Caer Rufeinig Caerllion

Caer Rufeinig Caerllion

Math	adeilad Rhufeinig, safle archaeolegol, caer Rufeinig
Daearyddiaeth
Sir	Caerllion
Gwlad	Cymru
Cyfesurynnau	51.609862°N 2.956499°W
Statws treftadaeth	heneb gofrestredig
Manylion
Dynodwr Cadw	MM252
Ffeiliau perthnasol ar Comin

Lleng-gaer enfawr o'r cyfnod Rhufeinig ydy Caer Rufeinig Caerllion, Caerllion, Sir Casnewydd; cyfeiriad grid ST338906. Dyma bencadlys y Rhufeiniaid yn eu hymgyrch i orchfygu brodorion De Cymru.

I'r Rhufeiniwr o leng Legio II Augusta, fel "Isca Silurum" gan mai yn nhiriogaeth y Silwriaid yr oeddent neu fel 'Isca Augusta yr adnabyddid y lleng-gaer hon. Symudodd y lleng i Gaerllion tua'r flwyddyn 74 OC, a bu yma am ganrifoedd, efallai tan ddechrau'r 4g. Mae'r olion o'r cyfnod yma yn parhau i fod yn nodwedd amlycaf Caerllion. Ymhlith yr olion mae olion barics y llengfilwyr, y baddondy, y muriau oedd yn amgylchynu'r gaer, a'r amffitheatr tu allan i'r muriau. Enw Rhufeinig ar y dref oedd 'Iskalis' a ddaeth o enw'r afon: Wysg.

Golygfa o'r olion Rhufeinig

Amffitheatr Rhufeinig y gaer

Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM: MM252, MM230 ac eraill.

Mae olion Rhufeinig wedi cael eu darganfod yn ddiweddar mewn rhan arall o Gaerllion, sef, "The Mynde".

Yn yr Historia Regum Britanniae gan Sieffre o Fynwy, Caerllion yw prifddinas y Brenin Arthur.

Yr amffitheatr

Yr Amffitheatr Rufeinig

Arferai'r trigolion lleol alw'r amffitheatr yn "Fwrdd Crwn Arthur" oherwydd ei siâp a'r cysylltiad honedig gydag Arthur. Rhwng 1909 ac 1926 cafwyd cloddio archaeolegol o dan arweiniad Victor Erle Nash-Williams, a ddaeth i'r canlyniad mai oddeutu 90 OC y cychwynnwyd ar y gwaith o'i godi. Erys y rhan fwyaf ohono heb ei gloddio. Siâp hirgrwn sydd iddo mewn gwirionedd a chredir y gallasid dal oddeutu chwe mil o bobl. Mae'n cynnwys clawdd pridd wedi ei gynnal gan fur o gerrig, lle mae wyth mynedfa i'r man perfformio.

90m
98llath

A

f

o

n

W

y

s

g

Y

C

A

N

A

B

A

E

Y

C

A

N

A

B

A

E

ISCA  AUGUSTA
(Caerllion)

34

CANABAE
DEHEUOL

25

BARRACS

24

BARRACS

23

BARRACS

22

BARRACS

21

═ ═ ═ ═ ═

20

═ ═ ═ ═ ═

19

═ ═ ═ ═ ═

18

Via decumana

17

═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═

16

Via principalis dextra

15

═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═

14

Via principalis
sinistra

13

═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═

12

Via Praetoria

11

═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═ ═

10

9

8

7

6

5

4

3

2

1

   

Map o Gaerllion heddiw, wedi'i orchuddio â llinell muriau a phrif ffyrdd Caer Llengfilwyr Rufeinig Isca Augusta. Dotiau coch yw safleoedd sydd ar agor i'r cyhoedd a dotiau llwyd yw lleoliadau a nodwyd neu a awgrymir ar gyfer rhai o'r adeiladau.

1

Baddondy Rhufeinig Caerllion (amgueddfa)

2

Amffitheatr Caerllion

3

Amgueddfa Lleng Rufeinig Cymru

4

Ardal y Barics Rhufeinig a gloddiwyd

5

Basilica Principiorum (Adeilad Pencadlys y Lleng)

6

Safle posibl Praetorium (Preswylfa'r Comander)

7

Tai Tribune

8

Preswylfa'r primus pilus (canwriad o'r radd flaenaf))

9

Safle Ysbyty milwrol posibl

10

Ystordy Milwrol

Golygfa panoramig 360° o'r amffitheatr.

Caerau Rhufeinig cyfagos

Ceir Caer Penrhos gerllaw: rhif SAM MM011; cyfeiriad grid ST342917.

Gweler hefyd

• Julius ac Aaron, merthyron Cristionogol, dienyddiwyd yn 304.

Dolen allanol

• Gwefan Cadw