Åland

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Ynysoedd Åland
  • Landskapet Åland  (Swedeg)
  • Ahvenanmaan maakunta  (Ffinneg)
Baner
Motto: "Ynysoedd Heddwch"[1]
Anthem: Ålänningens sång
Prifddinas Mariehamn
60°07′N 019°54′E / 60.117°N 19.900°E / 60.117; 19.900
Dinas fwyaf priffdinas
Ieithoedd swyddogol Swedeg
Demonym
    • Ålandic
    • Ålandish
    • Ålänning
    • Åländare
  • Ahvenanmaalainen
Llywodraeth Rhan o Ffindir
 -  Llywodraethwra Peter Lindbäck
 -  Prif weinidog Camilla Gunell
Ymreolaeth
 -  Deddf Ymreolaeth Åland 7 Mai 1920 [2] 
 -  Wedi'i gydnabod 1921b 
Arwynebedd
 -  Cyf 1,580[3] km2 (unranked)
610 mi sgwâr 
Poblogaeth
 -  2013 amcan. 28,666 
 -  Dwysedd 18.14/km2 
46.98/mi sgwâr
GDP (PPP) 2007 amcan.
 -  Cyfanswm $1.563 biliwn[4] 
 -  Y pen $55,829 
HDI (Human Development Index) (2007) 0.967 
Arian Euro (€)d (EUR)
Rhanbarth amser EET Amser +2)
 -  Haf (DST) EEST (UTC+3)
Lefel uchaf Gwlad (ar y we) .axf
Côd deialu +358e

Rhanbarth neu 'ymreolaeth' sy'n perthyn i'r Ffindir, yn ne-orllewin y Ffindir yn nwyrain Môr Åland yn y Môr Baltig yw Åland neu Ynysoedd Åland (Swedeg: Åland Skärgård, Ffinneg: Ahvenanmaa). Swedeg yw iaith swyddogol yr ynysoedd.[5] Saif ger aber Gwlff Bothnia. Mae'r casgliad hwn o ysnysoedd yr archipelago, gyda'i gilydd, yn cael eu hystyried fel y rhanbarth lleiaf o Ffindir, ac yn gyfanswm o 0.49% o arwynebedd y Ffindir a 0.50% o'i phoblogaeth.

Y brif ynys yw Fasta Åland ac arni y trig 90% o boblogaeth ymreolaeth Åland[6] a cheir dros 6,500 o ynysoedd eraill i'r dwyrain o Fasta Åland. Rhyngddi â thir mawr Sweden, gorwedd 38 km (24 milltir) o fôr.

Gan mai rhanbarth sy'n ymreoli ei hunan ydyw, mae'r rhan fwyaf o rymoedd deddfwriaethol yn cael eu gweinyddu gan Lywodraeth Åland ei hun, yn hytrach na Llywodraeth y Ffindir.

Geirdarddiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Proto-Norweg yw tarddiad yr enw Åland, a'r gair gwreiddiol, mae'n debyg, oedd *Ahvaland sy'n golygu "Y tir a wnaed o ddŵr". Yn Swedeg datblygodd (neu newidiodd y gair yn nhreigl y blynyddoedd) i Åland, sy'n golygu'n llythrennol "Tir afon", er mai pethau digon prin yw afonydd yn naearyddiaeth Åland. Enw Ffinneg yr ynys ydy Ahvenanmaa.[7]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4188/is_20040718/ai_n11466101%7C Deseret News (Salt Lake City), 18 Gorffennaf 2004, gan Tim Vickery, Associated Press
  2. Hurst Hannum. Documents on Autonomy and Minority Rights. Published by Martinus Nijhoff Publishers, Dordrecht / Boston / London. Page 141. “Agreement between Sweden and Finland Relating to Guarantees in the Law of 7 May 1920 on the Autonomy of the Aaland Islands”. Ar gael ar-lein: http://books.google.co.uk/books/about/Basic_Documents_on_Autonomy_and_Minority.html?id=_oV3pKJfnvcC&redir_esc=y
  3. "Facts about Åland". http://www.norden.org/en/the-nordic-region/the-nordic-countries-the-faroe-islands-greenland-and-aaland/facts-about-aaland. Adalwyd 15 Medi 2012.
  4. http://www.asub.ax/text.con?iPage=227
  5. (Saesneg) Aland Islands. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 7 Ionawr 2014.
  6. The Åland Islands
  7. Virrankoski, Pauli. Suomen historia. Ensimmäinen osa. SKS 2001. ISBN 951-746-321-9. Page 59.
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i:
Flag of Finland.svg Eginyn erthygl sydd uchod am y Ffindir. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.