Homo habilis

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Homo habilis
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Mammalia
Urdd: Primates
Teulu: Hominidae
Genws: Homo
Rhywogaeth: H. habilis
Enw deuenwol
Homo habilis
Leakey et al, 1964
Cyfystyron

Australopithecus habilis

The species evolved in South and East Africa in the Late Pliocene or Early Pleistocene, 2.5–2 Ma, when it diverged from the australopithecines

Roedd Homo habilis ("Dyn celfydd") yn rhywogaeth o'r genws Homo a oedd yn byw rhwng 2.8 miliwn a 1.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP), yn ystod y Plïosen Hwyr a'r Pleistocen Cynnar. Tarddoodd o'r australopithecines ac esblygodd yn Ne a Dwyrain Affrica. O ran ymddangosiad a morffoleg, dyma'r rhywogaeth lleiaf tebyg i fodau dynol y presennol.[1] Mae cilddannedd Homo habilis yn llai na dannedd yr australopithecines', a'i ymennydd yn fwy; roedd ganddynt hefyd y gallu i wneud a defnyddio oofer llaw o garreg ac esgyrn anifail. Dyma darddiad ei enw "dyn clyfar".

Roedd yn byw yn Nwyrain Affrica, ac roedd yn llai na dyn modern, gyda thaldra rhwng 1.20 m a 1.55 m. Cred rhai ei fod yn rhy gyntefig i'w roi yn y genws Homo, ac yn dylai fod yn y genws Australopithecus. Credir o ddarganfyddiadau yn ardal Llyn Turkana fod Homo habilis a Homo erectus ill dau yn byw yn yr ardal tua 1.5 neu 1.4 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Cafwyd hyd i ffosiliau o benglogau rhywogaeth arall yn yr ardal hon, sef Homo rudolfensis a gydoesai gyda 'Homo habilis tua 1.9 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP).

Yr Homo habilis yw un o'r hominins cynharaf. Cred rhai Paleoanthropolegwyr y dylid symud y rhywogaeth hwn allan o Homo ac at yr Australopithecus, gan fod morffoleg ei ysgerbwd yn awgrymu mai yn y coed roedd ei gynefin, yn hytrach nag ar ddwy goes fel Homo sapiens.[2]

Cymharu penglogau[golygu | golygu cod y dudalen]

Homo naledi SVG.svg

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Friedemann Schrenk, Ottmar Kullmer, Timothy Bromage, "The Earliest Putative Homo Fossils", chapter 9 in: Winfried Henke, Ian Tattersall (eds.), Handbook of Paleoanthropology, 2007, pp 1611–1631, doi:10.1007/978-3-540-33761-4_52 Villmoare B, Kimbel H, Seyoum C, Campisano C, DiMaggio E, Rowan J, Braun D, Arrowsmith J, Reed K. (2015). Early Homo at 2.8 Ma from Ledi-Geraru, Afar, Ethiopia. Science. DOI:10.1126/science.aaa1343 This date range overlaps with the emergence of Homo erectus. New York Times article Fossils in Kenya Challenge Linear Evolution cyhoeddwyd Awst 9, 2007.
  2. Wood, Bernard; Collard, Mark (1999). "The changing face of Genus Homo ". Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews (Hoboken, NJ: John Wiley & Sons) 8 (6): 195–207. doi:10.1002/(SICI)1520-6505(1999)8:6<195::AID-EVAN1>3.0.CO;2-2. ISSN 1060-1538.