Vespasian

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Vespasian
Vespasianus01 pushkin edit.png
Ganwyd 17 Tachwedd 0009 Edit this on Wikidata
Falacrine Edit this on Wikidata
Bu farw 23 Mehefin 0079, 0079 Edit this on Wikidata (69 oed)
Aquae Cutiliae Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Gwleidydd, person milwrol Edit this on Wikidata
Swydd Roman emperor, Ancient Roman senator, consul of the Roman Empire, Praetor, aedile Edit this on Wikidata
Tad Titus Flavius Sabinus Edit this on Wikidata
Mam Vespasia Polla Edit this on Wikidata
Priod Domitilla the Elder Edit this on Wikidata
Partner Caenis Edit this on Wikidata
Plant Titus, Domitian, Domitilla the Younger Edit this on Wikidata
Llinach Flavian dynasty Edit this on Wikidata

Caesar Vespasianus Augustus neu Vespasian (17 Tachwedd 9 OC23 Mehefin 79 OC) oedd nawfed Ymerawdwr Rhufain. Ganwyd Titus Flavius Vespasianus. Roedd y pedwerydd o bedwar ymerawdwr yn ystod Blwyddyn y Pedwar Ymerawdwr (69 OC), a'r unig un o'r pedwar i fedru cadw ei afael ar yr orsedd. Teyrnasodd hyd 23 Mehefin 79.

Ganed Vespasian yn Falacrina, yn aelod o deulu gweddol gefnog ond ymhell o fod yn amlwg. Ef oedd yr ymerawdwr cyntaf nad oedd yn dod o deulu aristocrataidd. Gwasanaethoedd Vespasian fel tribwn militaraidd yn Thrace pan oedd Tiberius yn ymerawdwr, a bu'n Praetor yn y flwyddyn 40 dan Caligula. Yn y blynyddoedd 43 a 44, pan oresgynnwyd Prydain yn nheyrnasiad Claudius, yr oedd Vespasian yn legad y lleng Legio II Augusta. Yn ddiweddarach gwnaed ef yn Gonswl ac wedyn yn Broconswl talaith Affrica.

Pan ddaeth Nero yn ymerawdwr, aeth a Vespasian gydag ef ar daith trwy Wlad Groeg i roi cyfle i'r Groegiaid wrando ar yr ymerawdwr yn canu. Yn anffodus syrthiodd Vespasian i gysgu yn ystod un o berfformiadau Nero, a chollodd ei ffafr am gyfnod. Yn ddiweddarach dewisodd Nero ef i ddelio a gwrthryfel yr Iddewon yn nhalaith Judea. Yn dilyn hunanladdiad Nero yn 68, lladdwyd ei olynydd Galba yn 69 a chyhoeddwyd Otho yn ymerawdwr, cyn iddo yntau gael ei ddisodli gan Vitellius. Trafododd Vespasian y mater gyda rhaglaw Syria, Gaius Licinius Mucianus, a chyhoeddodd llengoedd Judea a Syria Vespasian fel ymerawdwr. Cefnogwyd Vespasian hefyd gan y llengoedd ar Afon Donaw dan Marcus Antonius Primus, a'r llengoedd hyn oedd y cyntaf i gyrraedd yr Eidal. Yn ail frwydr Bedriacum gorchfygodd byddin Primus lengoedd Vitellius, cyn mynd ymlaen i Rufain a lladd Vitellius ei hun.

Yn wahanol i'r tri ymerawdwr o'i flaen, llwyddodd Vespasian i'w sefydlu ei hun yn gadarn ar yr orsedd. Teyrnasodd am ddeng mlynedd, a dilynwyd ef gan ei fab hynaf Titus. Vespasian oedd yn gyfrifol am adeiladu'r Colisewm yn Rhufain.

Rhagflaenydd:
Vitellius
Ymerawdwr Rhufain
21 Rhagfyr 69 OC24 Mehefin 79 OC
Olynydd:
Titus
She-wolf suckles Romulus and Remus.jpg Eginyn erthygl sydd uchod am Rufain hynafol. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato