Dofi

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Godro buwch yn yr Hen Aifft.

Dofi yw'r broses lle mae gwahanol rywogaethau o anifeiliaid a phlanhigion yn cael eu defnyddio a'u haddasu ar gyfer dibenion dynol. Gellir eu defnyddio ar gyfer bwyd neu at ddibenion eraill, er enghraifft gwlân o ddefaid i wneud dillad. Fel rheol, mae'r rhywogaethau hyn yn cael ei newid trwy fridio dewisol i'w gwneud yn fwy addas ar gyfer y dibenion hyn.

Y rhywogaeth gyntaf i'w dofi oedd y ci, ffurf wedi ei dofi o'r blaidd, efallai tua 100,000 o flynyddoedd yn ôl. Y rhai nesaf oedd yr afr, y ddafad a'r mochyn, tua 8000 CC yng ngorllewin Asia. Dilynwyd hwy gan y fuwch tua 6000 CC.

Ynysg y rhywogaethau o anifeiliaid sydd wedi eu dofi mae:

Rhywogaeth Dyddiad Lleoliad
Ci 15000 CC. Nifer o leoliadau
Gafr 10000 CC.[1] Asia a'r Dwyrain Canol
Dafad 8000 CC.[2] Asia a'r Dwyrain Canol
Mochyn 8000 CC.[3] Tsieina
Buwch 8000 CC.[4][5] India, Dwyrain Canol, Affrica
Cath 7000 v.Chr.[6] Y Môr Canoldir
Iâr 6000 CC.[7] De-ddwyrain Asia
Mochyn cwta 5000 CC.[8] Periw
Asyn 5000 CC.[9],[10] Hen Aifft
Byffalo dŵr 4000 CC. Tsieina
Ceffyl 4000 CC. Wcrain
Lama 3500 CC. Periw
Camel 2500 CC.??? Canolbarth Asia

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Melinda A. Zeder, Goat busters track domestication.(physiologic changes and evolution of goats into a domesticated animal), Avril 2000, (Saesneg).
  2. Michaël Lallemand, Courte synthèse sur l'histoire du mouton, de la domestication à nos jours, 2002, (Frangeg). See also Pre-Historic Zawi Chemi Shanidar, (Saesneg).
  3. Giuffra E, Kijas JM, Amarger V, Carlborg O, Jeon JT, Andersson L. The origin of the domestic pig: independent domestication and subsequent introgression., Avril 2000, (Saesneg).
  4. Late Neolithic megalithic structures at Nabta Playa (Sahara), southwestern Egypt.
  5. Source : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [1], (Frangeg).
  6. .Un chat apprivoisé à Chypre, plus de 7000 ans avant J.C., Press release from the CNRS, April 2004, (Frangeg). Original article: J.-D. Vigne, J. Guilaine, K. Debue, L. Haye & P. Gérard, Early taming of the cat in Cyprus, Science, 9 avril 2004.
  7. West B. and Zhou, B-X., Did chickens go north? New evidence for domestication, World’s Poultry Science Journal, 45, 205-218, 1989, quoted here, 8 p. (Saesneg).
  8. History of the Guinea Pig (Cavia porcellus) in South America, a summary of the current state of knowledge
  9. Beja-Pereira, Albano et al., African Origins of the Domestic Donkey, Science 304, 1781, 18 juin 2004, cité ici, (Saesneg).
  10. Roger Blench, The history and spread of donkeys in Africa' (Saesneg).

Gweler hefyd[golygu]

Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am Dofi
yn Wiciadur.