r Cyngor; Y Presidium, sy'n cynnwys Llywydd (gyda'r Arlywyddiaeth bob yn ail rhwng y gwledydd Nordig) a nifer o aelodau a bennir yn Rheolau Gweithdrefn y Cyngor Nordig; yn ogystal â'r pwyllgorau sefydlog.

Er 1971 bu Cyngor Gweinidogion Nordig hefyd, sy'n cefnogi cydweithredu rhwng y pum talaith a thri rhanbarth ymreolaethol (mae Ynysoedd Ffaröe a'r Ynys Las yn perthyn i Ddenmarc ac mae archipelago Åland yn perthyn i'r Ffindir) ar lefel y llywodraeth. Mae gan y ddau sefydliad ysgrifenyddiaeth ar y cyd yn Copenhagen.

Fel rhan o'i waith diwylliannol, mae'r Cyngor Nordig yn dyfarnu pum gwobr fawreddog:

Gwobr Llenyddiaeth y Cyngor Nordig
Gwobr Gerdd y Cyngor Nordig
Gwobr Natur a'r Amgylchedd y Cyngor Nordig
Gwobr Ffilm y Cyngor Nordig
Gwobr Llenyddiaeth Plant a Phobl Ifanc y Cyngor Nordig (er 2013)

Aelodau[golygu | golygu cod y dudalen]

Baner y Cyngor Nordig, cyn 2016

Y pum Aelod-wladwriaeth gyda'r tair ardal ymreolaethol a phedwar arsylwr yw:

Gwlad Aelodaeth Senedd Statws Blwyddyn-
ymuno
Cynrychiolwyr
yn y Cyngor
 Denmarc Aelod Llawn Folketing Gwladwriaeth Annibynnol 1952 16
Baner Gwlad yr Iâ Gwlad yr Iâ Aelod Llawn Althing Gwladwriaeth Annibynnol 1952 7
 Norwy Aelod Llawn Storting Gwladwriaeth Annibynnol 1952 20
 Sweden Aelod LLawn Riksdagen Gwladwriaeth Annibynnol 1952 20
 Ffindir Aelod Llawn Eduskunta Gwladwriaeth Annibynnol 1955 18
Nodyn:Åland Aelod Cyswllt Lagting Talaith Hunanlywodraethol yn
 Ffindir Gweriniaeth Ffindir
1970 2
 Ynysoedd Ffaro Aelod Cyswllt Løgting Talaith Hunanlywodraethol yn
 Denmarc Nheyrnas Denmarc
1970 2
 Yr Ynys Las Aelod Cyswllt Inatsisartut Talaith Hunanlyowdraethol yn
 Denmarc Nhalaith Denmarc
1984 2

Gyda Dogfen Ålands yn 2007, rhoddwyd y posibilrwydd i'r aelodau ymreolaethol aelodaeth gyfartal yn y Cyngor Nordig i raddau helaeth.

Yn unol ag Adran 13 o'r Rheolau Gweithdrefn, dim ond Cyngor Seneddol Sami, sy'n cynrychioli cynrychiolwyr etholedig Sameting yn y Ffindir, Norwy a Sweden, sydd â statws arsylwr,[4] ac sy'n ymwneud â gwaith y Cyngor mewn perthynas â Sami pynciau wedi'u cynnwys.

Yn unol ag Erthygl 14 o'r Rheolau Gweithdrefn, mae gan y Cyngor Ieuenctid Nordig statws "gwestai" parhaol, a gall y Presidiwm "wahodd cynrychiolwyr cyrff etholedig ac unigolion eraill i gyfarfod a rhoi'r hawl iddynt siarad" fel gwesteion.[4] Yn ôl y Cyngor, "yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae gwesteion o sefydliadau rhyngwladol a Nordig eraill wedi gallu cymryd rhan yn nadleuon y sesiynau. Mae ymwelwyr o'r Taleithiau Baltig a gogledd-orllewin Rwsia yn manteisio ar y cyfle hwn amlaf. Gwesteion sydd wedi gwahoddir cysylltiad â'r pwnc dan sylw i sesiwn Thematig a wahoddwyd."[5] Mae gan yr Landtag (cyngor taleithiol) talaith Almaenig, Schleswig-Holstein statws arsylwr ers 2016.[6]

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Gwefan Swyddogol y Cyngor Nordig (Daneg, Saesneg, Ffinneg, Gwlad yr Iâ, Norwyeg, Sweden)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "The Nordic Council". Nordic cooperation.
  2. "The Nordic languages". Nordic cooperation. Cyrchwyd 4 Chwefror 2020.
  3. "Language" (yn Saesneg). 6 Awst 2008. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 5 Gorffennaf 2017. Cyrchwyd 1 Mehefin 2018.
  4. 4.0 4.1 Rules of Procedure for the Nordic Council
  5. "About the Sessions of the Nordic Council".
  6. Schleswig-Holsteinischer Landtag, abgerufen am 11. Juni 2021