El Jem

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth El Djem)
Jump to navigation Jump to search
El Jem
ElDjem.JPG
Mathmunicipality of Tunisia Edit this on Wikidata
Poblogaeth48,611 Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+01:00 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirMahdia Edit this on Wikidata
GwladBaner Tiwnisia Tiwnisia
Cyfesurynnau35.3°N 10.72°E Edit this on Wikidata
Cod post5160 Edit this on Wikidata

Mae El Jem neu El Djem (arabeg: الجم) yn ddinas yn Nhiwnisia a leolir yng ngogledd-orllewin canolbarth y wlad yn ardal y Sahel. Mae hi'n gorwedd tua hanner ffordd rhwng Sousse i'r gogledd a Sfax i'r de ac ychydig dros 40 km o dref Mahdia ar yr arfordir i'r dwyrain.

Yn weinyddol mae hi'n rhan o dalaith Mahdia, ac yn ddinas gyda phoblogaeth o 18,302 o bobl.

Tyfodd El Jem ar safle dinas hynafol Thysdrus, ac mae'n enwog am ei amffitheatr, y drydedd mwyaf yn yr Ymerodraeth Rufeinig (yn dal mwy na 30 000 o wylwyr) ar ôl y Colosseum yn Rhufain (45 000) ac amffitheatr Capua.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Sefydlwyd dinas ar y safle gan y Ffeniciaid. Yn nghyfnod y Cesariaid, cafodd fraint coloni ac wedyn cafodd ei hymgorffori yn nhalaith Rufeinig Byzacene. Yn gorwedd yng nghanol ardal amaethyddol ffrwythlon iawn, ymddengys fod y ddinas wedi bod yn un eithaf cyfoethog. Mwynheai nawdd economaidd a gwleidyddol gan yr ymerodron Rhufeinig Vespasian a Titus. Roedd yn gorwedd ar groesffordd rhwydwaith o ffyrdd Rhufeinig pwysig, a daeth Thysdrus yn ganolfan fasnachol ddeinamig.

Ar ddechrau 238, cafwyd cynllwyn a gwrthryfel yn Thysdrus a effeithiodd yn fawr ar hanes yr ymerodraeth. Am fod trethi amaethyddol mor drwm gwrthryfelodd pobl y ddinas a'r ardal. Ar ôl cyfres o ymladdfeydd, lladdwyd y procurator, ac aeth y gwrthryfelwyr i gartref Gordian, proconsul talaith Affrica, yn Thysdrus i'w gyhoeddi'n ymerodr. Aeth yr ymerodr newydd, gyda'i fab Gordian II, i Carthago. Daeth rhyfel cartref byrhoedlog wedyn a arweiniodd yn y pen draw, diolch i gefnogaeth yn senedd Rhufain, at gael gwared â'r ymerodr swyddogol Maximinius y Thraciad a chyhoeddi'r Gordian III ifanc yn ymerodr.

Amgueddfa archaeololegol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ymyl y ddinas ceir amgueddfa lle cedwir nifer o fosaics a ddarganfuwyd yn villas Thysdrus; maent yn cynnwys portread o'r dduwies Affrica. Ceir enghreifftiau eraill yn Amgueddfa Bardo, Tiwnis ac yn amgueddfa Sousse yn ogystal.

Mae El Jem yn gartref i ŵyl cerddoriaeth glaurol adnabyddus a gynhelir yn yr haf bob blwyddyn.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Gilbert Charles-Picard, La civilisation de l'Afrique romaine (Paris, Études Augustiniennes, 1990)

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]