Afon Lleiniog

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Afon Lleiniog
Math Afon Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Ynys Môn Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.290763°N 4.072646°W Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au
AS/au

Un o afonydd Môn yw Afon Lleiniog, sy'n llifo yn ne-ddwyrain yr ynys. Mae'n llifo i Afon Menai rhwng Penmon a Biwmares. Ei hyd yw tua 5 milltir.

Cwrs[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae ei phrif darddle gerllaw bryngaer Bwrdd Arthur, rhwng Llanddona a Mariandyrys. Mae'n dilyn cwrs troellog i gyfeiriad y de ac wedyn i'r dwyrain gyda sawl ffrwd llai yn llifo iddi erbyn cyrion Llangoed, lle daw ei phrif lednant, Afon Brenin i lawr o gyfeiriad y gogledd. Oddi yno mae'n llifo am filltir arall i'r dwyrain gan basio wrth ymyl Castell Aberlleiniog i gyrraedd Afon Menai ger Lleiniog.

Aber Afon Lleiniog
Afon Lleiniog ger Castell Aberlleiniog

Brwydr Aberlleiniog[golygu | golygu cod y dudalen]

Codwyd Castell Aberlleiniog gan Huw Flaidd, Iarll Caer, yn y flwyddyn 1088 fel rhan o ymgais Normaniaid Caer i oresgyn teyrnas Gwynedd.[1] Pan ddychwelodd Gruffudd ap Cynan o Ddulyn yn 1094 casglodd fyddin yn Nefyn ac yna hwyliodd i Benmon a glanio ar y traeth yn Aberlleiniog; oddi yno ymosododd ar y castell yn llwyddianus. Amddiffynwyd y castell gan 80 o farchogion ac 14 ysgwier ifainc. Cipiwyd y castell a'i losgi a lladdwyd nifer o'r amddiffynwyr. Cofnodir y digwyddiad yn Hanes Gruffudd ap Cynan.[2]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. A. D. Carr, Medieval Anglesey (Llangefni, 1982). Tud. 42.
  2. D. Simon Evans (gol.), Historia Gruffud vab Kenan (Caerdydd, 1977). Tud. 20-21.
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: