Defnyddiwr:Stefanik/Pwll Tywod

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
France Prešeren
Prešern-Goldenstein.jpg
Prešeren, 1850 oil portrait[lower-roman 1]
Ganwyd(1800-12-03)3 Rhagfyr 1800
Vrba, Dugaeth Carniola, Habsburg monarchy (nawr Slofenia)
Bu farw8 Chwefror 1849(1849-02-08) (48 oed)
Kranj, Ymerodraeth (now Slovenia)
DinasyddiaethCarniolan, Slovene
MudiadRomanticism


Portread France Prešeren (cyn 1849)
Plac yn Klagenfurt: Hier arbeitete 1832 der bedeutendste Dichter der Slowenen (Bu'r bardd Slofenaidd pwysicaf yn gweithio yma yn 1832)
Cardyn post o Ljubljana, gyda Sgwâr Prešeren, ddechrau'r 20g

Ystyrir France Prešeren (cyfeiriwyd weithiau wrth ei fersiwn Almaeneg o'i enw, Franz Preschern yn gyffredin yn y byd Almaeneg ar un adeg;[3] ganed 2 neu 3 Rhagfyr 1800 yn Vrba yn yr hyn a oedd ar y pryd yn Ddugiaeth Krain; marw 8 Chwefror 1849 yn Carniola, Krainburg ar y pryd) yn cael ei hystyried fel y bardd mwyaf o Slofenia.

Cyd-destun[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd France Prešeren yn fardd Slofeneg Rhamantaidd o 19g. Cyfansoddai yn Slofeneg a'r Almaeneg ac mae ei waith wedi'u cyfieithu i lawer o ieithoedd.[4][5]

Mae wedi cael ei ystyried fel y bardd clasurol Slofenaidd mwyaf ac mae wedi ysbrydoli llenyddiaeth Slofenaidd ddiweddarach.[6] Ysgrifennodd y faled Slofeneg gyntaf a'r epig Slofenaidd cyntaf. Wedi ei farwolaeth, daeth yn brif enw'r canon llenyddol Slofenaidd.[7]

Clymodd fotiffau ei gariad anhapus ei hun â'i gilydd â mamwlad anhapus, ddarostyngedig. Yn enwedig ar ôl yr Ail Ryfel Byd yn nhiroedd Slofeneg (oedd wedi eu rhannu dan sawl deyrnas,[7] mae un o fotiffau Prešeren, y "ffortiwn gelyniaethus", wedi'i fabwysiadu gan Slofeniaid fel myth cenedlaethol, a disgrifiwyd Prešeren fel un mor hollbresennol â'r awyr yn niwylliant Slofenaidd.{{#tag:ref|Translator and a Slovene writer who writes in English, Erica Johnson Debeljak, has been quoted[4]

Roedd Prešeren yn byw mewn gwrthdaro â'r sefydliad sifil a chrefyddol, yn ogystal â'r bourgeoisie taleithiol Ljubljana. Datblygodd alcoholiaeth ddifrifol a cheisiodd ladd ei hun o leiaf ddau achlysur, gan wynebu cael ei wrthod a gweld y rhan fwyaf o'i ffrindiau agosaf yn marw'n drasig. Roedd ei farddoniaeth delynegol yn ymdrin â'r cariad tuag at ei famwlad, y ddynoliaeth ddioddefus, yn ogystal â'i gariad anghyflawn tuag at ei awen, Julija Primic.[8] Ysgrifennodd farddoniaeth yn bennaf yn Slofeneg, ond hefyd yn Almaeneg.[9] Roedd yn byw yng Ngharniola ac ar y dechrau ystyriai ei hun yn Garniolan, ond yn raddol mabwysiadodd hunaniaeth Slofenaidd ehangach.[10]

Bywyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganed France Prešeren y trydydd o wyth o blant mewn teulu ffermio. Ar ôl mynychu ysgol yn Reifnitz a Laibach (Ljubljana a phrifddinas Slofenia fel gelwir bellach), astudiodd y gyfraith yn Fienna, lle dechreuodd ymddiddori mewn barddoniaeth. Ar ôl ei ddoethuriaeth bu'n gweithio fel cyfreithiwr. Yn ystod ei astudiaethau yn Fienna (1821-1828) cyfarfu â'r bardd Almaeneg o Garniola, Anton von Auersperg, (ffugenw: Anastasius Grün) yn Sefydliad Klinkowström ar Schlesingerplatz (plac coffa), yn ogystal â'r ysgolheigion llenyddol o Slofenia Barolomäus (Jerneophi a Mattarnophias). (Matija Čop) . Yn 1832 symudodd i Klagenfurt. Yno, ar 26 Mai pasiodd yr arholiad bar yn y Llys Apêl (plac coffa ar Neuen Platz), lle bu bron iddo fethu oherwydd ei fod hefyd wedi ymchwilio i'r sawl a gyhuddir - effeithiodd hyn ar ei yrfa bellach gyfan; ymgeisiodd amryw weithiau yn ofer am swydd cyfreithiwr, yr hon ni chafodd ond yn 1846 yn Krainburg (Kranj). Yn Klagenfurt daeth i gysylltiad â'r awdur Carinthian Slofenia, Urban Jarnik , y bu'n ymweld ag ef yn Moosburg , ac â'r ysbrydol Anton Martin Slomšek. Yn Laibach (Ljubljana), lle bu'n gweithio o 1828 i 1846 fel gweithiwr mewn cwmni cyfreithiol, ni chafodd y cosmopolitan fawr o gymeradwyaeth a daeth yn ynysig; nid oedd ei gariad mawr Julia Primitz (Julija Primic) eisiau dim i'w wneud ag ef, er bod rhan o rifyn Poezije yn dwyn ei henw yn yr acrostig. Ym 1839 cyfarfu â'r gweithiwr Ana Jelovšek yn ei thŷ, a anwyd iddo dri o blant ond gadawodd ef wedyn. Bu farw ar ei ben ei hun o sirosis yr afu. Heddiw fe'i hystyrir yn fardd cenedlaethol Slofenia.

Gwaith[golygu | golygu cod y dudalen]

Ysgrifennodd Prešeren farddoniaeth serch a natur yn ogystal ag epig hanesyddol wych Krst pri Savici ("Y bedydd ar y Savica"). Ym 1847 cyhoeddwyd ei waith mawr Poezije (Barddoniaeth). Gyda'i gerddi Almaeneg a'i sonedau, mae hefyd yn perthyn i lenyddiaeth Almaeneg. Ei waith Almaeneg pwysicaf yw Ta velik Vrata ("Y Porth Mawr"), lle mae'n disgrifio ei gysylltiad â Ljubljana.

Derbyniad a dylanwad[golygu | golygu cod y dudalen]

Heddiw, mae Prešeren yn dal i gael ei ystyried yn un o brif feirdd llenyddiaeth Slofeneg, sy'n cael ei ganmol nid yn unig yn genedlaethol neu'n rhanbarthol, ond hefyd yn unol â safonau llenyddiaeth Ewropeaidd ddatblygedig. Prešeren oedd un o'r Rhamantwyr Ewropeaidd mwyaf. Mae ei eiriau brwd, twymgalon, hynod emosiynol ond byth yn sentimental, wedi ei wneud yn brif gynrychiolydd yr ysgol Rhamantaidd yn Slofenia. Serch hynny, daeth cydnabyddiaeth yn araf ar ôl ei farwolaeth. Nid cyn 1866 y gwelwyd datblygiad mawr yn nerbyniad ei rôl yn niwylliant Slofenaidd. Yn y flwyddyn honno, cyhoeddodd Josip Jurčič a Josip Stritar argraffiad newydd o gasgliad cerddi Prešeren. Yn y rhagair, cyhoeddodd Stritar draethawd sy'n dal i gael ei ystyried yn un o'r traethodau mwyaf dylanwadol yn hanes Slofenia. Ynddo, dangosodd werth esthetig gwaith Prešeren trwy ei osod yn y cyd-destun Ewropeaidd ehangach. O hynny ymlaen, ni chafodd ei fri fel bardd mwyaf Slofeneg ei beryglu erioed.

Gwaddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cofeb gyda “Žive naj vsi narodi” llinell gyntaf anthem genedlaethol Slofenia gan France Prešeren, ger cylchfan Schuman, Brwsel

Mae etifeddiaeth Prešeren yn niwylliant Slofenaidd yn enfawr. Ystyrir ef yn gyffredinol fel y bardd cenedlaethol. Ym 1905, gosodwyd ei gofeb ar y sgwâr canolog yn Ljubljana, a elwir bellach yn Sgwâr Prešeren. Erbyn dechrau'r 1920au, roedd ei holl waith oedd wedi goroesi wedi'i gatalogio a nifer o argraffiadau beirniadol o'i weithiau wedi'u cyhoeddi. Roedd nifer o ysgolheigion eisoes yn ymdrin yn gyfan gwbl â dadansoddi ei waith ac ychydig oedd ar ôl yn anhysbys am ei fywyd. Ym 1945, cyhoeddwyd pen-blwydd ei farwolaeth, a elwir yn Ddiwrnod Prešeren, yn wyliau diwylliannol Slofenaidd. Ym 1989, cyhoeddwyd ei Zdravljica yn anthem genedlaethol Slofenia, gan ddisodli'r hen anthem, Naprej, zastava slave. Ym 1992, portreadwyd ei ddelw ar arian papur 1000 tolar Slofeneg, ac ers 2007, mae ei ddelwedd ar ddarn arian dau ewro Slofeneg. Mae gwobr Slofeneg uchaf am gyflawniadau artistig, Gwobr Prešeren, wedi'i henwi ar ei ôl.

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhan o'i gerdd Zdravljica heddiw yw anthem genedlaethol Slofenia, ac mae ei bortread yn addurno cefn darn arian 2 ewro Slofenia.

Enwyd prif sgwâr Ljubljana, Prešerenplatz, ar ôl Prešeren.

Ers 1947, mae Gweinyddiaeth Ddiwylliant Slofenia wedi dyfarnu Gwobr Fawr Prešeren fel y'i gelwir i un neu ddau o artistiaid bob blwyddyn. Ar yr un pryd, mae Sefydliad Prešeren, sydd hefyd yn rhan o Weinyddiaeth Ddiwylliant Slofenia, yn dyfarnu Gwobr Sefydliad Prešeren i hyd at chwe artist.[11]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Šavc, Urška. "Zbirka portretov Franceta Prešerna" [The Collection of Depictions of France Prešeren]. In Šmid Hribar, Mateja; Golež, Gregor; Podjed, Dan; Kladnik, Drago; Erhartič, Bojan; Pavlin, Primož; Ines, Jerele (gol.). Enciklopedija naravne in kulturne dediščine na Slovenskem – DEDI [Encyclopedia of Natural and Cultural Heritage in Slovenia] (yn Slofeneg). Cyrchwyd 31 January 2013.
  2. Globočnik, Damir. "Prešeren in likovna umetnost" [Prešeren and the Visual Arts] (yn Slofeneg). Cyrchwyd 31 January 2013.
  3. Erwin Köstler, Vom kulturlosen Volk zur europäischen Avantgarde. Hauptlinien der Übersetzung, Darstellung und Rezeption slowenischer Literatur im deutschsprachigen Raum, Peter Lang, Bern 2006, S. 163, 164, 333.
  4. 4.0 4.1 Šinkovec, Ana: A Man Who Turned Literacy into Art, Slovenia Times, 6 February 2009
  5. Database of translations – Prešeren Archifwyd 5 October 2013 yn y Peiriant Wayback., Slovene Book Agency, 2013
  6. Svetina, Peter (8 February 2008). "France Prešeren, največji slovenski pesnik" [France Prešeren, the Greatest Slovene Poet] (PDF). Novice – Slovenski tednik za Koroško.[dolen marw]
  7. 7.0 7.1 Božič, Zoran (2011).Dejavniki literarne kanonizacije v srednješolskih berilih – na primeru Prešerna (Factors of literary canonisation in high school reading materials – the case of Prešeren), Jezik in slovstvo, vol.56, 5–6, pp. 3–26 Nodyn:COBISS
  8. Merhar, Ivan (1901). "France Prešeren". Slovenka. 5 (1). Konzorcij Edinosti. t. 9. Nodyn:COBISS.
  9. Rozka, Štefan (1974). "Angleški slavist o Prešernovih nemških pesmih" [The English Slavist about Prešeren's German Poems] (yn Slofeneg). 19 (8). Slavistično društvo Slovenije [Slavic Society of Slovenia]. tt. 324–325. Nodyn:COBISS.
  10. Perušek, Rajko (1901). "Prešeren in Slovanstvo: Z dostavkom uredništva = A. Aškerc". Ljubljanski zvon. 21 (1). Tiskovna zadruga. t. 64. ISSN 1408-5909. Nodyn:COBISS. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 11 Tachwedd 2013. Cyrchwyd 24 Rhagfyr 2015.
  11. Information auf der Webseite des Kulturministeriums von Slowenien- Abgerufen am 19. Juli 2010

__________

Plaid Cymru Credit Union officers 1999

Roedd Undeb Credyd Plaid Cymru yn undeb credyd ar gyfer aelodau a chefnogwyr Plaid Cymru. Bu'n gweithredu rhwng 1992 a 2019.

Dolenni allannol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]


Gwall cyfeirio: Mae tagiau <ref> yn bresennol ar gyfer y grwp "lower-roman", ond ni chafwyd tag <references/>, ynteu roedd </ref> terfynol yn eisiau.