Iâr (ddof)
Oddi ar Wicipedia
| Iâr (ddof) | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Ceiliog a iâr
|
||||||||||||||
| Dosbarthiad gwyddonol | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Enw deuenwol | ||||||||||||||
| Gallus gallus (Linnaeus, 1758) |
||||||||||||||
| Cyfystyron | ||||||||||||||
|
Gallus gallus domesticus |
Aderyn a gedwir ar gyfer ei wyau a chig yw'r iâr ddof (Gallus gallus, weithiau G. gallus domesticus). Credir ei fod wedi ei ddatblygu o ddau rywogaeth o iâr wyllt a geir yn India a De-ddwyrain Asia, Gallus gallus a Gallus sonneratii. Dim ond y fenyw sy'n "iâr" mewn gwirionedd, tra cyfeirir at y gwryw fel "ceiliog", ond cedwir nifer llawer mwy o'r ieir nag o geiliogod.
Mae'r iâr yn un o'r anifeiliaid dof mwyaf niferus, gyda tua 24 biliwn yn cael eu cadw trwy'r byd.
Ceir nifer o hen bennillion a chaneuon traddodiadol sy'n cyfeirio ati:
- Mae gen i iâr a cheiliog
- A brynais ar ddydd Iau,
- Mae'r iâr yn dodwy ŵy bob dydd
- A'r ceiliog yn dodwy dau.
- Hen iâr fach bert
- Yw fy iâr fach i
- Un pinc a melyn
- A choch a du,
- Fe aeth i'r cwt
- I ddodwy wy
- Ond cododd ei chwt-cwt-cwt
- Ac i ffwrdd â hi.
