Y Creunant

Y Sgwâr, Y Creunant.

Amgueddfa Lo Cefn Coed.

Pentref a chymuned yng Nghwm Dulais ym mwrdeisdref sirol Castell-nedd Port Talbot yw Y Creunant, hefyd Crynant. Saif tua 7 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref Castell Nedd ac i'r de o bentref Blaendulais, ar y briffordd A4109.

Mae Afon Dulais yn llifo heibio iddo, gyda Mynydd Marchywel i'r gorllewin, Hirfynydd i'r dwyrain a Mynydd y Drum i'r gogledd.

Roedd Treforgan ar un adeg yn bentref ar wahan, ond erbyn hyn mae'n rhan o'r Creunant. Adral lofaol oedd hon; agorwyd y lofa gyntaf, Maes Mawr, yn 1874. Roedd glofa Cefn Coed yn nodedig fel y lofa glo carreg ddyfnaf yn y byd ar un adeg. Mae Amgueddfa Glofa Cefn Coed ar safle hen lofa Blaenant, oedd yn estyniad o lofa Cefn Coed.

Trefi a phentrefi Castell-nedd Port Talbot

Aberafan  · Aberdulais  · Abergwynfi  · Alltwen  · Baglan  · Banwen  · Bedd y Cawr  · Blaendulais  · Blaen-gwrach  · Blaengwynfi  · Bryn  · Castell-nedd  · Cil-ffriw  · Cilmaengwyn  · Cilybebyll  · Y Clun  · Y Creunant  · Cwmafan  · Cwm-gors  · Cwmllynfell  · Cymer  · Dyffryn Cellwen  · Efail-fach  · Glyncorrwg  · Glyn-Nedd  · Godre'r-graig  · Gwaun-Cae-Gurwen  · Llandarcy  · Llangatwg  · Llan-giwg  · Llansawel  · Margam  · Melin-cwrt  · Morfa Glas  · Onllwyn  · Pentreclwydau  · Pontardawe  · Pontrhydyfen  · Port Talbot  · Pwll-y-glaw  · Resolfen  · Rheola  · Rhos  · Rhyd-y-fro  · Sgiwen  · Tai-bach  · Ton-mawr  · Tonna  · Trebannws  · Ynysmeudwy  · Ystalyfera