Mat diod

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Mat diod gyda slogan Gymraeg
Mat diod o dywodfaen
Mat diod corc
Mat diod cardbord cwrw o'r Almaen
Defnyddir cefn cefn matiau cwrw yn aml i gadw cyfrif ar y cwrw a brofir

Mae mat diod (Saesneg: drinks coaster neu coaster) yn wrthrych a ddefnyddir fel ategolyn ar gyfer yfed diod poeth neu oer. Cynhwysir matau cwrw yn rhan o'r categori hwn. Prif bwrpas y mat diod yw amddiffyn wyneb bwrdd neu unrhyw ddarn arall o ddodrefn y gellir gosod y ddiod arno, rhag y defnynnau y gellir eu creu oherwydd anwedd ar y gwydr neu rhag yr hylif a allai orlifo. Am y rheswm hwn maent yn aml yn cael eu gwneud o ddeunyddiau amsugnol. Mewn mannau cyhoeddus a bariau gellir eu defnyddio hefyd fel ffordd o hyrwyddo cwmnïau sy'n cynhyrchu diodydd neu'r lle ei hun. Maent hefyd yn ffyrdd o hyrwyddo negeseuon gwleidyddol neu wybodaeth gyhoeddus.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn yr 1880au, cynhyrchwyd y matiau diod cardbord cyntaf gan y cwmni argraffu Almaeneg, Friedrich Horn.[1] Ym 1892, gwnaeth Robert Sputh o Dresden y mat yfed mwydion coed cyntaf. Defnyddiodd bragdy Watney nhw yn y Deyrnas Unedig ym 1920 i hysbysebu eu cwrw gwelw cwrw.[2] Dechreuodd cwmni pecynnu Quarmby Promotions, a sefydlwyd ym 1872, weithgynhyrchu matiau diod yn Milnsbridge ym 1931. Ar ôl cael ei gymryd drosodd gan grŵp Katz, symudwyd y cynhyrchiad i Brighouse ac yn 2006 i Morley, Gorllewin Swydd Efrog, cyn rhoi’r gorau i gynhyrchu yn 2009.[3]

Yn Ewrop, defnyddir soseri gyda'r un swyddogaeth â matiau diod, yn enwedig mewn parau gyda the neu gwpanau coffi.

Cynhyrchu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r matiau diod wedi'u gwneud yn bennaf o gardfwrdd grameg uchel, ond gellir eu gwneud hefyd o sawl haen o bapur sidan.

Mae grŵp Katz, sydd â’i bencadlys yn Wiesenbach, yr Almaen, yn cynhyrchu tua 75% o’r oddeutu 5.5 biliwn o matiau diod yn y byd [2], gan gynnwys tua dwy ran o dair o’r farchnad Ewropeaidd a 97% o farchnad yr UD.[2] Yn ogystal â lleoliad Weisenbach, mae gan y cwmni ddwy ffatri arall yn yr Unol Daleithiau, un yn Sanborn, Efrog Newydd a'r llall yn Johnson City, Tennessee. [2]

Matiau Diod Cymreig[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwneir defnydd o fatiau diod benodol Gymreig er mwyn:

  • Hyrwyddo cennad neu farchnata drwy gyfrwng y Gymraeg
  • Hyrwyddo'r Gymraeg ynddi ei hun fel iaith i gymdeithasu, fel rhan o strategaeth hunanymwybodol normaleiddio iaith
  • Hyrwyddo neges wleidyddol benodol Gymreig yn enwedig neges cenedlaetholdeb Gymreig gan grwpiau megis YesCymru

Matiau Cwrw[golygu | golygu cod y dudalen]

Efallai mai matiau cwrw yw'r genre o fatiau diod sydd fwyaf cyfffredin i ddarllenwyr a mwyaf helaeth o ran masnachu a marchnata. Bydd matiau cwrw yn aml yn cynnwys brandio a marchnata gan fragdai lleol. Cymaint yw'r diddordeb mewn dyluniadau matiau cwrw o fewn gwledydd ac yn rhyngwladol fel y ceir cymdeithasau sy'n eu casglu a'u trafod.

Arferion Materion Cwrw[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Cadw cofnod - wrth blicio haen allanol mat cardfwrdd sy'n cynnwys dyluniad y mat, ceir cefndir plaen. Defnyddir hynny'n aml fel cyfrwng ar gyfer cofnodi gwahanol bethau gan yfwyr - boed yn sgôr gêm tafarn fel dartiau, cofnod yfed.
  • Caead - Yn ogystal â amddiffyn wyneb bwrdd neu gelficyn rhag effaith sarnu diod, defnyddiwyd y matiau cwrw hefyd fel caead anffurfiol i ddynodi perchnogaeth person dros y peint cwrw (neu ddiod arall) wrth iddynt adael y diod am ennyd i fynd i'r tŷ bach, allan i ysmygu neu'r bar neu galwad arall.

Tegestoliaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir gair benodol ar gyfer yr arfer o gasglu matiau diold, sef, tegestoliaeth. Mae tegestoleg yn derm a fathwyd o Lladin teges sef "yn gorchuddio" neu "mat") a ddiffinnir fel yr arfer o gasglu matiau cwrw neu matiau diod, gydag ymarferwyr o'r enw tegestolegwyr. Cyfeiriwyd at degestolegwyr yn rhaglen y ddeuawd gomedi boblogaidd o'r 1960au, Morcambe and Wise.[4]

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Nodyn:Cita web
  2. 2.0 2.1 2.2 Nodyn:Cita web
  3. Nodyn:Cita web
  4. {{cite AV media | url = https: //www.youtube.com/watch? v = oSjjGZtqTao | title = Morecambe And Wise (1960) | dyddiad = 13 Ebrill 2014 | gwaith = YouTube} }