Afon Rheidol

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Afon Rheidol
The Rheidol-by-Nigel-Brown.jpg
Math Afon Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Gwlad Baner Cymru Cymru
Uwch y môr 5 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 52.391°N 3.951°W Edit this on Wikidata
Aber Môr Iwerddon Edit this on Wikidata
Dalgylch 189 cilometr sgwâr Edit this on Wikidata
Hyd 31 cilometr Edit this on Wikidata
Afon Rheidol yn y gwanwyn.

Afon yng nghanolbarth Cymru yw Afon Rheidol sy'n llifo trwy Geredigion o'i tharddle ar Bumlumon hyd at ei haber yn Aberystwyth.

Mae tarddleoedd Afon Rheidol i'w gael yn y nentydd sy'n llifo i mewn i gronfa ddŵr Nant-y-moch (ger safle brwydr Hyddgen, 1401) ar lethrau gorllewinol Pumlumon. Mae gwir darddle ddaearyddol yr afon yn anodd penderfynu. Yn draddodiadol, Llyn Llygad Rheidol, mewn cwm uchel ger copa Pumlumon Fawr, yw tarddle Rheidol, fel y mae ei enw yn awgrymu; mae Nant y Llyn yn disgyn ohono i Nant-y-moch ond nid yw'n ffrwd sylweddol. Ond ceir sawl ffrwd arall o faint mwy sylweddol, megis afon Hengwm, sydd a'i tharddle i'r de o lyn Bugeilyn fymryn dros y ffin ym Mhowys. Mae afon Llechwedd-mawr yn tarddu yn Llyn Conach ac yn dynodi'r ffin rhwng Ceredigion a Phowys am ran helaeth ei chwrs. Ceir sawl ffrwd llai, yn cynnwys ffrwd Nant-y-moch yr enwir y gronfa dŵr ar ei hôl.

O Nant-y-moch mae'r afon yn llifo tua'r de i gronfa Dinas ac yno trwy bentref Ponterwyd a'i chymer ag Afon Mynach ymuno â hi. Yn fuan ar ôl cymer Afon Mynach, mae Rheidol yn disgyn dros raeadr wrth ymyl pentref Pontarfynach. Mae yn awr yn llifo tua'r gorllewin heibio i hen gloddfa blwm Cwm Rheidol. Er bod y gloddfa yma wedi cau, mae'n parhau i effeithio ar ddŵr Afon Rheidol. Mae'r afon yn awr yn parhau tua'r gorllewin ac yn cyrraedd y môr yn harbwr Aberystwyth lle mae'n llifo i Fae Ceredigion.

Dad-ddofi[golygu | golygu cod y dudalen]

Ers 2013 ceir ymgyrch i geisio ail-gyflwyno'r afanc i'r afon fel rhan o brosiect dad-ddofi - sef ail-gyflwyno anifeiliaid gwyllt cynhenid i'r ardal. Mae'r cynllun wedi derbyn ymateb amrywiol o blaid ac yn erbyn.[1]

WalesCeredigion.png Eginyn erthygl sydd uchod am Geredigion. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
  1. https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/22565438