Hominidae

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Hominidae
Amrediad amseryddol: Miosen-Presennol, 14–0 Miliwn o fl. CP
Dau hominid: Bod dynol (Homo sapiens) a Tsimpansî cyffredin (Pan troglodytes)
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Mammalia
Urdd: Primates
Is-urdd: Haplorhini
Uwchdeulu: Hominoidea
Teulu: Hominidae
  • Pongidae Elliot, 1913
Teip-enws
Homo
Linnaeus, 1758
Genws

Teulu o brimatau yw'r Hominidae (hefyd: epaod mawr neu hominidau), sy'n cynnwys saith rhywogaeth mewn 4 genws: Pongo, Orangutan Borneo, Orangutan Sumatra; Gorila, Gorila'r Dwyrain, Gorila'r Dwyrain; Pan, y Tsimpansî cyffredin a bonobo; a Homo, sef bod dynol.[1]

Gyda darganfyddiadau archaeolegol newydd, mae'r dosbarthiad gwyddonol yn newid yn aml, ac mae union ddiffiniad y gair hominid hefyd wedi newid dros y blynyddoedd. At fodau dynol (Homo) a'u perthnasau agos yn unig y cyfeiriai ar y cyhwyn. Bellach defnyddir y term 'hominin' i'w disgrifio y grŵp hwn. Erbyn yr 21ain ganrif roedd y gair 'hominid' yn cynnwys yr 'epaod mawr' i gyd, gan gynnwys bodau dynol.

Trigodd yr hynafiaid cyffredin agosaf i'r presennol oddeutu 14 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP)[2] pan wahanodd hynafiaid yr orangutang o linell y tri genera arall.[3] Roedd hynafiaid y teulu Hominidae eisioes wedi gwahanu o deulu'r Hylobatidae (y 'gibons'), rhwng 15 a 20 miliwn o flynyddoedd yn ôl.[3][4]

Dosbarthiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Fel rheol, fe'i dosberthir fel a ganlyn: