Vespasian

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
penddelw Vespasian

Caesar Vespasianus Augustus neu Vespasian (17 Tachwedd 9 OC23 Mehefin 79 OC) oedd nawfed Ymerawdwr Rhufain. Ganwyd Titus Flavius Vespasianus. Yr oedd y pedwerydd o bedwar ymerawdwr yn ystod Blwyddyn y Pedwar Ymerawdwr (69 OC), a'r unig un o'r pedwar i fedru cadw ei afael ar yr orsedd. Teyrnasodd hyd 23 Mehefin 79.

Ganed Vespasian yn Falacrina, yn aelod o deulu gweddol gefnog ond ymhell o fod yn amlwg. Ef oedd yr ymerawdwr cyntaf nad oedd yn dod o deulu aristocrataidd. Gwasanaethoedd Vespasian fel tribwn militaraidd yn Thrace pan oedd Tiberius yn ymerawdwr, a bu'n Praetor yn y flwyddyn 40 dan Caligula. Yn y blynyddoedd 43 a 44, pan oresgynnwyd Prydain yn nheyrnasiad Claudius, yr oedd Vespasian yn legad y lleng Legio II Augusta. Yn ddiweddarach gwnaed ef yn Gonswl ac wedyn yn Broconswl talaith Affrica.

Pan ddaeth Nero yn ymerawdwr, aeth a Vespasian gydag ef ar daith trwy Wlad Groeg i roi cyfle i'r Groegiaid wrando ar yr ymerawdwr yn canu. Yn anffodus syrthiodd Vespasian i gysgu yn ystod un o berfformiadau Nero, a chollodd ei ffafr am gyfnod. Yn ddiweddarach dewisodd Nero ef i ddelio a gwrthryfel yr Iddewon yn nhalaith Judea. Yn dilyn hunanladdiad Nero yn 68, lladdwyd ei olynydd Galba yn 69 a chyhoeddwyd Otho yn ymerawdwr, cyn iddo yntau gael ei ddisodli gan Vitellius. Trafododd Vespasian y mater gyda rhaglaw Syria, Gaius Licinius Mucianus, a chyhoeddodd llengoedd Judea a Syria Vespasian fel ymerawdwr. Cefnogwyd Vespasian hefyd gan y llengoedd ar Afon Donaw dan Marcus Antonius Primus, a'r llengoedd hyn oedd y cyntaf i gyrraedd yr Eidal. Yn ail frwydr Bedriacum gorchfygodd byddin Primus lengoedd Vitellius, cyn mynd ymlaen i Rufain a lladd Vitellius ei hun.

Yn wahanol i'r tri ymerawdwr o'i flaen, llwyddodd Vespasian i'w sefydlu ei hun yn gadarn ar yr orsedd. Teyrnasodd am ddeng mlynedd, a dilynwyd ef gan ei fab hynaf Titus. Vespasian oedd yn gyfrifol am adeiladu'r Colisewm yn Rhufain.

Rhagflaenydd:
Vitellius
Ymerawdwr Rhufain
21 Rhagfyr 69 OC24 Mehefin 79 OC
Olynydd:
Titus
She-wolf suckles Romulus and Remus.jpg Eginyn erthygl sydd uchod am Rufain hynafol. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato