Camlas Morgannwg

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Rhan o'r gamlas heddiw, ger yr M4
Camlas Morgannwg
BSicon .svg ugWHARF BSicon .svg
Terfyn, Cyfarthfa
BSicon .svg ugFGATEu uFEATURE
1 Lloc 1, Merthyr Tudful
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
2 Lloc Ynysfach
BSicon .svg ugJUNCld ugDOCKr
Doc
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
3 Lloc Seneddol
BSicon .svg ugSTAIRu BSicon .svg
4-5 Llociau Glyndyrus
ugDOCKl ugJUNC ugDOCKr
Doc a Doc Abercannaid Uchaf
BSicon .svg ugSTR uFEATURE
Abercannaid
BSicon .svg ugSTAIRu uFEATURE
6-7 Llociau Aberfan
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
8 Lloc Pontygwaith
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
9 Lloc Cefnglas
BSicon .svg ugLOCKSu BSicon .svg
10-17 Llociau Abercynon (8)
ugSTRq ugJUNCrd BSicon .svg
Camlas Aberdâr
uFEATURE ugLOCKSu BSicon .svg
18-23 Llociau Abercynon (6)
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
24 Lloc Isaf
uexSTRrg xgKRZo uexSTRrf
Dyfrbont Afon Taf
BSicon .svg ugJUNCld ugHWHARF
Y Basn
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
25 Lloc Ynyscaedudwg
BSicon .svg ugSTR uFEATURE
Cilfynydd
uFEATURE ugSTR BSicon .svg
Pontypridd
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
26 Lloc Ty'n y graig
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
27 Lloc Heol
BSicon .svg ugSTAIRu BSicon .svg
28-29 Lloc yr Odin
ugDOCKl ugJUNCrd BSicon .svg
Basn Hopkin Morgan
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
30 Lloc Trallwn
ugDOCKl ugJUNCrd BSicon .svg
Basn Gweithdy Cadwyn Brown Lenox
BSicon .svg ugSTAIRu BSicon .svg
31-32 Llociau Ynysanghared
uFEATURE ugSTR BSicon .svg
Trefforest
ugWHARF ugSTR BSicon .svg
Camlas Doctor
ugSTR ugFGATEu BSicon .svg
33 Lloc Dyffryn
ugSTR ugFGATEu BSicon .svg
34 Lloc Dynea
ugSTRlf ugABZlg uFEATURE
Rhydyfelin
BSicon .svg ugJUNCld ugDOCKr
Doc Bad
BSicon .svg ugSTAIRu BSicon .svg
35-37 Llociau Treble
uFEATURE ugFGATEu BSicon .svg
38 Lloc Ffynnon Taf
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
39 Lloc Caegias
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
40 Lloc Portobello
uFEATURE ugFGATEu BSicon .svg
41 Tongwynlais, Lloc Ton
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
42 Lloc Llwynymellt
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
43 Lloc Fforest
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
44 Lloc Melingruffydd
uFEATURE ugFGATEu BSicon .svg
45 Lloc Llandaf
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
46 Lloc Coleg
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
47 Lloc Gabalfa
BSicon .svg ugJUNCld ugDOCKr
Iard Cambrian
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
48 Lloc Mynachdy
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
49 Lloc Heol Gogledd
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
50 Lloc Crockherbtown
uFEATURE ugTUNNEL1 BSicon .svg
Caerdydd, Y Twnnel
BSicon .svg ugABZlf ugSTRq
Cangen Doc Gorllewin
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
51 Lloc Newydd
BSicon .svg ugFGATEu BSicon .svg
Lloc Môr
BSicon .svg uDOCKSa BSicon .svg
Bae Caerdydd

Camlas Morgannwg oedd y gamlas gyntaf i'w hadeiladu yng Nghymru. Roedd iddi 50 lloc ac roedd yn cysylltu Merthyr Tudful a Chaerdydd.

Dechreuwyd ei hadeiladu ym 1790. Roedd meistri haearn Merthyr yn ariannu'r gamlas am ei bod hi'n hanfodol iddynt gael ffordd i gludo haearn i'r môr. Yr adeiladwr oedd Thomas Dadford, disgybl i'r peiriannydd James Brindley.

Cwblhawyd y gwaith rhwng Merthyr Tudful a Phontypridd ym 1792, a rhwng Pontypridd a Chaerdydd ym 1794. Gorffenwyd y gamlas yn gyfangwbl wrth agor lloc môr ym 1798. Costiodd y cyfan £103,600.

Prynodd Ardalydd Bute gyfranddaliadau'r gamlas ym 1883.

Collodd y gamlas ei bri ar ôl agor Rheilffordd Dyffryn Taf. Erbyn heddiw does dim ond rhai olion (pontydd a llociau) yn aros.

Transportation template.png Eginyn erthygl sydd uchod am gludiant. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.