Brwydr Pwll Melyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Site of Battle of Pwll Melyn (sometimes known as Castle Oak Pond).jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolbrwydr Edit this on Wikidata
Dyddiad5 Mai 1405 Edit this on Wikidata
Rhan oGwrthryfel y Tywysog Owain Glyn Dŵr Edit this on Wikidata
LleoliadBrynbuga Edit this on Wikidata
Gwladwriaethy Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Brwydrau'r Normaniaid a'r Saeson yng Nghymru


Brwydr a ymladdwyd ar neu o gwmpas 5 Mai 1405 yn ystod gwrthryfel Owain Glyn Dŵr oedd Brwydr Pwll Melyn.

Ymladdwyd y frwydr ger bryn Pwll Melyn, gerllaw Brynbuga yn Sir Fynwy. Arweiniwyd y fyddin Gymreig gan un o 11 o feibion Owain, Gruffudd ab Owain Glyn Dŵr, a byddin Seisnig dan yr Arglwydd Grey o Codnor. Gorchfygwyd y Cymry, a chymerwyd Gruffudd yn garcharor i Monkswood ac oddi yno i Dŵr Llundain ble y bu farw 6 mlynedd yn ddiweddarach. Lladdwyd hefyd brawd Owain, Tudur ap Gruffudd, John ap Hywel, abad Llantarnam a mil a hanner o filwyr Cymreig; bu hyn yn gnoc enfawr i ymgyrch y Cymru dros eu hannibyniaeth. Ildiodd 300 o ddynion i Grey, ond dienyddiwyd y rhan fwyaf ohonynt am eu trafferth, o flaen y castell.[1]

Castell Brynbuga, ble dienyddiwyd nifer o'r 300 o Gymru a ildiodd wedi'r frwydr.

Ymladdwyd y frwydr, yn ôl yr hanesydd J. E. Lloyd[2] a sgwennai yn 1933, ar y tir i'r gogledd o Gastell Brynbuga: ar dir "Fferm y Castell" a Castle Oak Pond sef y 'Pwll Melyn' a roddodd ei enw i'r frwydr.[3] Nododd Lloyd, hefyd, y darganuwyd nifer o ysgerbydau yn y pwll pan gafodd ei lanhau. Roedd dŵr y llyn yn frown-budur am flynyddoedd, efallai oherwydd y cyrff, a hyn a roddodd iddo'r enw 'Melyn', gair yr oes i ddisgrifio'r lliw. Bellach mae'r pwll wedi lleihau oherwydd gwaith draenio. I'r gorllewin o'r pwll y safodd y fyddin Gymreig gan ymosod ar ochr ogleddol y castell.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Battles and Campaigns from The Chronicle of Adam of Usk". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-09-01. Cyrchwyd 2016-05-12.
  2. J.E.Lloyd, The Battle of Pwll Melyn, in Archaeologia Cambrensis, 88 (1933), tud.347-8
  3. J.E.Lloyd, The Battle of Pwll Melyn, yn Archaeologia Cambrensis, 88 (1933), tud.347-8

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • J. E. Lloyd, Owen Glendower (Rhydychen, Clarendon Press, 1931)