David Lewis (cyfreithiwr)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
David Lewis
Ganwyd 1520 Edit this on Wikidata
Y Fenni Edit this on Wikidata
Bu farw 27 Ebrill 1584 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth Gwleidydd, Barnwr, Cyfreithiwr Edit this on Wikidata
Swydd Aelod Seneddol yn Senedd Lloegr, Member of the October 1553 Parliament, Member of the 1554-55 Parliament Edit this on Wikidata
Beddrod David Lewis yn Eglwys y Santes Fair, y Fenni

Cyfreithiwr a barnwr o'r Fenni oedd David Lewis (neu Lewes;[1] c. 152027 Ebrill 1584); ef hefyd oedd Prifathro cyntaf Coleg yr Iesu, Rhydychen am gyfnod byr rhwng sefydlu'r coleg ar 27 Mehefin 1571 a 1572 cyn mynd yn farnwr i Gwrt y Morlys.

Magwraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i ganwyd yn y Fenni yn fab i Lewis Wallis, ficer y Fenni a Llandeilo Pertholau. Priododd Lleucu (Lucy), merch Llewelyn Thomas Lloyd o Fedwellte.

Ysgol a choleg[golygu | golygu cod y dudalen]

Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Harri VIII yn y dref. Graddiodd yn Fachellor mewn Cyfraith Sifil (BCL) yn Ngholeg yr Holl Eneidiau, Rhydychen yn 1540 a DCL yn 1548, gan ddod yn gymrawd yn y coleg hwnnw yn 1541.

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1546 fe'i penodwyd yn Brifathro'r New Inn Hall, coleg a drodd yn 1881 yn rhan o Goleg Balliol, Rhydychen. Yn 1549 fe'i derbyniwyd yn gyfreithiwr-adfocad yn Doctors' Commons (neu 'Goleg y Sifiliaid'), sef cymdeithas o gyfreithwyr. Roedd yn Feistr y Siawnseri yn 1553 a bu'n Aelod Seneddol dros etholaeth Steyning rhwng 26 Hydref a Rhagfyr 1553 ac yna dros etholaeth Mynwy rhwng 8 Tachwedd 1554 a Ionawr 1555.

Penodwyd Lewis yn farnwr uchel y Morlys yn 1558 a bu ynghanol achosion am ysbeilio yn erbyn Sbaenwyr a chyhuddiadau eraill yn ymwneud â morladrata e.e. roedd yn ymwneud a'r achos yn erbyn Martin Frobisher.[2]

Fe oedd Prifathro cyntaf Coleg yr Iesu, Rhydychen (1571-2).[3] Yn ystod y cyfnod byr hwnnw arwyddodd ddeiseb y gellid cosbi llysgennad Mari I, Brenhines yr Alban am gynllwynio yn erbyn Elisabeth I, brenhines Lloegr. Yn 1575 daeth yn Gomisiynydd y Llynges, ynghyd â John Herbert.[2]

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Hen lanc ydoedd pan y bu farw ar 27 Ebrill 1584 (435 blynedd yn ôl). Claddwyd ei gorff ym Mhriordy'r Santes Fair, y Fenni ar y 4ydd o Fai.[2][3][4]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 17 Medi 2015
  2. 2.0 2.1 2.2 Watkin, Thomas Glyn. "Lewis, David (c.1520–1584)". Oxford Dictionary of National Biography (angen mewngofnodi). Gwasg Prifysgol Rhydychen. http://www.oxforddnb.com/view/article/16577. Adalwyd 25 Gorffennaf 2007.
  3. 3.0 3.1 Y Bywgraffiadur Ar-lein; adalwyd 8 Hydref 2015
  4. Monmouthshire gan George Wöosung Wade; adalwyd 17 Medi 2015