Baglan, Castell-nedd Port Talbot
Mae Baglan yn hen bentref a phlwyf cynt sydd nawr yn rhan o dref Porth Afan ym mwrdeistref sirol Castell-nedd Port Talbot ar ochr ddwyreiniol Bae Abertawe yn ne Cymru. Mae gan ardal cymuned Baglan 6,488 o drigolion, 10% ohonynt yn siarad Cymraeg (Cyfrifiad 2001).
Enwyd y pentref ar ôl Sant Baglan. Bu Sant Baglan yn cael ei ddysgu ym mynachlog Llanilltud Fawr gan Illtud, fel Dewi Sant a llawer o seintiau eraill. Fel nhw aeth allan i sefydlu mynachdai eraill. Mae ei enw ar bentrefi Baglan a Llanfaglan.
Mae Baglan ar lethrau Mynydd Baglan. Rhwng Baglan a'r môr mae ardal Bae Baglan, ardal dywydog sydd wedi bod yn gartref i ddywidiant ers yr Ail Ryfel Byd. Roedd gweithfeydd cemegol BP Baglan Bay yn amlwg i bawb am ddegawdau ond nawr maen nhw wedi cael eu disodli gan ddiwydiannau amgen modern fel rhan o ddatblygiad Parc Ynni Baglan.
[golygu] Enwogion
- Ieuan Gethin ab Ieuan ap Lleision (bl. 1437–cyn 1490), bardd ac uchelwr
- Thomas E. Williams, canwr ac arweinydd corawl
Aberafan · Aberdulais · Abergwynfi · Alltwen · Baglan · Banwen · Bedd y Cawr · Blaendulais · Blaen-gwrach · Blaengwynfi · Bryn · Castell-nedd · Cil-ffriw · Cilmaengwyn · Cilybebyll · Y Clun · Y Creunant · Cwmafan · Cwm-gors · Cwmllynfell · Cymer · Dyffryn Cellwen · Efail-fach · Glyncorrwg · Glyn-Nedd · Godre'r-graig · Gwaun-Cae-Gurwen · Llandarcy · Llangatwg · Llan-giwg · Llansawel · Margam · Melin-cwrt · Morfa Glas · Onllwyn · Pentreclwydau · Pontardawe · Pontrhydyfen · Port Talbot · Pwll-y-glaw · Resolfen · Rheola · Rhos · Rhyd-y-fro · Sgiwen · Tai-bach · Ton-mawr · Tonna · Trebannws · Ynysmeudwy · Ystalyfera
