Afon Congo

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Afon Congo
Sunrise near Mossaka (Congo).JPG
Math Afon Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Gwlad Angola, Bwrwndi, Camerŵn, Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Gabon, Gweriniaeth y Congo, Rwanda, Tansanïa, Sambia Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 6.0792°S 12.45°E Edit this on Wikidata
Tarddiad Boyoma Falls Edit this on Wikidata
Aber Cefnfor yr Iwerydd Edit this on Wikidata
Llednentydd Afon Inkisi, Afon Kasai, Afon Lefini, Sangha, Afon Ubangi, Afon Tshuapa, Afon Lomami, Afon Lualaba, Afon Chambeshi, Afon Lukuga, Afon Luvua, Afon Aruwimi, Q1675294, Luvu, Alima, Afon Ambe, Afon Lulonga, Q3148406, Q3193787, Q3200856, Q3240922, Q3240923, Lindi, Q3264370, Lufimi, Q3268281, Q3278159, Q3319684, Afon Mongala, Afon M'pozo, Afon Ndjili, Q3345955, Ruki, Q3547925, Afon Lindi, Afon Lukunga, Likouala-Mossaka, Q22357659, Kambu, Q28499213 Edit this on Wikidata
Dalgylch 4,014,500 cilometr sgwâr Edit this on Wikidata
Hyd 4,700 cilometr Edit this on Wikidata
Arllwysiad 41,800 metr ciwbic yr eiliad Edit this on Wikidata

Afon yng nghanolbarth Affrica yw Afon Congo, a adwaenid am gyfnod fel Afon Zaire. Mae yn 4,700 km (2,922 milltir) o hyd; yr ail-hwyaf o afonydd Affrica ar ôl Afon Nîl. Yn nalgylch y Congo y ceir yr arwynebedd ail-fwyaf o fforest law yn y byd, ar ôl dalgylch Afon Amazonas; ac mae hefyd yn ail yn y byd ar ôl yr Amazonas o ran y dŵr sy'n llifo ynddi, 41,800 m³/.

Caiff yr afon ei henw o hen Deyrnas y Congo, oedd yn yr ardaloedd o gwmpas aber yr afon. Caiff Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a Gweriniaeth y Congo eu henwau o'r afon. Y gwledydd eraill o fewn dalgylch yr afon yw Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Angola, Sambia a Tansanïa. Mae'n tarddu yn ucheldiroedd Dwyrain Affrica, yn cynnwys yr afonydd sy'n llifo i Lyn Tanganyika a Llyn Mweru, lle tardda Afon Lualaba. Islaw Rhaeadr Boyama, caiff yr enw Afon Congo.

Llifa'r afon tua'r gorllewin o Kisangani islaw'r rhaeadr, yna tua'r de-orllewin heibio Mbandaka, lle mae Afon Ubangi yn ymuno. Mae'n mynd heibio Kinshasa, Brazzaville a Rhaeadrau Livingstone cyn cyrraedd Môr Iwerydd ger Muanda.

Afon Congo ger Maluku