Brut Dingestow

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Brut Dingestow (llyfr).jpg
Data cyffredinol
Teitl Brut Dingestow Edit this on Wikidata
Rhan o Brut y Brenhinedd Edit this on Wikidata
Iaith Cymraeg Edit this on Wikidata
Dyddiad cyhoeddi 14G Edit this on Wikidata
Cysylltir gyda Brut y Brenhinedd Edit this on Wikidata
Tudalennau 316 Edit this on Wikidata
Dechreuwyd 13G Edit this on Wikidata
Genre Cyfieithiadau i'r Gymraeg, Hanes Edit this on Wikidata
Dynodwyr

Testun cynnar o'r ffug hanes Brut y Brenhinedd, y fersiwn Cymraeg Canol o'r Historia Regum Britanniae, llyfr enwocaf yr awdur Cambro-Normanaidd Sieffre o Fynwy (c.1100 - c.1155) a gyhoeddwyd ganddo tua'r flwyddyn 1136, yw Brut Dingestow. Fe'i ceir yn Llawysgrif Dingestow, sydd i'w dyddio i tua dechrau'r 14g. Ar sail manylion iaith ac orgraff, cynigir fod y testun ei hun wedi cael ei ysgrifennu rhywbryd yn y 13g. Cyfieithiad rhydd neu addasiad o destun Lladin Sieffre ydyw, ac mae'n perthyn i un o'r chwech prif grŵp o fersiynau o Frut y Brenhinedd; Brut Dingestow yw'r testun hynaf yn y grŵp sy'n dwyn ei enw.[1]

Cefndir a chynnwys[golygu | golygu cod y dudalen]

Brut Sieffre o Fynwy a fu'n bennaf gyfrifol am ymledu chwedl y Brenin Arthur ledled Ewrop yn yr Oesoedd Canol. Ffug hanes a geir yn y llyfr, a ysgrifenwyd yn Lladin, ond roedd ei ddylanwad yn aruthrol. Cafwyd sawl trosiad Cymraeg Canol diweddarach dan yr enw Brut y Brenhinedd neu Brut y Brytaniaid, ac yn eu plith Brut Dingestow. Er eu bod yn seiliedig ar waith Sieffre o Fynwy ceir gwahaniaethau pwysig yn ei gynnwys.[1]

Mae Brut Dingestow yn adrodd hanes honedig Ynys Prydain o ddyfodiad Brutus o Gaerdroea (tua 1000 o flynyddoedd CC, os credir yr hanes), disgynnydd Aeneas Ysgwydwyn, hyd farwolaeth y brenin Cymreig Cadwaladr yn y 7g (am grynodeb o'r cynnwys gweler Historia Regum Britanniae). Yn ôl Sieffre ei hun yr oedd wedi cyfieithu'r hanes o hen lyfr Cymraeg, ond ni chredir fod sail i hyn. Serch hynny mae'n amlwg fod rhai o'r bobl a digwyddiadau yn y llyfr (ac eithrio hanes Brutus a'i ddisgynyddion, a.y.y.b) yn seiliedig ar draddodiadau Cymreig dilys.[1]

Llawysgrif[golygu | golygu cod y dudalen]

Plas Dingestow, Llandingad

Ceir peth anghytuno am oed y llawysgrif. Yn ôl J. Gwenogvryn Evans mae'n perthyn i ddechrau'r 13g, ond y credir erbyn heddiw ei bod yn perthyn i ddechrau'r 14g, er bod y testun gwreiddiol, sydd ar goll, yn gynharach.[1]

Mae'n llawysgrif femrwn 7x5¼ modfedd. Mae'r testun yn llenwi 316 tudalen mewn llaw gain, hawdd i'w darllen. Copïwyd y testun yn Llanddingad (sef Dingestow), Sir Fynwy, ond mae hanes cynnar y llawysgrif yn dipyn o ddirgelwch.[1]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Henry Lewis (gol.), Brut Dingestow (Gwasg Prifysgol Cymru, 1942). Y testun golygiedig gyda rhagymadrodd a nodiadau (ieithyddol yn bennaf).

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Henry Lewis (gol.), Brut Dingestow (Gwasg Prifysgol Cymru, 1942).